Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: Γονίδιο. Εν αρχή ην ο Δαρβίνος (που παρατήρησε τα
περιστέρια), ενώ σχεδόν παράλληλα ο μοναχός Μέντελ (και χωρίς ο ένας να
γνωρίζει τις έρευνες του άλλου) στον κήπο του μοναστηριού του στη Μοραβία
έκανε ένα πιο οργανωμένο πείραμα με βρώσιμα μπιζέλια. Αλλά ο όρος εισήχθη για
πρώτη φορά το 1909 από τον Δανό βιολόγο Γιόχανσεν.

Πόλεμος με γεύση βανίλιας…

H δεύτερη πιο αγαπημένη γεύση στην Ελλάδα μετά τη σοκολάτα είναι η βανίλια.
Περίπου 10 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο… πετάνε από τη χώρα μας και
«προσγειώνονται» στη Μαδαγασκάρη και τα μικρά νησάκια Κομόρες, στον Ινδικό,
κοντά στην Ανατολική Ακτή της Αφρικής, όπου παράγεται περίπου το 95% της
παγκόσμιας παραγωγής βανίλιας. Είναι από τα πιο «δύσκολα» φυτά στον κόσμο και
η καλλιέργειά του απαιτεί πολλές εργατοώρες, γι’ αυτό και στο χρηματιστήριο η
τιμή του κιλού παίζει μεταξύ 2.500 και 2.700 δολαρίων! H ζωή λοιπόν, στις
Κομόρες θα συνεχιζόταν ήρεμη αν στις ΗΠΑ δεν υπήρχε μια μεγάλη εταιρεία
γενετικής μηχανικής, η Escagenetics. Εκεί οι επιστήμονες κατάφεραν να
«κατασκευάσουν» βανίλια από καλλιέργεια ιστών. H διαδικασία θεωρείται σήμερα
εξαιρετικά απλή: Απομόνωσαν το γονίδιο που αντιστοιχεί στον κώδικα της
πρωτεΐνης της βανίλιας κλωνοποιώντας το στη συνέχεια σε ένα βακτηριδιακό
λουτρό. Ούτε σπόρος, ούτε φυτό, ούτε χώμα ούτε… αγρότης. Και το πιο
σημαντικό: H εταιρεία υπολογίζει πως μπορεί να βγάλει το προϊόν στο εμπόριο με
50, άντε 60 δολάρια το κιλό! Και στην ίδια γεύση…

Το ρεσάλτο της Greenpeace…

…στο πλοίο «Flag Tom» που μετέφερε στην Ελλάδα μεταλλαγμένη σόγια από την
Αργεντινή αναδεικνύει μια άλλη μάχη στον ίδιο πόλεμο. H σόγια (γνωστή και ως
μπιζέλι της Κίνας λόγω καταγωγής) χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο ως ζωοτροφή.
H Ευρώπη είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ζωοτροφών στον κόσμο και εξαρτάται
απολύτως από αυτές για την παραγωγή γάλακτος και κρέατος. Εδώ αρχίζει το
παζάρι που άνοιξε πόρτα στην ευρωπαϊκή αγορά. Περίπου το 90% της σόγιας σήμερα
είναι μεταλλαγμένη και αυτό δεν οφείλεται σε μια σκοτεινή συνωμοσία, αλλά σε
μια ασυδοσία χρήσης φυτοφαρμάκων. Οι αγρότες έβλεπαν χρόνο με τον χρόνο ότι τα
ζιζάνια που απειλούσαν τις καλλιέργειες σόγιας γίνονταν όλο και πιο ανθεκτικά
στα φυτοφάρμακα (π.χ. στο γνωστό μας Roundap της αμερικανικής Monsanto). Έτσι
κάποια στιγμή οι όλο και μεγαλύτερες ποσότητες φυτοφαρμάκων που
χρησιμοποιούσαν οι αγρότες εναντίον των ζιζανίων, τελικά κατέστρεφαν τα φυτά
της σόγιας! Τι έκανε λοιπόν η Monsanto; Δημιούργησε ποικιλία σόγιας ανθεκτική
σε διπλάσιες ποσότητες Roundap. Πώς;«Εμβολιάζοντας» τους σπόρους με γονίδια
ανθεκτικά στο συγκεκριμένο φυτοφάρμακο. Έτσι η εταιρεία κατάφερε ό,τι θα
ονειρευόταν ο πλέον επιτυχημένος (ή άπληστος) έμπορος. Να είναι ο
αποκλειστικός προμηθευτής μεταλλαγμένης (ανθεκτικής) σόγιας και ταυτόχρονα να
εμπορεύεται και διπλάσιες ποσότητες Roundap εναντίον των ζιζανίων! Οι φυτείες
της εταιρείας στις ΗΠΑ, στην Αργεντινή και στη Βραζιλία τροφοδοτούν σήμερα
σχεδόν όλο τον πλανήτη… Υπάρχουν πάντως και «μικροπροβλήματα»… H ανθεκτική
σόγια έχει δημιουργήσει στην Αργεντινή έναν πονοκέφαλο. Μέσω των εντόμων
εξαπλώθηκε γύρη σε δάση κοντά στις εγκαταστάσεις της Monsanto. Εκεί λοιπόν η
σόγια έδρασε σαν ζιζάνιο. Εξαπλώνεται ταχύτατα (αυτό υποστηρίζουν οι της
Greenpeace) εις βάρος άλλων ειδών και οι αρχές δεν μπορούν να την
αντιμετωπίσουν με το ζιζανιοκτόνο αφού έχει ανθεκτικότητα σ’ αυτό!
Λεπτομέρεια;

Αποδείξεις για προβλήματα…

…στην υγεία των καταναλωτών δεν υπάρχουν (ακόμη). Βέβαια η σόγια
προσλαμβάνεται – κυρίως – έμμεσα από τον άνθρωπο (μέσω γαλακτοκομικών
προϊόντων ή κρέατος). Αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο και με το καλαμπόκι που με
την ίδια διαδικασία έχει φθάσει στη γενετική τροποποίηση. Ούτε και στις
περιπτώσεις αυτές έχουν καταγραφεί προβλήματα υγείας στον καταναλωτή. Ωστόσο
οι επιδημιολογικές μελέτες χρειάζονται δεκαετίες και πάντως ο καταναλωτής
δικαιούται να ξέρει τι περιέχει η τροφή του. Εδώ λοιπόν δόθηκε μια μεγάλη μάχη
εταιρειών (ειναι μύθος ότι αυτές είναι μόνο αμερικανικές, π.χ. στο παιχνίδι
έχει μπει δυναμικά και η Μπάγιερ) και καταναλωτών στην Ευρώπη. H σημαία
ανακωχής υψώθηκε στο 0,9%. Δηλαδή όσα προϊόντα περιέχουν γενετικά
μεταλλαγμένες ουσίες σε ποσοστό μεγαλύτερο του 0,9% θα φέρουν στη συσκευασία
ειδική προειδοποίηση. Εξαιρέθηκαν τα γαλακτοκομικά προϊόντα και το κρέας!
Δηλαδή το ευρωπαϊκό προϊόν που κατεξοχήν χρησιμοποιεί μεταλλαγμένη σόγια! Οι
ΗΠΑ αντιδρούν συνολικά στη σήμανση, θεωρώντας πως στην ουσία ένα τέτοιο προϊόν
δεν είναι ανταγωνιστικό. Τι κάνουν οι εταιρείες; Χαρακτηριστικό είναι το
παράδειγμα της Nestle, στα προϊόντα της οποίας στην Ευρώπη δεν έχουν βρεθεί
μεταλλαγμένα, αντίθετα με τα προϊόντα της στην Κίνα(οπου δεν απαιτείται
σήμανση).

Info

British Medical Association «Το γενετικό μας μέλλον», Θεσσαλονίκη 1998,
ΣΥΝΑΛΜΑ – Jeremy Rifkin «Ο αιώνας της βιοτεχνολογίας», Αθήνα 2002, Λιβάνης, www.greanpeace.gr, www.gmo.grc.it