Tόκοι «θηλιά» για επιχειρήσεις

Πληθωρισμός και επιτόκια έπεσαν δραματικά τα τελευταία χρόνια, αλλά οι τόκοι
του Δημοσίου για καθυστερούμενες οφειλές παραμένουν στο ύψος τους. Σήμερα,
είναι έξι φορές πάνω από τον πληθωρισμό, με αποτέλεσμα να πλήττονται σοβαρά οι
επιχειρήσεις, τις οποίες κατά κανόνα αφορούν τα μεγαλύτερα ποσά, αλλά και
φυσικά πρόσωπα. Έτσι, η οικονομία πληρώνει αδικαιολόγητα χαράτσια στο Δημόσιο,
το οποίο, όμως, για τις δικές του καθυστερούμενες πληρωμές (επιστροφή ΦΠΑ σε
επιχειρήσεις, απονομή συντάξεων κ.λπ.) δεν καταβάλλει ούτε ένα ευρώ!

Το μέγεθος της επιβάρυνσης, όσων για διαφόρους λόγους δηλώνουν αδυναμία να
εκπληρώσουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις έναντι του Δημοσίου, είναι
τουλάχιστον υπερβολικό. Οι αριθμοί αποδεικνύουν του λόγου το αληθές.
Ειδικότερα:

* Όσοι έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές από φόρους και πάσης φύσεως τέλη, τα οποία
βεβαιώνονται σε δημόσιο ταμείο ή στα τελωνεία, επιβαρύνονται μηνιαίως με 1,5%
επί της αρχικής οφειλής, ενώ το μέγιστο ποσό της οφειλής τους μετά τις
προσαυξήσεις μπορεί να φθάσει το 200% της αρχικής.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε χρόνο οι φορολογούμενοι που καθυστερούν να εξοφλήσουν
μια οφειλή επιβαρύνονται με επιτόκιο 18%, ενώ αν καθυστερήσουν την εξόφληση
της οφειλής τους για έντεκα χρόνια, θα φθάσουν να χρωστούν στο Δημόσιο το
τριπλάσιο ποσό από αυτό που χρωστούσαν αρχικά. Τις ίδιες επιβαρύνσεις χρεώνουν
στους οφειλέτες τους και οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (πρόστιμα από
κλήσεις παράνομης στάθμευσης κ.λπ.).

* Οι όροι είναι ακόμη πιο επιβαρυντικοί για όσους παρακρατούν Φόρο
Προστιθέμενης Αξίας και καθυστερούν να τον αποδώσουν στο Δημόσιο.
Συγκεκριμένα, επιβαρύνονται με 2,5% μηνιαίως επί της αρχικής οφειλής και η
τελική οφειλή μετά τις προσαυξήσεις μπορεί να φθάσει το 200% του αρχικού ποσού
που βεβαιώνεται στο δημόσιο ταμείο. Έτσι, για την καθυστέρηση στην εξόφληση
της οφειλής τους χρεώνονται με ετήσιο επιτόκιο 30%.

Και τα ασφαλιστικά ταμεία

Οι συνολικές ληξιπρόθεσμες οφειλές των φορολογουμένων προς το Δημόσιο
ανέρχονται σε 11 δισεκατομμύρια ευρώ και αφορούν περίπου 600.000
φορολογούμενους. Την πρακτική των υπερβολικών επιβαρύνσεων όσων αδυνατούν να
εκπληρώσουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις δεν ακολουθεί μόνον η Εφορία. Την
εφαρμόζουν και τα ασφαλιστικά ταμεία για την καθυστέρηση πληρωμής ασφαλιστικών
εισφορών. Συγκεκριμένα:

* Όσοι καθυστερούν να καταβάλουν ασφαλιστικές εισφορές στο IKA επιβαρύνονται
με 3% της οφειλής για τον πρώτο μήνα καθυστέρησης και με 1% για κάθε μήνα μετά
τον πρώτο. H συνολική οφειλή μετά τις προσαυξήσεις μπορεί να φθάσει το 120%
του αρχικού ποσού που βεβαιώθηκε από το ασφαλιστικό ταμείο. Με τις ίδιες
επιβαρύνσεις χρεώνουν τους ασφαλισμένους τους και τα υπόλοιπα ασφαλιστικά
ταμεία, όπως τα ταμεία των αυτοαπασχολουμένων (π.χ. το TEBE), το Ταμείο
Ασφάλισης Εμπόρων και το Ταμείο Συντάξεως Αυτοκινητιστών. Δηλαδή, τον πρώτο
χρόνο που για οποιονδήποτε λόγο οι ασφαλισμένοι δεν κατέβαλαν τις ασφαλιστικές
τους εισφορές, επιβαρύνονται με επιτόκιο 14%, ενώ για τον δεύτερο και για
καθένα από τα επόμενα χρόνια με επιτόκιο 11%.

Συγκρίσεις επιβαρύνσεων

Το μέγεθος της πραγματικής επιβάρυνσης των οφειλετών του Δημοσίου φαίνεται αν
συγκριθεί το ποσοστό των ετήσιων προσαυξήσεων με το ύψος του πληθωρισμού. Ενώ
οι φορολογούμενοι επιβαρύνονται ετησίως με 18% για τις καθυστερήσεις στην
πληρωμή των οφειλών τους, ο πληθωρισμός τρέχει με ρυθμό μόλις 2,9%. Έτσι, η
πραγματική ετήσια επιβάρυνσή τους φθάνει το 15,1%, ποσοστό εξαιρετικά υψηλό
για τον τοκισμό οποιασδήποτε οφειλής.

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι τα προσωπικά και καταναλωτικά δάνεια που χορηγούν οι
τράπεζες επιβαρύνουν τον δανειολήπτη με ετήσιο ονομαστικό επιτόκιο που δεν
ξεπερνά το 13%, ενώ η πραγματική επιβάρυνση των δανειοληπτών (αν αφαιρεθεί ο
πληθωρισμός) δεν ξεπερνά το 10,1%.

Το ποσοστό της επιβάρυνσης των οφειλετών του Δημοσίου κρίνεται άδικο, αν γίνει
μια αναδρομή στην πορεία του πληθωρισμού τα τελευταία 20 χρόνια. Κατά τη
διάρκεια της δεκαετίας του ’80, όταν ο πληθωρισμός «έτρεχε» με ρυθμό που
κυμαινόταν μεταξύ 15% και 22%, το Δημόσιο χρέωνε τους οφειλέτες του με μηνιαία
προσαύξηση 2% της οφειλής, ενώ το ανώτατο όριο του οφειλομένου ποσού μετά τις
προσαυξήσεις δεν μπορούσε να ξεπεράσει το 75% της αρχικής οφειλής. Στις αρχές
του 1990, το ποσοστό της μηνιαίας προσαύξησης αυξήθηκε στο 3% και το ανώτατο
όριο οφειλής στο 120%. Στις αρχές Ιουνίου του 1992, καταργήθηκε το ανώτατο
όριο προσαύξησης και το συνολικό ποσό της οφειλής αυξανόταν συνεχώς, χωρίς
περιορισμούς. Με τη σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, μειώθηκε σταδιακά
και το ποσοστό της μηνιαίας προσαύξησης, αρχικά στο 2% και στη συνέχεια στο
1,5% που ισχύει σήμερα. Παράλληλα, από τον Σεπτέμβριο του 1997 καθιερώθηκε ως
ανώτατο όριο οφειλής το 300% της αρχικής οφειλής και τον περασμένο Οκτώβριο το
όριο αυτό κατέβηκε στο 200%.

Διαπιστώνουμε, ωστόσο, ότι, ενώ ο πληθωρισμός τα τελευταία δέκα χρόνια έχει
μειωθεί κατά περίπου 17 εκατοστιαίες μονάδες, το ποσοστό της προσαύξησης
μειώθηκε μόλις κατά 1,5 μονάδα.

Τα δικά σου, δικά μου

Την ίδια ώρα, πάντως, που το Ελληνικό Δημόσιο χρεώνει τους πολίτες με
υπέρογκες προσαυξήσεις, όταν το ίδιο καθυστερεί να εκπληρώσει τις οικονομικές
του υποχρεώσεις προς τους πολίτες, κουμπώνεται. Για παράδειγμα, οι απονομές
των συντάξεων καθυστερούν για πολλούς μήνες, έως και χρόνια. Υπάρχουν
ασφαλιστικά ταμεία τα οποία καθυστερούν μέχρι και ενάμιση χρόνο για την
απονομή της σύνταξης.

Στις περιπτώσεις αυτές, οι ασφαλισμένοι μένουν χωρίς εισόδημα για πολλούς
μήνες -πολλοί, μάλιστα, αναγκάζονται να δανειστούν -αλλά όταν λάβουν τη
σύνταξη μαζί με το πόσο των αναδρομικών, το Δημόσιο δεν τους καταβάλλει ούτε
ένα ευρώ για την καθυστέρηση.

Σημαντικές επιβαρύνσεις και για έναν μήνα καθυστέρηση

Εκτός από αυτούς που έχουν οφειλές πολλών ετών και δεν περνούν από το δημόσιο
ταμείο για να τις τακτοποιήσουν, σημαντική επιβάρυνση έχουν και όσοι για
διαφόρους λόγους καθυστέρησαν, έστω και για έναν μήνα, την πληρωμή μιας
οφειλής τους. Το Δημόσιο, ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, εξαντλεί την
αυστηρότητά του αναγκάζοντας τον οφειλέτη να βάλει βαθιά το χέρι στην τσέπη.

Για παράδειγμα, ένας αυταπασχολούμενος, ο οποίος αντιμετωπίζει για μερικές
ημέρες δυσχέρεια στην πληρωμή των ασφαλιστικών εισφορών στο Ταμείο του, θα
επιβαρυνθεί με 3%. Έτσι, αν η μηνιαία εισφορά είναι 200 ευρώ, για μερικές
ημέρες καθυστέρησης στην εξόφλησή της θα καταβάλει συνολικά 206 ευρώ. Για
όσους καθυστερούν για πολλούς μήνες ή χρόνια να τακτοποιήσουν τις οφειλές
τους, τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα. Αν, για πράδειγμα, ένας
φορολογούμενος δεν καταβάλει φόρο εισοδήματος ύψους 1.000 ευρώ, θα
επιβαρύνεται ετησίως με 180 ευρώ και σε περίπου 11 χρόνια η συνολική οφειλή θα
έχει φθάσει τα 3.000 ευρώ.

Πάντως, ας σημειωθεί ότι κατά καιρούς το Δημόσιο (Εφορίες, Ασφαλιστικά Ταμεία
και Δήμοι) κάνουν ρυθμίσεις προκειμένου να συλλέξουν έσοδα, προσφέροντας ως
δώρο στους οφειλέτες τη διαγραφή μέρους των προσαυξήσεων εκπρόθεσμης καταβολής.