Tοξική απειλή από κομπιούτερ

Τοξική είναι η σκόνη πάνω στον υπολογιστή, την οθόνη ή το πληκτρολόγιο.
Αμερικανοί ειδικοί, εντόπισαν στη σκόνη ίχνη των επικίνδυνων χημικών που
χρησιμοποιούν οι κατασκευαστές ως επιβραδυντές καύσης.

H ανακύκλωση και ο περιορισμός στη χρήση επικίνδυνων χημικών αποτελούν ασπίδα στην ηλεκτρονική τοξική απειλή

Οι ερευνητές μελέτησαν δείγματα σκόνης από υπολογιστές δημόσιας χρήσης που
βρίσκονται σε σχολεία, πανεπιστήμια, δημόσιες υπηρεσίες και παιδικά μουσεία,
σε οκτώ πολιτείες των ΗΠΑ. Βρήκαν υπολείμματα επικίνδυνων ουσιών: κυρίως
βρωμιούχα σκευάσματα που χρησιμοποιούνται ως επιβραδυντές καύσης στα πλαστικά
μέρη των μηχανημάτων. Οι πιο συνηθισμένες από τις ουσίες αυτές, σύμφωνα με τις
αναλύσεις που παρουσίασαν οι οργανώσεις Clean Production Action και Computer
TakeBack Campaign, είναι τα PBDEs (πολυβρωμιούχοι διφενυλεθέρες). Εργαστηριακά
πειράματα έχουν αποδείξει πως οι ουσίες αυτές προκαλούν βλάβες στο νευρολογικό
και αναπαραγωγικό σύστημα και ενδοκρινικές διαταραχές.

Βιοσυσσωρευτικές. Οι επιβραδυντές καύσης εντοπίζονται στα πλαστικά μέρη
υπολογιστών και άλλων ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών, σε συγκεντρώσεις
που κυμαίνονται από το 5% έως το 30% του συνολικού βάρους των εξαρτημάτων.
Χρησιμοποιούνται σε υψηλές συγκεντρώσεις ώστε, όταν λειτουργούν τα μηχανήματα
και αναπτύσσουν θερμοκρασία, να μην αλλοιώνεται το πολυμερές υλικό τους. Όπως
εξηγεί ο κ. Νίκος Χαραλαμπίδης, διευθυντής στο ελληνικό γραφείο της
περιβαλλοντικής οργάνωσης Greenpeace, «πρόκειται για ουσίες βιοσυσσωρευτικές –
οι οποίες δηλαδή δεν διασπώνται, παραμένουν και συσσωρεύονται στους ιστούς των
ανθρώπων και των ζώων, ενώ ίχνη τους έχουν εντοπιστεί στο μητρικό γάλα, σε
θαλάσσια θηλαστικά και σε ψάρια του αλμυρού ή του γλυκού νερού. Τα επίπεδα
συγκέντρωσης μάλιστα των ουσιών αυτών στους ανθρώπινους οργανισμούς και στο
περιβάλλον αυξάνονται διαρκώς».

Οι εργαζόμενοι. Πρόσφατη οδηγία της E.E. επιβάλλει να μηδενιστεί η
χρήση επικίνδυνων χημικών στην κατασκευή ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών,
μέχρι το 2006. H Ελλάδα εναρμόνισε τη νομοθεσία της με σχετικό προεδρικό
διάταγμα (που υπεγράφη την προηγούμενη εβδομάδα). Ευάλωτοι στα επικίνδυνα
χημικά (περισσότερο από τους χρήστες υπολογιστών) είναι οι εργαζόμενοι στα
εργοστάσια παραγωγής αλλά και στις μονάδες ανακύκλωσης ηλεκτρονικών συσκευών
(οι οποίες αυξάνονται σε ολόκληρο τον κόσμο, καθώς έχει πλέον αποδειχθεί πως η
ηλεκτρονική επανάσταση δημιουργεί μία νέα τοξική απειλή για το περιβάλλον).

Τα… ξαποστείλαμε. Στην Ελλάδα, η προστασία από τα συγκεκριμένα χημικά
ήταν ένα από τα βασικά προβλήματα στο αντίστοιχο πιλοτικό πρόγραμμα
ανακύκλωσης ηλεκτρονικών (το οποίο ξεκίνησε από την Οικολογική Εταιρεία
Ανακύκλωσης το 2001 για να επανεπεξεργαστεί μέσα σε 2,5 χρόνια 700 τόνους
εξοπλισμού – δηλαδή περίπου 3.000 μηχανήματα). «Καθώς στη χώρα μας δεν
διαθέτουμε υποδομή για την επεξεργασία των πλαστικών και των επικίνδυνων
χημικών, αναγκαστήκαμε να τα στείλουμε στη Γερμανία σε εξειδικευμένη και
πιστοποιημένη βιομηχανία», εξηγεί ο κ. Κυρκίτσος, από την Οικολογική Εταιρεία
Ανακύκλωσης. «Το ίδιο κάναμε και με το γυαλί από τις οθόνες υγρών κρυστάλλων,
το οποίο περιέχει μόλυβδο και μπορεί να επανεπεξεργαστεί μόνο από εταιρείες
που κατασκευάζουν τέτοιες οθόνες. H ανάγκη εξαγωγών αυξάνει βέβαια σημαντικά
το κόστος της ανακύκλωσης».

Τι μπορείτε να κάνετε…

«TA NEA» σε συνεργασία με τον διεθνούς φήμης φορέα περιβαλλοντικών ερευνών
WorldWatch Institute παρουσιάζουν έναν σύντομο οδηγό, για να περιορίσετε στο
ελάχιστο την παραγωγή τοξικών αποβλήτων από τη χρήση της τεχνολογίας.

1. Αγοράστε υπολογιστές που μπορούν εύκολα να αναβαθμιστούν, καθώς η
τεχνολογία προχωρά, ώστε να μη χρειαστεί να πάρετε ένα σύστημα από την αρχή.

2. Μην πετάτε τον υπολογιστή στα σκουπίδια. Ενημερωθείτε για τους
κατασκευαστές και τους φορείς που συμμετέχουν σε προγράμματα ανακύκλωσης.

3. Μπορείτε να ανακυκλώσετε τον παλιό σας υπολογιστή, απλά δωρίζοντάς
τον σε κάποια φιλανθρωπική οργάνωση.

4. Περιορίστε τη χρήση CD και DVD όσο γίνεται. Αν μπορείτε να βρείτε το
ίδιο υλικό στο Internet, καλύτερα μην αγοράσετε καν το CD.

5. Φροντίστε τα CD και τα DVD σας, ώστε να μην χαλάσουν γρήγορα.
Μπορείτε ακόμη και να επιδιορθώσετε μικρές γρατσουνιές, αν προσθέσετε ένα
απαλό λειαντικό (π.χ. οδοντόκρεμα) και το απλώσετε απ’ το κέντρο προς τα έξω.

6. Αγοράστε μεταχειρισμένα CD ή δανειστείτε αυτό που χρειάζεστε, έτσι
ώστε να βοηθήσετε στη μείωση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης που προκαλεί η
διαδικασία παραγωγής τους.

7. Μην πετάτε τα παλιά CD. Χαρίστε τα ή αναζητήστε στο Internet έναν
φορέα που φροντίζει για την ανακύκλωσή τους (ακόμη και σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα
– μπορείτε να τα ταχυδρομήσετε).

8. Μην πετάτε τα παλιά σας κινητά τηλέφωνα – τα τσιπάκια, οι οθόνες
υγρών κρυστάλλων και οι μπαταρίες είναι τοξικά απόβλητα. Μπορείτε να στείλετε
e-mail ή επιστολές ώστε να πιέσετε τους κατασκευαστές να οργανώσουν
προγράμματα ανακύκλωσής τους.

Περισσότερες από 1.000 χημικές ουσίες υπάρχουν στα εξαρτήματα!

Οι επιβραδυντές καύσης και τα PBDEs δεν είναι τα μόνα επικίνδυνα τοξικά που
φέρνει μαζί της η τεχνολογία. Πλαστικά PVC, επικίνδυνα χημικά όπως ο μόλυβδος,
το κάδμιο, ο υδράργυρος ή το χρώμιο, φθαλικές ενώσεις αλλά και οι ίδιες οι
μπαταρίες σε κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές, φορητές ηλεκτρονικές συσκευές,
συσκευές οικιακής χρήσης κ.ά., περιγράφουν τη νέα τεχνολογία ως
«περιβαλλοντική απειλή».

Σύμφωνα με το διεθνές κέντρο περιβαλλοντικών ερευνών WorldWatch Institute, στα
εξαρτήματα που συνθέτουν έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή κρύβονται περισσότερες
απο 1.000 χημικές ουσίες – οι περισσότερες ιδιαίτερα τοξικές. Είναι κυρίως
χλωριούχες και βρωμιούχες ουσίες, τοξικά αέρια, τοξικά μέταλλα, βιολογικά
ενεργά υλικά, οξέα, πλαστικά πρόσθετα. Ειδική έκθεση του WorldWatch Institute
αναφέρει πως «για την παραγωγή των μικροτσίπ, των ημιαγωγών, των ηλεκτρονικών
κυκλωμάτων, των δισκετών, των CD-Rom, των DVD, των οθονών, των κινητών
χρησιμοποιούνται ιδιαίτερα επικίνδυνα υλικά, ενώ οι εργάτες στις βιομηχανίες
κατασκευής εδώ και χρόνια διαμαρτύρονται για την εμφάνιση διαφόρων μορφών
καρκίνων, που πιθανότατα οφείλονται στη μακροχρόνια έκθεσή τους σε αυτού του
είδους τις τοξικές ουσίες».

Λύση αποτελεί ο περιορισμός των ουσιών αυτών και η ανακύκλωση των ηλεκτρονικών
αποβλήτων. «H οποία πλέον γίνεται με ευθύνη των εταιρειών που τα
κατασκευάζουν», σημειώνει ο περιβαλλοντολόγος κ. Φίλιππος Κυρκίτσος. Ήδη,
εταιρείες όπως η Sony, η Dell, η Toshiba, η ΙΒΜ και άλλες οργανώνουν
προγράμματα «απόσυρσης» και ανακύκλωσης των παλιών μηχανημάτων, κατασκευάζουν
νέα, από ανακυκλωμένα υλικά και αναζητούν εναλλακτικές λύσεις για τις
επικίνδυνες χημικές ουσίες.

LINKS:

* www.eeb.org/activities/waste/weee.htm

* www.svtc.org

* www.ecorec.gr/

* www.computertakeback.com

* www.grrn.org