MΠAPMΠAPA EPENPAΪX «Eίδα τους… αόρατους φτωχούς»

H καραμέλα πως «το μυστικό της επιτυχίας είναι η σκληρή δουλειά», δεν ισχύει πάντα. «Κανείς δεν είπε ποτέ ότι μπορεί να δουλεύεις σκληρά – σκληρότερα ακόμη και από όσο νόμιζες – και να βλέπεις τον εαυτό σου ολοένα πιο βαθιά χωμένο στη φτώχεια και τα χρέη», παρατήρησε, ύστερα από δύο χρόνια στην ανέχεια, η Μπάρμπαρα Ερενράιχ (κάτω) και το κατέγραψε στο βιβλίο της

Όλοι όσοι είναι έστω και λίγο προνομιούχοι, το υποψιάζονται. Λίγοι όμως το
συνειδητοποιούν. Οι φτωχοί, οι άνθρωποι του μεροκάματου, με τα λεφτά που
παίρνουν δεν μπορούν να ζήσουν. Εννοούμε ότι δεν μπορούν να μείνουν σε σπίτι
με στοιχειώδεις ανέσεις και δεν μπορούν να φάνε αυτά που οι άλλοι μπορούν. Και
όλα αυτά στη μητρόπολη των «ευκαιριών», στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.
Μία Αμερικανίδα δημοσιογράφος και συγγραφέας, η Μπάρμπαρα Ερενράιχ, με έντεκα
βιβλία στο ενεργητικό της και με τακτικές συνεργασίες με τα μεγαλύτερα
αμερικανικά περιοδικά, έκανε το απονενοημένο διάβημα να περάσει πίσω από την
κουρτίνα και, από το ευρύχωρο σαλόνι του πιο ισχυρού 20% της κοινωνίας, να
μεταφερθεί οικειοθελώς στις καλύβες του τελευταίου 20%.

Για λόγους έρευνας, η Ερενράιχ έζησε για δύο χρόνια στις συνθήκες που
ζουν οι καθαρίστριες, οι σερβιτόροι, οι ρεσεψιονίστ. Έψαξε δουλειά με τον
τρόπο που ψάχνουν οι απόκληροι, νοίκιασε τα δωμάτια και τα τροχόσπιτα που
νοικιάζουν, δούλεψε σκληρά και κατάλαβε. Τι κατάλαβε; Ότι η καραμέλα πως «το
μυστικό της επιτυχίας είναι η σκληρή δουλειά» δεν ισχύει πάντα. «Κανείς δεν
είπε ποτέ ότι μπορεί να δουλεύεις σκληρά – σκληρότερα ακόμη και από όσο
νόμιζες – και να βλέπεις τον εαυτό σου ολοένα πιο βαθιά χωμένο στη φτώχεια και
τα χρέη».

H οδύσσεια της Ερενράιχ ξεκίνησε την άνοιξη του 1998 και τελείωσε το καλοκαίρι
του 2000. Το βιβλίο της κυκλοφορεί και στα ελληνικά (από τα Ελληνικά Γράμματα)
και είναι συγκλονιστικό. «Κάποια παράξενη οπτική διεργασία καθιστά τους
φτωχούς αόρατους στα μάτια των οικονομικά ισχυρών», λέει. «Οι πλούσιοι σπάνια
παρατηρούν τους φτωχούς ή, κι αν ακόμη τους προσέξουν σε κάποιον δημόσιο χώρο,
σπάνια κατανοούν την κατάσταση στην οποία βρίσκονται». H σωστή λέξη είναι
«ντροπή», λέει. «Ντροπή που είμαστε εξαρτημένοι από τις υπηρεσίες που
προσφέρουν όλοι αυτοί οι κακοπληρωμένοι εργαζόμενοι. Όταν κάποιος δουλεύει για
έναν πολύ χαμηλότερο μισθό απ’ όσο του φτάνει για να ζήσει, τότε έχει κάνει
μια πολύ μεγάλη θυσία. Έχει προσφέρει ως δώρο ένα μέρος των ικανοτήτων του,
της υγείας του και της ζωής του. Οι φτωχοί εργαζόμενοι, όπως χαρακτηρίζονται
επιδοκιμαστικά, είναι στην ουσία οι μεγάλοι ευεργέτες της κοινωνίας μας.
Παραμελούν τα παιδιά τους για να φροντίζουν τα παιδιά άλλων. Ζουν σε
κακοφτιαγμένα σπίτια για να ζουν οι υπόλοιποι στη χλιδή και την καθαριότητα.
Υπομένουν τις στερήσεις, για να μειωθεί ο πληθωρισμός και ν’ ανεβούν οι τιμές
των μετοχών».

Ο μέσος μισθός για εργασίες αυτής της κατηγορίας στην Αμερική, είναι 6
με 7 δολάρια την ώρα. Τα 1.000 δολάρια τον μήνα, όμως, αυτής της αμοιβής δεν
επαρκούν για τίποτα, αν σκεφτεί κανείς ότι χρειάζονται γύρω στα 600 δολάρια
για ένα τροχόσπιτο σε κάμπινγκ, πλάτους 2,5 μέτρων, όπου το υπνοδωμάτιο είναι
ένα στρώμα και στην τουαλέτα τα γόνατα τρίβονται στο χώρισμα του ντους. Οι
συνάδελφοι της Ερενράιχ στο εστιατόριο που έπιασε δουλειά είχαν «λύσει» το
πρόβλημα της στέγασης, είτε συστεγαζόμενοι με άλλους σε ένα δωμάτιο σε πανσιόν
είτε νοικιάζοντας τροχόσπιτο. Ένας μάγειρας μένει σε εξάμετρο πλοίο αραγμένο
μονίμως στην ξηρά και ο καλύτερα αμειβόμενος (10 δολάρια την ώρα) μένει σε
δικό του τροχόσπιτο, αλλά πληρώνει 400 δολάρια τον μήνα για τον χώρο που
καταλαμβάνει το τροχόσπιτο. Κάποιοι αναγκάζονται να πληρώνουν 40 δολάρια την
ημέρα σε μοτέλ επειδή δεν έχουν λεφτά για την εγγύηση σε κανονικό μισθωτήριο.

Πέρα, πάντως, από το γεγονός ότι οι εργαζόμενοι αυτής της κατηγορίας
αντιμετωπίζουν ζητήματα σκαιής συμπεριφοράς των εργοδοτών (η Ερενράιχ δίνει
συγκεκριμένα παραδείγματα), απειλές, παραβιάσεις δικαιωμάτων, τεστ ούρων και
ταπεινωτικά ερωτηματολόγια στις αιτήσεις πρόσληψης, κατά τα άλλα δεν διαφέρουν
από τους υπόλοιπους εργαζoμένους. «Δεν είναι ούτε λιγότερο αστείοι ούτε
λιγότερο έξυπνοι, και όσοι από την αστική τάξη πιστεύουν το αντίθετο θα πρέπει
να διευρύνουν τον κύκλο των γνωριμιών τους».

INFO

Μπάρμπαρα Ερενράιχ, «… για πενταροδεκάρες», μτφ. Ντέπη Ταχίνη, Εκδ. Ελληνικά
Γράμματα, σελ. 290, τιμή: 14,90 ευρώ.