Πώς έσωσα τα… πρόβατα

Στο βιβλίο του ο Μπιλ Κλίντον χαρακτηρίζει τους τότε υπουργούς Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας, Γιώργο Παπανδρέου και Ισμαήλ Τζεμ, ως «δύο νέους ηγέτες που κοίταζαν μπροστά και συνεργάζονταν για ένα κοινό μέλλον», το οποίο, όπως λέει, ήταν η μόνη λογική επιλογή

ΣTHN πρώτη του προσωπική καταγραφή των γεγονότων της κρίσης των Ιμίων
όπως τα έζησε ο ίδιος, ο τότε ηγέτης της υπερδύναμης σημειώνει ότι του
φαινόταν αδιανόητο πως η Ελλάδα και η Τουρκία ήταν έτοιμες να καταφύγουν σε
πόλεμο. Φέρνοντας στη μνήμη τις κρίσιμες εκείνες ώρες στο Αιγαίο, σημειώνει
ότι ο ίδιος είχε προγραμματισμένη συνάντηση στον Λευκό Οίκο με τον τότε
πρωθυπουργό της Ρωσίας κ. Τσερνομίρντιν όταν ξαφνικά δέχθηκε τηλεφώνημα του
Τούρκου προέδρου Ντεμιρέλ και της πρωθυπουργού Τσιλέρ. «Μου είπαν ότι η
Τουρκία και η Ελλάδα βρίσκονται στο χείλος του πολέμου και μου ζήτησαν να
παρέμβω για να τον αποτρέψω», γράφει ο κ. Κλίντον και κάνει μια σύντομη
αναδρομή στο ζήτημα λέγοντας ότι επρόκειτο «για δυο πολύ μικρές βραχονησίδες
στο Αιγαίο τις οποίες οι Έλληνες αποκαλούσαν Ίμια και οι Τούρκοι Καρντάκ».

Νομικό πλαίσιο

Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ δίνει εμμέσως και το νομικό πλαίσιο το οποίο φάνηκαν
να δέχονται στη συνέχεια και οι αρμόδιοι της νομικής υπηρεσίας του Στέιτ
Ντιπάρτμεντ. «Και οι δύο χώρες διεκδικούσαν τα νησιά. H Ελλάδα φαίνεται πως τα
είχε αποκτήσει μέσω μιας Συνθήκης που είχε υπογράψει με την Ιταλία το 1947,
αλλά η Τουρκία αρνούνταν να δεχθεί την ισχύ της ελληνικής θέσης».

Ο κ. Κλίντον συνεχίζει με την επισήμανση ότι η κρίση ξεκίνησε όταν «Τούρκοι
δημοσιογράφοι υπέστειλαν μια ελληνική σημαία και ανήρτησαν μια τουρκική» και
ολοκληρώνει με την προσωπική του εκτίμηση για την κατάσταση που είχε
δημιουργηθεί: «Μου ήταν αδιανόητο πώς δυο μεγάλες χώρες με μια πραγματική
διαφορά γύρω από την Κύπρο θα κατέληγαν τελικά σε πόλεμο για δέκα εκτάρια
βραχονησίδων στα οποία ζούσαν μόνο μερικά πρόβατα. Όμως, αντιλήφθηκα ότι η
Τσιλέρ ανησυχούσε ειλικρινά ότι αυτό μπορούσε να συμβεί. Διέκοψα τη συνάντησή
μου με τον Ρώσο πρωθυπουργό για να ενημερωθώ. Στη συνέχεια έκανα μια σειρά
τηλεφωνημάτων, πρώτα στον Έλληνα πρωθυπουργό Σημίτη και μετά στον Ντεμιρέλ και
πάλι στην Τσιλέρ. Ύστερα από όλες αυτές τις συζητήσεις οι δυο πλευρές
συμφώνησαν να μην ανοίξουν πυρ και ο Ντικ Χόλμπρουκ, ο οποίος εργαζόταν ήδη
στο Κυπριακό, έμεινε όρθιος όλο το βράδυ για να ζητήσει από τα μέρη να
συμφωνήσουν να λύσουν το πρόβλημα με διπλωματικά μέσα». Ο Μπιλ Κλίντον δεν
αποφεύγει μάλιστα να γράψει ότι δεν μπορούσε «παρά να γελάσει» με τη σκέψη πως
ανεξάρτητα από το αν θα κατάφερνε να φέρει την ειρήνη στη Μέση Ανατολή, στη
Βοσνία ή στη Βόρειο Ιρλανδία, «τουλάχιστον θα είχα σώσει μερικά πρόβατα του
Αιγαίου».

Κυπριακό

Για το Κυπριακό ο Μπιλ Κλίντον αναφέρει ότι στην εκπνοή της θητείας του ένιωσε
απογοητευμένος από το γεγονός ότι το πρόβλημα παρέμεινε άλυτο και συνέχιζε να
αποτελεί εμπόδιο στην ελληνοτουρκική συμφιλίωση και στην πλήρη αποδοχή της
Τουρκίας από την Ευρώπη. Αφού κάνει μια σύντομη ιστορική αναδρομή στην ίδρυση
και τη μετέπειτα πορεία της Κύπρου, σημειώνει: «Είχα προσπαθήσει για χρόνια να
λύσω το πρόβλημα και ήλπιζα ότι οι προσπάθειες του γενικού γραμματέα θα
πετύχαιναν, κάτι που δεν συνέβη και έφυγα από την προεδρία απογοητευμένος».

Στο πλαίσιο αυτό σημειώνει ότι υποστήριξε σθεναρά την ένταξη της Τουρκίας στην
E.E., καθώς θεωρούσε πως ήταν μια από τις λίγες χώρες που θα μπορούσαν να
επηρεάσουν καθοριστικά την πορεία του 21ου αιώνα. Εκτιμούσε ότι μια σταθερή
και δημοκρατική Τουρκία, που θα επέλυε το Κυπριακό, θα κατέληγε σε συνεννόηση
με την καταπιεσμένη κουρδική μειονότητα και θα διατηρούσε τη μουσουλμανική
δημοκρατική ταυτότητά της, θα μπορούσε να αποτελέσει γέφυρα ανάμεσα στη Δύση
και τον μουσουλμανικό κόσμο και ένα εμπόδιο στην εξάπλωση του ισλαμικού
εξτρεμισμού στην Ευρώπη.

Επισκέψεις

Θυμάται την επίσκεψή του στην Αθήνα, τον Νοέμβριο 1999, και αναφέρει ότι στη
διάρκειά της εξέφρασε δημόσια τη λύπη του για την υποστήριξη που παρέσχε η
Αμερική στη δικτατορία. Επίσης, ότι κατά την μονοήμερη παραμονή του στην
Ελλάδα επανέλαβε τη δέσμευσή του για μια δίκαιη λύση του Κυπριακού ως
προϋπόθεση για την ένταξη της Τουρκίας στην E.E. και ευχαρίστησε τον τότε
πρωθυπουργό κ. Σημίτη γιατί στήριξε τη Συμμαχία κατά τη διάρκεια του πολέμου
στο Κοσσυφοπέδιο παρά τις δυσκολίες που, όπως λέει, δημιουργούσε αυτή η στάση
του λόγω των δεσμών Ελλήνων και Σέρβων.

Χαρακτηρίζει «εκπληκτική την επίσκεψη στην Ακρόπολη με την Τσέλσι», ενώ
σημειώνει ότι βρήκε ενθαρρυντική την προθυμία του κ. Σημίτη για συμφιλίωση με
την Τουρκία και την ένταξή της στην E.E. αν επέλυε το Κυπριακό. Στο πλαίσιο
αυτό χαρακτηρίζει τους τότε υπουργούς Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας, Γιώργο
Παπανδρέου και Ισμαήλ Τζεμ, ως «δύο νέους ηγέτες που κοίταζαν μπροστά και
συνεργάζονταν για ένα κοινό μέλλον», το οποίο, όπως λέει, ήταν η μόνη λογική
επιλογή.

Για την επίσκεψή του στην Τουρκία, που είχε προηγηθεί αυτής στην Ελλάδα,
επισημαίνει τη στήριξή του προς τη χώρα καθώς προσπαθούσε να επουλώσει τις
πληγές της από τους σεισμούς που την είχαν πλήξει πριν από λίγους μήνες, την
παρότρυνσή του προς τον πρόεδρο Ντεμιρέλ και τον πρωθυπουργό Ετσεβίτ να μην
επιλέξουν την απομόνωση και τον εθνικισμό και να λύσουν το Κυπριακό και το
Κουρδικό, ενώ δεν κρύβει τον θαυμασμό του για την Κωνσταντινούπολη. Θυμάται
επίσης την επίσκεψή του στο Φανάρι, την οποία περιγράφει ως «μια ακόμη
προσπάθεια να προωθήσω τη συμφιλίωση», και σημειώνει ότι είχε ζητήσει από την
τουρκική πολιτική ηγεσία να επαναλειτουργήσει τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης.

«H ζωή μου», με την Ελλάδα και την Τουρκία

Την έκπληξή του για το γεγονός ότι «δύο μεγάλες χώρες παρ’ ολίγον να φθάσουν
σε πόλεμο λόγω κάποιων βραχονησίδων στις οποίες ζούσαν μόνο πρόβατα», εκφράζει
ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον, αναφερόμενος στην κρίση των Ιμίων (φωτό
δεξιά) στις σελίδες της ογκώδους αυτοβιογραφίας του που κυκλοφόρησε χθες και
τιτλοφορείται «H ζωή μου».

Στη σύντομη αναφορά του στην Ελλάδα ο κ. Κλίντον μιλά για την προσωπική του
παρέμβαση την κρίσιμη νύχτα κατά την οποία απετράπη η ελληνοτουρκική σύρραξη
και επισημαίνει τον διαμεσολαβητικό ρόλο του Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ. Υπογραμμίζει
τη συμβολή του τότε πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, όχι μόνο στην κρίση των Ιμίων
αλλά και γενικότερα στη βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων αλλά και στη
διατήρηση της ενότητας του ΝΑΤΟ κατά τη δύσκολη για την Αθήνα περίοδο του
πολέμου του Κοσσυφοπεδίου.

Άλλο ρεπορτάζ για το βιβλίο του πρώην Αμερικανού
Προέδρου στη σελ. 48