Διαστάσεις H οικονομία του τρόμου

Πολλά πράγματα έχουν αλλάξει στον κόσμο μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Ένα από
αυτά είναι ότι τα χρήματα της τρομοκρατίας δεν ξεπλένονται πλέον στις Ηνωμένες
Πολιτείες, αλλά στην Ευρώπη.

Στο ταξιδιωτικό γραφείο. «Ας επιστρέψουμε στο “Καλό ταξίδι”, Κόλινς, και ας αφήσουμε το “Είσαι γενναίος άνθρωπος” (από τον Νιου Γιόρκερ)

Ο Οσάμα μπιν Λάντεν είναι ένας πολύ φιλόδοξος άνθρωπος. Θέλει να διώξει τη
βασιλική οικογένεια από τη Σαουδική Αραβία, θέλει να φτιάξει χαλιφάτο, θέλει
να τιμωρήσει τους απίστους, θέλει με λίγα λόγια να κυριαρχήσει στον κόσμο. Οι
άνθρωποι που τον υπηρετούν, όμως, δεν ενδιαφέρονται για όλα αυτά. Οι
τρομοκράτες συζητούν για δύο πράγματα: για τις παρθένες που τους περιμένουν
στον Παράδεισο και για τα χρήματα που αποκομίζουν από τη δράση τους. Για το
πρώτο δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά: ο καθένας έχει τις απόψεις του και τις
ελπίδες του. Την οικονομική διάσταση όμως της τρομοκρατίας την έχουμε
υποτιμήσει. Ανάμεσα στους Αμερικανούς που έχουν αναλάβει την καταπολέμηση της
τρομοκρατίας δεν υπάρχει ούτε ένας οικονομολόγος.

Σύμφωνα με την Ιταλίδα οικονομολόγο Λορέτα Ναπολεόνι, η νέα «οικονομία του
τρόμου» παράγει κάθε χρόνο 1,5 δισεκατομμύριο δολάρια. Το ένα τρίτο των
χρημάτων αυτών είναι νόμιμο και περιλαμβάνει τις θρησκευτικές δωρεές, ένα από
τα θεμέλια του Ισλάμ, καθώς και επενδύσεις ή ιδιοκτησίες που συνδέονται με την
τρομοκρατία. Τα υπόλοιπα δύο τρίτα, όμως, είναι παράνομα και προέρχονται
κυρίως από τη διακίνηση ναρκωτικών στο Αφγανιστάν και στη Λατινική Αμερική.
Πριν από την 11η Σεπτεμβρίου, τα χρήματα αυτά εισέρχονταν στην Αμερική είτε
μέσω συναλλαγών με τους φορολογικούς παραδείσους είτε με κοντέινερς γεμάτα
δολάρια. Μετά την ψήφιση όμως του νόμου που απαγορεύει τις συναλλαγές με τις
λεγόμενες shell banks (απλοί αριθμοί σε ένα γραφείο ενός φορολογικού
παραδείσου), το ξέπλυμα γίνεται στην Ευρώπη, και κυρίως στο Βέλγιο και στην
Ολλανδία. Ο τομέας που προτιμάται είναι τα ακίνητα.

Χάρις στην οικονομία αυτή, λέει στην Ελ Παΐς η συγγραφέας του βιβλίου
«Τζιχάντ. Πώς χρηματοδοτείται η τρομοκρατία στη νέα οικονομία», ένοπλες
οργανώσεις έχουν κατορθώσει να υποκαταστήσουν σε ορισμένες ζώνες την οικονομία
ενός ανύπαρκτου κράτους. Κλασικό παράδειγμα είναι το Ιράκ: ο ριζοσπάστης
σιίτης κληρικός Μούκταντα αλ Σαντρ έχει εγκαταστήσει ένα «εμβρυακό κράτος» στο
Νατζάφ, μια από τις ιερές πόλεις των Σιιτών. Τα μικρά ανταλλακτήρια χρήματος
που λειτουργούν εδώ χρηματοδοτούν τον στρατό του, που αποτελείται από 10.000
άνδρες. H ελπίδα τους είναι ότι αν ο αλ Σαντρ αποκτήσει τον έλεγχο, θα τους
δώσει το δικαίωμα να κάνουν εκείνοι τις ανταλλαγές όταν έρχονται οι
προσκυνητές. Οι άνθρωποι αυτοί δεν ήταν ευχαριστημένοι με τον Σαντάμ και με
τις κυρώσεις του ΟΗΕ, όπως δεν είναι ευχαριστημένοι με την κατοχή. Αυτό που
επιδιώκουν είναι οικονομική εξουσία.

Ένα είδος joint venture, αυτό είναι η τρομοκρατία της αλ-Κάιντα. Τοπικές
οργανώσεις προτείνουν επιθέσεις και ζητούν χρηματοδότηση. H αποτελεσματική
καταπολέμηση της τρομοκρατίας προϋποθέτει έτσι να παταχθεί η οικονομία που τη στηρίζει.