Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: Φυλακή. Στις ΗΠΑ οι πρώτες φυλακές δημιουργήθηκαν
αμέσως μετά την κατάργηση της δουλείας, αφού μέχρι τότε οι ποινές ήταν ή
σωματικές ή οικονομικές και εκτελούνταν άμεσα. Το μέτρο εισήχθη από την Αγγλία
και τη Γαλλία, τις πρώτες ευρωπαϊκές χώρες που εισήγαγαν σωφρονιστικούς
κώδικες για την αντιμετώπιση της δυσαρέσκειας από τα αυξανόμενα κρούσματα βίας
στις πόλεις. (www.prisonactivist.org)

Φυλακές υψηλής τεχνολογίας

Ο Liam Ο’ Duibhir κατέχει ένα μοναδικό ρεκόρ. Είναι σήμερα ο μακροβιότερος –
14 χρόνια – τρόφιμος του νέου τύπου φυλακών που λανσαρίστηκαν σε ΗΠΑ και
Αγγλία. Ονομάζονται Μονάδες Ειδικής Ασφαλείας (SSUs) και για πολλούς είναι
διάδοχοι των περίφημων «λευκών κελιών» της Γερμανίας του 1979. Τα SSUs
θεωρούνται σαφώς πιο βελτιωμένη εκδοχή και πάντως λιγότερη απάνθρωπη. Αλλά
ποιος ορίζει τι είναι περισσότερο ή λιγότερο απάνθρωπο; Ή ποιες συνθήκες
θεωρούνται απάνθρωπες; Δεκάδες διεθνείς συνθήκες και συμβάσεις θα απαντήσουν·
μεγάλες μη κυβερνητικές οργανώσεις και ανάμεσά τους η Διεθνής Αμνηστία, η
οποία παρακολουθεί εδώ και χρόνια τις αθόρυβες αλλά ραγδαίες εξελίξεις στον
χώρο των φυλακών. Με απλά λόγια, ο κρατούμενος έχει δικαίωμα σε δίκαιη δίκη
(που σημαίνει αν είναι υπόδικος ή προ εφέσεως να είναι σε πνευματική και
φυσική κατάσταση ώστε να μπορεί να συνεννοηθεί με τους δικηγόρους του) και οι
συνθήκες φυλάκισης να μην του δημιουργούν προβλήματα υγείας ή άλλα (στον ίδιο
αλλά και στους δικούς του) τα οποία δεν είχε πριν φυλακιστεί. Ούτε να
επιδεινώνονται προϋπάρχοντα. Και με ακόμη πιο απλά λόγια (και) η φυλακή είναι
ένδειξη πολιτισμού της κοινωνίας που τιμωρεί-σωφρονίζει τους παραβάτες.

Τα SSUs ονομάζονται και…

…«φυλακή μέσα στη φυλακή». Εκεί κρατούνται ολιγάριθμες ομάδες (που σπάνια
αλλάζουν, έχει τη σημασία του κι αυτό) το πολύ 10-12 ανθρώπων σε συνθήκες
σχετικής απομόνωσης. Προαυλίζονται σε μικρούς χώρους μακριά από τους άλλους
κρατουμένους, δεν εργάζονται μέσα στη φυλακή, δεν πηγαίνουν στη βιβλιοθήκη και
έπειτα από λίγους μήνες συνήθως βαραίνει επικίνδυνα η παρουσία τού ενός τον
άλλο. Οι συνθήκες ασφαλείας (ψηλοί τοίχοι κ.λπ.) εμποδίζουν ακόμη και το
βλέμμα. Συνήθως τα όριά του δεν ξεπερνούν τα έξι με δέκα μέτρα και υπάρχουν
υπόνοιες ότι μακροχρόνια μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε μερική τύφλωση. Αλλά
δεν υπάρχουν υπόνοιες, αντίθετα υπάρχει βεβαιότητα ότι οι τρόφιμοι αυτών των
φυλακών αντιμετωπίζουν πολύ γρήγορα προβλήματα συνεννόησης, αδυναμία
συγκέντρωσης, απώλεια αίσθησης της πραγματικότητας και πολλές μορφές
νευρώσεων. Ακόμη έχει γίνει λόγος για χαμηλή πίεση, απώλεια βάρους,
κυκλοφοριακά προβλήματα και μυϊκές ατονίες.

Στον Κορυδαλλό…

…διαπρέπει η ελληνική «εφευρετικότητα». Ο χώρος όπου κρατούνται οι ισοβίτες
της 17N δεν παρομοιάζεται ακριβώς με τα SSUs, αλλά μάλλον αποτελεί παγκόσμια
πατέντα. Οι Γιωτόπουλος, Κουφοντίνας, Τζωρτζάτος και τα τρία αδέλφια (ο
Βασίλης αν και δεν είναι ισοβίτης βρίσκεται με τα αδέλφια του για…
ανθρωπιστικούς λόγους) δέχτηκαν πρόσφατα την επίσκεψη της Εθνικής Επιτροπής
για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Τώρα ετοιμάζεται το σχετικό πόρισμα, αλλά ο
Κωστής Παπαϊωάννου από την Επιτροπή μού είπε ότι «υπάρχουν σοβαρά ζητήματα
ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Περισσότερα με το πόρισμα.

Ο χώρος όπου κρατούνται οι ισοβίτες της 17N μοιάζει με πάτο βαρελιού. Και γύρω
γύρω τα τοιχώματα, μεταλλικοί τοίχοι ύψους 9 μέτρων. Από πάνω ένα μεταλλικό
πλέγμα απαγορεύει την είσοδο οποιουδήποτε αντικειμένου. Μπαίνουν μόνο οι
ακτίνες του ήλιου. Που αν αλλού δίνουν ζωή, εκεί δίνουν βάσανα. Οι μεταλλικοί
τοίχοι τώρα το καλοκαίρι θα μπορούσαν να είναι και φούρνοι. Στην πράξη αυτό το
ελάχιστο προαύλιο μετατρέπεται σε λάκκο καρβουνάδων. Στον Κορυδαλλό
παραδέχτηκαν το πρόβλημα και προσπάθησαν να το λύσουν με άλλη πατέντα:
Κρέμασαν μεγάλους ανεμιστήρες, αλλά τους απομάκρυναν σχεδόν αμέσως. Ο χώρος
λειτουργούσε σαν ηχείο και ο θόρυβος τρελαίνει το ίδιο με τη ζέστη. Έτσι οι
ισοβίτες αναγκάζονται να μένουν περίπου 21 ώρες μέσα στα στενά κελιά (πάντως
πολύ πιο ευρύχωρα, καθαρά και ανθρώπινα από των συνηθισμένων φυλακών). Και
μπορούν ακόμη να βλέπουν τους δικούς τους και τους δικηγόρους τουλάχιστον
μέχρι να μεταφερθούν στη Λάρισα. Γιατί εκεί θα βρεθούν πραγματικά στα SSUs…

Info

* Δημήτρη Μπελαντή, «Αναζητώντας τον εσωτερικό εχθρό», Αθήνα 2004,
Προσκήνιο

* Γιάγκου Ανδρεάδη, «H αντίσταση της μνήμης», Αθήνα 2004, I. Σιδέρης www.amnesty.org