ΓNΩMH Tο κολαστήριο του Aμπού Γράιμπ

H αξία της ανθρώπινης ζωής και η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
αναδείχθηκαν πολύ έντονα έπειτα από τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σήμερα, στην
τέταρτη γενιά ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην εποχή των κοινωνικών δικαιωμάτων
όπου η συνταγματική κατοχύρωσή τους αποτελεί το κύριο χαρακτηριστικό των
σύγχρονων κοινωνιών, μας σοκάρουν οι εικόνες που ήλθαν από το κολαστήριο του
Αμπού Γράιμπ, από την ωμή βία που ασκείται στο όνομα της… προστασίας των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της (δημόσιας και διεθνούς) ασφάλειας.

Οι εικόνες αυτές σοκάρουν και προκαλούν την κοινή γνώμη σχεδόν παντού. Και
ευτυχώς που προκαλούν και ωθούν σε αντίδραση και αποδοκιμασία. Είναι αυτή
καθεαυτή η δύναμη της εικόνας, είναι η ανάδειξη του περιεχομένου της. Τελικά
αυτό που μας συγκλονίζει περισσότερο είναι η αναντιστοιχία των βασανιστηρίων
με το ιδεατό πρότυπο του «δυτικού» πολιτισμού μας. Το υπόβαθρο για τη
δημιουργία βασανιστών και θυμάτων βίας και βασανιστηρίων υπάρχει ως δομικό
συστατικό – ευτυχώς όχι κυρίαρχο – των σύγχρονων κοινωνιών. Στο όνομα της
επιβολής της τάξης και νέων καθεστώτων, στο όνομα της προστασίας των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της καταπολέμησης της τρομοκρατίας συρρικνώθηκε και
αλλοιώθηκε η έννοιά τους, θεσμοθετήθηκαν νέοι νόμοι και επανήλθαν νέα
τιμωρητικά πρότυπα. H εκδίκηση, η τιμωρία, η ανταπόδοση του κακού επανήλθαν
στο προσκήνιο μέσα από ένα νεοσυντηρητικό ιδεολογικό πλαίσιο, στο όνομα της
δημόσιας ασφάλειας στις αρχές του 21 αιώνα. Τα αρχέγονα ένστικτα των
βασανιστών – δραστών ουδέποτε ανεστάλησαν ή καταπνίγηκαν αποτελεσματικά μέσα
από έναν εσωτερικό, κοινωνικό και πολιτισμικό έλεγχο, αλλά αντίθετα βρήκαν
διέξοδο και εκφράστηκαν στο ιδεολογικό πλαίσιο της τιμωρίας και της
ανταπόδοσης. Όσο η βία αποτελεί κώδικα επικοινωνίας και μέσον επιβολής της
βούλησης των ισχυρών τόσο θα διατηρούνται και θα πολλαπλασιάζονται οι
προϋποθέσεις για την ανακύκλωσή της, την ανοχή και την έκφρασή της μέσα από
αποτρόπαιες πράξεις, περιστατικά μεμονωμένα, όχι όμως εξατομικευμένα, αλλά
πολιτισμικά αιτιολογημένα.

H Βάσω Αρτινοπούλου είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια Εγκληματολογίας στο
Πάντειο Πανεπιστήμιο.