Aνοίγουν τις πόρτες των κλειστών επαγγελμάτων

Αναβίωση της προσπάθειας ανοίγματος των κλειστών επαγγελμάτων που είχε
καταλήξει άδοξα πριν από τρία χρόνια, επιχειρεί τώρα η κυβέρνηση ακολουθώντας
τις σχετικές νομοθετικές πρωτοβουλίες της Κομισιόν. Οι προτάσεις της
Ευρωπαϊκής Επιτροπής (μία πρόταση οδηγίας για την παροχή υπηρεσιών και μία
έκθεση για τα κλειστά επαγγέλματα) βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο συζήτησης
και αυτό έχει χτυπήσει καμπανάκι στο υπουργείο Οικονομίας, το οποίο εκπροσωπεί
την Ελλάδα στη διαπραγμάτευση αυτή. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά ευαίσθητο
θέμα που αφορά περίπου 220.000 επαγγελματίες, σύμφωνα με τη μελέτη την οποία
είχε εκπονήσει το ΚΕΠΕ πριν από τρία χρόνια, όταν η προηγούμενη κυβέρνηση είχε
επιχειρήσει – ανεπιτυχώς – να αναλάβει σχετικές πρωτοβουλίες.

Τώρα, όμως, που τη σκυτάλη έχει πάρει η Κομισιόν, η κυβέρνηση δεν μπορεί να
μείνει αδρανής. Έτσι, ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Οικονομίας κ. Γ.
Μέργος έστειλε εγκύκλιο, την περασμένη εβδομάδα, στους ομολόγους του των
συναρμόδιων υπουργείων, ζητώντας τους να μεριμνήσουν ώστε να γίνει μια
καταγραφή των επαγγελμάτων που αφορά η κοινοτική οδηγία και να μελετήσουν τις
επιπτώσεις της, για να τοποθετηθεί ανάλογα στις διαπραγματεύσεις η ελληνική
αντιπροσωπεία. Επιπλέον, το υπουργείο Οικονομίας καταφεύγει και πάλι στις
υπηρεσίες του ΚΕΠΕ, που έχει και τη σχετική εμπειρία από την προηγούμενη
μελέτη του, προκειμένου να συντάξει νέα μελέτη για το θέμα. H μελέτη αυτή θα
εξετάζει τις επιπτώσεις από την εφαρμογή των διατάξεων της οδηγίας.

«Αυτό που επιδιώκουμε», λέει απαντώντας σε σχετική ερώτηση της «Οικονομίας» ο
κ. Μέργος, «είναι να ενσωματωθεί η κοινοτική νομοθεσία στην Ελλάδα με τις
λιγότερες δυνατόν τριβές. Θέλουμε να αποφύγουμε τις κοινωνικές εντάσεις και
αυτό θα το πετύχουμε αν μελετήσουμε εκ των προτέρων τις επιπτώσεις των
κοινοτικών προτάσεων».

Οι δυσκολίες

H προσπάθεια του κ. Μέργου, πάντως, δεν θα είναι εύκολη, για πολλούς λόγους:

* Πρώτον, γιατί οι υπεύθυνοι κρατικοί φορείς – τα υπουργεία στα οποία
απευθύνεται – δεν είναι σε θέση ή είναι απρόθυμα να αναλάβουν την πρωτοβουλία
και να εξετάσουν το θέμα. Είναι ενδεικτικό ότι το υπουργείο Οικονομίας δεν
βρήκε καμία ανταπόκριση στην πρώτη του προσπάθεια να συλλέξει τις κατ’ αρχήν
θέσεις των άλλων υπουργείων, όταν το επιχείρησε σε υπηρεσιακό επίπεδο. Παρ’
ότι συμφωνήθηκε σε μια πρώτη διυπουργική υπηρεσιακή συνάντηση να υποβληθούν
γραπτές εκθέσεις για το θέμα, στη συνέχεια κανένας δεν ανταποκρίθηκε.

* Δεύτερον, γιατί το ίδιο το θέμα είναι ιδιαιτέρως πλατύ και σύνθετο.
Κάθε κατηγορία επαγγέλματος έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες, που δεν είναι
εύκολο να αντιμετωπισθούν με μια γενική ρύθμιση. Τα εμπόδια που θέλει να
καταργήσει η Κομισιόν, αλλού είναι δικαιολογημένα λόγω της φύσης του
επαγγέλματος και αλλού είναι απλώς κεκτημένα συντεχνιών, που θα μπορούσαν να
καταργηθούν, αλλά με πολύ προσεκτικές κινήσεις.

* Τρίτον, γιατί είναι βέβαιο ότι, όταν η υπόθεση αρχίσει να παίρνει
σάρκα και οστά, οι αντιδράσεις των ενδιαφερόμενων επαγγελματικών ομάδων, ή
τουλάχιστον ορισμένων από αυτές, θα είναι και πάλι έντονες, όπως ήταν την
πρώτη φορά που επιχειρήθηκε κάτι τέτοιο.

Όλες αυτές οι δυσκολίες, βεβαίως, είναι ένας λόγος παραπάνω για να μελετηθεί
το θέμα εγκαίρως από την ελληνική πλευρά, ώστε να φροντίσει να διαμορφωθούν
ανάλογα οι διατάξεις της κοινοτικής οδηγίας και να μη βρεθεί προ τετελεσμένων,
όταν η οδηγία θα έχει ψηφιστεί. Άλλωστε, είναι σίγουρο ότι το ίδιο θα κάνουν
και οι άλλες χώρες, στις οποίες επίσης υπάρχουν επαγγέλματα που λειτουργούν με
προστατευτικές διατάξεις.

Εφαρμογή το 2007

H οδηγία αρχίζει να συζητείται κατ’ άρθρον την ερχόμενη εβδομάδα και
αναμένεται να υιοθετηθεί έως το τέλος του χρόνου και να τεθεί σε εφαρμογή το
2007. Για ορισμένα επαγγέλματα, διευκρινίζεται, θα δοθεί η δυνατότητα μιας
σταδιακής εφαρμογής, ύστερα από διαβούλευση και αξιολόγηση. Οπωσδήποτε, στόχος
της Κομισιόν είναι η εσωτερική αγορά υπηρεσιών να λειτουργεί πλήρως ώς το
2010.

Να σημειωθεί ότι, παράλληλα με την πρόταση οδηγίας για τις υπηρεσίες, η
Κομισιόν έχει ζητήσει από τα κράτη-μέλη, με βάση έκθεση που έχει συντάξει για
τον ανταγωνισμό στα ελεύθερα επαγγέλματα, να επανεξετάσουν τους κανόνες που
ισχύουν στα επαγγέλματα αυτά και να καταργήσουν τους αδικαιολόγητους
περιορισμούς που ισχύουν σήμερα, σε ό,τι αφορά την άσκησή τους. Πρόκειται για
τα επαγγέλματα των δικηγόρων, συμβολαιογράφων, λογιστών, αρχιτεκτόνων,
μηχανικών και φαρμακοποιών.

Έκθεση το 2005

H Επιτροπή πρόκειται να υποβάλει έκθεση το 2005 σχετικά με την πρόοδο για την
κατάργηση των περιοριστικών ή των αδικαιολόγητων κανόνων. Οι περιοριστικές
ρυθμίσεις που έχει εντοπίσει η Επιτροπή αφορούν τον καθορισμό τιμών, τις
συνιστώμενες τιμές, τους κανόνες σχετικά με τη διαφήμιση, τις απαιτήσεις
εισόδου και τα ειδικά δικαιώματα. Οι κανόνες που θα διατηρηθούν, σημειώνει,
«πρέπει να είναι απαραίτητοι για την επίτευξη ενός σαφώς διατυπωμένου και
θεμιτού στόχου δημοσίου συμφέροντος».

90 επαγγέλματα στη λίστα του ΚΕΠΕ

Τόσο τα επαγγέλματα όσο και τα εμπόδια που εντοπίζει η Κομισιόν στις προτάσεις
της συμπίπτουν, σε μεγάλο βαθμό, με τα αντίστοιχα συμπεράσματα της μελέτης του
ΚΕΠΕ. Συγκεκριμένα, η μελέτη του ΚΕΠΕ είχε αναφερθεί σε 90 επαγγέλματα, στα
οποία είχε εντοπίσει γραφειοκρατικές παρεμβάσεις διαφόρων ειδών, τυπικές και
ουσιαστικές, που παρεμποδίζουν τον ανταγωνισμό και αυξάνουν το κόστος των
σχετικών υπηρεσιών για τον πολίτη.

Το ΚΕΠΕ, μάλιστα, είχε υποστηρίξει τότε ότι η υιοθέτηση των προτάσεών του θα
οδηγήσει σε αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,8% – 1,2%, θα επιφέρει μείωση των τιμών των
σχετικών υπηρεσιών, αλλά και θα αποβεί τελικά προς όφελος των περισσότερων
επαγγελματιών, οι οποίοι θα μπορέσουν να προετοιμασθούν για τον εισαγόμενο από
το εξωτερικό ανταγωνισμό.

Τα βασικά εμπόδια που κατέγραψε, τότε, το ΚΕΠΕ και γίνονται σήμερα και πάλι
επίκαιρα, είναι τα εξής:

* Στα τεχνικά επαγγέλματα, το κράτος ορίζει τις τιμές των υπηρεσιών
τους και παίζει αποφασιστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ζήτησης των υπηρεσιών
αυτών.

* Για τους δικηγόρους σημείωνε ότι το κράτος ορίζει τις τιμές των
δικαστικών παραστάσεων και εγγυάται την προείσπραξη των σχετικών αμοιβών, ενώ
δημιουργεί πολύ σημαντικής έκτασης τεχνητή ζήτηση με την υποχρεωτική
παράσταση.

* Για τους συμβολαιογράφους ανέφερε ακόμα ότι ορίζονται από τον νόμο τα
επίπεδα των υπηρεσιών, η χωρική αρμοδιότητα και η υποχρεωτικότητα των
συμβολαιογραφικών πράξεων.

* Για τους φαρμακοποιούς σημείωνε τον έλεγχο των τιμών των φαρμάκων και
των περιθωρίων κέρδους.