Mε στόχο την Kομισιόν

Μετά την πολιτική και την κοινωνική κρίση που γνώρισε το Βέλγιο στα μέσα
τής δεκαετίας του ’90 (υπόθεση Ντιτρού, οικονομικά σκάνδαλα κ.τ.λ.), οι
ταυτόχρονες βουλευτικές και ευρωπαϊκές εκλογές του 1999 προκάλεσαν ριζική
αναδιάταξη των πολιτικών δυνάμεων. Το χριστιανοδημοκρατικό κόμμα (CVP/PSC),
που αποτελούσε παραδοσιακά την κυρίαρχη πολιτική δύναμη στην έντονα καθολική
Φλάνδρα, ήταν ο μεγάλος ηττημένος των εκλογών και αναγκάστηκε να βρεθεί στην
αντιπολίτευση, πρώτη φορά ύστερα από 40 χρόνια.

Το συμμαχικό κυβερνητικό σχήμα που διαμορφώθηκε, μετά τις εκλογές του 1999, με
πρωθυπουργό τον ηγέτη του φλαμανδικού φιλελεύθερου κόμματος (VLP) Γκι
Φερχόφσταντ, περιελάμβανε τους φιλελεύθερους των δύο γλωσσικών κοινοτήτων,
τους αντίστοιχους σοσιαλιστές και τους οικολόγους. Οι οικολόγοι αποδείχτηκαν
όμως οι μεγάλοι χαμένοι αυτής της κυβερνητικής συμμαχίας, χάνοντας στις
επόμενες εκλογές, τον Μάιο του 2003, περίπου τα 2/3 της δύναμής τους.
Αντίθετα, ισχυροποιήθηκαν οι (μπλε) φιλελεύθεροι και οι (κόκκινοι)
σοσιαλιστές, οι οποίοι σχημάτισαν μια αμιγώς «μοβ» κυβέρνηση, με πρωθυπουργό
πάντα τον Φερχόφσταντ, ο οποίος επιθυμεί να διεκδικήσει την προεδρία της
Κομισιόν, ελπίζοντας ότι κανένα από τα δύο μεγάλα ευρωπαϊκά κόμματα (το ΕΛΚ
και το ΕΣΚ) δεν θα μπορέσει τελικά να επιβάλει υποψήφιο προερχόμενο από τις
τάξεις του.

Οι ευρωεκλογές, ιδιαίτερα στη φλαμανδική περιοχή όπου διεξάγονται ταυτόχρονα
και οι κατά πολύ κρισιμότερες περιφερειακές εκλογές, θα αποτελέσουν όμως
δοκιμασία για τις φιλοδοξίες του Φερχόφσταντ. Το VLP εμφανίζει, σύμφωνα με τις
δημοσκοπήσεις, σαφή πτωτική τάση, ενώ ανακάμπτει και πάλι το
χριστιανοδημοκρατικό κόμμα τού πρώην πρωθυπουργού Ζαν Λικ Ντεάν. Το ενδεχόμενο
αυτό είναι μάλιστα πιθανόν να οδηγήσει και σε κυβερνητική κρίση, αν
διαμορφωθούν διαφορετικές πολιτικές πλειοψηφίες στις δύο περιοχές του Βελγίου.

Τέλος, μια σημαντική παράμετρος των ταυτόχρονων ευρωεκλογών και περιφερειακών
εκλογών, στη φλαμανδική περιοχή, αφορά την αυξανόμενη επιρροή της ξενοφοβικής
Ακροδεξιάς, ο κομματικός εκφραστής της οποίας, το Vlaams Blok, ενδέχεται να
ξεπεράσει ακόμη και το 20% των ψήφων της συγκεκριμένης κοινότητας.

Καθοριστική η αποχή

H οργάνωση της πολιτικής ζωής στην Ολλανδία, με άξονα τα τρία παραδοσιακά
πολιτικά ρεύματα – σοσιαλιστές, φιλελεύθεροι, χριστιανοδημοκράτες -, τους
τρεις «πυλώνες» όπως χαρακτηρίζονται, αποτελεί ένα από τα πιο κλασικά
παραδείγματα συναινετικής δημοκρατίας στην Ευρώπη.

H εμφάνιση όμως ενός χαρισματικού λαϊκιστή ηγέτη, του Πιμ Φόρτουν, στάθηκε
ικανή, μέσα σε λίγες εβδομάδες, να ανατρέψει προς στιγμήν τις μακροχρόνιες
αυτές σταθερές. Παρά τη δολοφονία του, λίγες ημέρες πριν από τις βουλευτικές
εκλογές της 15ης Μαΐου 2002, το κόμμα που είχε συγκροτήσει από το πουθενά και
το οποίο είχε ως τίτλο το όνομά του (Λίστα του Πιμ Φόρτουν) κατόρθωσε να
υποσκελίσει σοσιαλιστές και φιλελευθέρους. H επιτυχία αυτή δεν μπορούσε όμως
να έχει διάρκεια χωρίς την παρουσία του ίδιου του ηγέτη. Στις επόμενες
εκλογές, τον Ιανουάριο του 2003, η Λίστα Φόρτουν έχασε, μέσα σε λίγους μήνες,
τα 2/3 των ψηφοφόρων της.

Από τις εκλογές του Ιανουαρίου 2003 προέκυψε μια κλασικού τύπου κεντροδεξιά
κυβέρνηση συνεργασίας χριστιανοδημοκρατών και φιλελευθέρων, η φυσιολογική
φθορά της οποίας αναμένεται να τροφοδοτήσει μια ελαφρά άνοδο του Σοσιαλιστικού
Κόμματος.

Το κρισιμότερο πάντως ζήτημα ως προς τις ευρωεκλογές – οι οποίες θα
πραγματοποιηθούν την Πέμπτη 10 Ιουνίου – αφορά το ποσοστό της αποχής, το οποίο
αυξάνεται σταθερά από εκλογή σε εκλογή (42% το 1979, 53% το 1989 και 70% το
1999) και μάλιστα σε μια χώρα όπου όλα τα κόμματα, με μόνη εξαίρεση τους
φονταμενταλιστές προτεστάντες (SGP/C.V.), υποστηρίζουν με θέρμη την ευρωπαϊκή ενοποίηση.

Κι άλλος διεκδικητής

Από το 1979, και δεδομένου ότι η θητεία της Βουλής είναι επίσης πενταετής,
αποφασίστηκε, για διοικητικούς αλλά και για συμβολικούς λόγους, οι ευρωεκλογές
να πραγματοποιούνται ταυτόχρονα με τις βουλευτικές.

H ισχυρή εμπέδωση του παραδοσιακού τρικομματισμού (χριστιανοδημοκράτες,
σοσιαλιστές, φιλελεύθεροι), μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’80 οδηγούσε
σταθερά στην ίδια κατανομή των 6 εδρών του Ευρωκοινοβουλίου (3, 2 και 1
αντίστοιχα). Έτσι, η πτώση του τρικομματισμού το 1994 στο 75% και η εκλογή
ενός οικολόγου (φαινόμενο που επαναλήφθηκε και το 1999) θεωρήθηκε περίπου ως
πολιτικός σεισμός. Στο πολιτικά ήρεμο Μεγάλο Δουκάτο, πάντως, αυτό που κυρίως
κρίνεται στις διπλές εκλογές της επόμενης Κυριακής είναι η επαναβεβαίωση της
πρωτοκαθεδρίας του Χριστιανοκοινωνικού Κόμματος, ο αρχηγός του οποίου και
πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου, Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, διεκδικεί την προεδρία της
Κομισιόν (εκ μέρους του ΕΛΚ).

Επιμέλεια: Ευτυχία Τεπέρογλου