H βάρκα των κανιβάλων

EINAI οι εκλογές της μούντζας… Σε όλη την Ευρώπη, οι πολίτες που θα
ψηφίσουν – και δεν θα πάνε για πικνίκ – την 13η Ιουνίου θέλουν κάποιον να
τιμωρήσουν. H διάθεση τιμωρίας παίρνει αφορμή κυρίως από την εσωτερική
πολιτική. Στη Γαλλία, παραδείγματος χάριν, οι ψηφοφόροι ετοιμάζονται να
μαυρίσουν για δεύτερη φορά σε τρεις μήνες, μετά τις δημοτικές της άνοιξης, τη
δεξιά κυβέρνηση Ραφαρέν, που διέψευσε τις προσδοκίες τους.

H Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Και στη χώρα μας, όσοι ψηφοφόροι δεν θα πάνε
για μπάνιο θα κατέβουν στις ευρωκάλπες κυρίως για να τιμωρήσουν. Δεν θέλουν
όμως να τιμωρήσουν την κυβέρνηση, αλλά την αντιπολίτευση.

Οι ενδείξεις που έδωσε το κλίμα της σύντομης προεκλογικής περιόδου, αλλά και η
αριθμητική των δημοσκοπήσεων, ενισχύουν την εντύπωση ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να
έχασε την εξουσία στις 7 Μαρτίου, ένα όμως τμήμα της κοινωνίας δεν το έχει
ακόμη συγχωρήσει. Είναι αυτό που οι Γάλλοι αποκαλούν με τη δυσμετάφραστη λέξη
«desamour».

ΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΩΣ, η θέση του Γιώργου Παπανδρέου δεν είναι εύκολη. Αρχηγός
για πέντε μήνες, πολιτεύεται μέσα σε ένα αλλοπρόσαλλο κλίμα οργής για το κόμμα
του. Καλείται να πληρώσει κάποια σπασμένα της οκταετούς σημιτικής
διακυβέρνησης, αλλά και την κόπωση της πασοκικής νομενκλατούρας που είναι στα
πράγματα την τελευταία εικοσαετία. Εξελέγη ως Μεσσίας, ο οποίος θα έφερνε τη
νίκη στις εκλογές. Αντί όμως να βρεθεί στο τιμόνι της φρεγάτας της
διακυβέρνησης, ο Παπανδρέου κατέληξε επικεφαλής των ναυαγών του ΠΑΣΟΚ στη
σωσίβιο λέμβο της αντιπολίτευσης.

Εν αναμονή μιας νέας ήττας στις 13 Ιουνίου, η ατμόσφαιρα στη βάρκα των ναυαγών
έχει βαρύνει. H πίεση να ενοχοποιηθεί κάποιος είναι ισχυρή. Κάτι τέτοιο όμως
θα μετέτρεπε τη σωσίβιο λέμβο σε βάρκα κανιβάλων. Το αν θα αρχίσει το
αλληλοφάγωμα με το φρέσκο κρέας των σημιτικών ή με κάποιον σιτεμένο
πρωτοκλασάτο είναι θέμα πολιτικής ορέξεως. Το ερώτημα είναι τι θα είχαν να
κερδίσουν οι ναυαγοί από μια τέτοια πράξη. Ο κανιβαλισμός αλλάζει τα δεδομένα
στη βάρκα. Επιπλέον, προκαλεί και ανασφάλεια: αν σε πάρει ο ύπνος, μπορεί να
σε φάνε πριν ξυπνήσεις.

H ΑΛΗΘΕΙΑ είναι ότι στην πολιτική η ήττα διεγείρει το ρεφλέξ του
καταλογισμού ευθυνών. Στις 7 Μαρτίου τα πράγματα ήταν πιο εύκολα. Εν όψει της
δεύτερης αναμέτρησης στις ευρωεκλογές, λειτούργησε το αντιρεφλέξ της
συσπείρωσης. Τούτο όμως δεν ισχύει πλέον στις 13 Ιουνίου. Γύρω από τη βάρκα
των ναυαγών υπάρχει μόνο πέλαγος. Ο ορίζοντας είναι θολός. Γεγονός που
ενδέχεται να επιτείνει την αγωνία, την ανασφάλειά και τις ανομολόγητες
παρορμήσεις τους.

Οι ναυαγοί στη σωσίβιο λέμβο μπορεί να χωριστούν σε ομάδες. Οι μεν μπορεί να
ορμήσουν στους δε από φόβο μήπως δεχθούν οι ίδιοι επίθεση. Μια ατμόσφαιρα
φόβου και καχυποψίας μπορεί να οδηγήσει την κατάσταση στα άκρα. Γι’ αυτό η
ευθύνη του αρχηγού είναι μεγαλύτερη, όπως και το βάρος που φέρει στους ώμους
του. H διοίκηση της ναυαγοσωστικής λέμβου είναι πολύ πιο δύσκολη από το
κουμαντάρισμα του τιμονιού μιας μεγάλης φρεγάτας.

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Παπανδρέου είναι νέος αρχηγός. Είναι επίσης ο νεώτερος
πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ στην ιστορία του. Αυτό είναι υπέρ του γιατί δεν έχει τον
κυνισμό και τη μισανθρωπία που χαρακτηρίζει συχνά τους πολιτικούς στην τρίτη
ηλικία. Αλλά και γιατί έχει αποθέματα δυνάμεων – που θα τα χρειαστεί – και
τολμηρές ιδέες για το μέλλον. Δεν φοβάται δηλαδή να κοιτάξει τη γραμμή του
ορίζοντα. Από αυτή την άποψη, το ΠΑΣΟΚ είναι τυχερό που είναι αυτός επικεφαλής
του στη δύσκολη αυτή φάση.