Ο Mισισιπής θυμάται

Το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι αρχίζει και
πάλι την έρευνα για τον φόνο του Έμετ Τιλ, του 14χρονου μαύρου, η σφαγή του
οποίου, το 1955 στο Δέλτα του Μισισιπή, επειδή δήθεν σφύριξε σε μια λευκή
γυναίκα, την Κάρολιν Μπράιαντ, στάθηκε η αιτία να δημιουργηθεί το κίνημα για
τα δικαιώματα του πολίτη στις ΗΠΑ.

Αλαζονεία. Ο Τζ. Μάιλαμ ποζάρει με τη σύζυγό του έχοντας μόλις αθωωθεί για τον φόνο του 14χρονου μαύρου Έμετ Τιλ

Δύο άνδρες είχαν αθωωθεί τότε από ένα σώμα αποκλειστικά λευκών ενόρκων, αλλά
επί χρόνια μέλη της οικογένειας του Τιλ και δημοσιογράφοι που ερεύνησαν την
υπόθεση υποστήριζαν πως ήταν αναμεμειγμένα και άλλα πρόσωπα. «Αν πράγματι ήταν
αναμεμειγμένοι και άλλοι και μπορούν να εντοπιστούν, εξακολουθεί να είναι
δυνατή η δίωξή τους» δήλωσε το πρωί της Δευτέρας σε συνέντευξη Τύπου ο βοηθός
εισαγγελέας για τα δικαιώματα του πολίτη P. Αλεξάντερ Ακόστα. «Μολονότι η
πενταετής περίοδος παραγραφής που ίσχυε το 1955 για τα ομοσπονδιακά δικαστήρια
έχει εκπνεύσει, εξακολουθεί να μπορεί να ασκηθεί δίωξη σε δικαστήριο της
Πολιτείας». Ο Ακόστα πρόσθεσε πως το υπουργείο Δικαιοσύνης συνέπραξε με
ομοσπονδιακούς εισαγγελείς, το FBI και αξιωματούχους των τοπικών αστυνομικών
δυνάμεων για να ξεκινήσει νέα έρευνα. Τα ευρήματα από την έρευνα αυτή θα
αποτελέσουν τη βάση οποιωνδήποτε νέων διώξεων. «Μολονότι ήταν πολύ αργά για
τον Έμετ Τιλ», δήλωσε ο Ακόστα, «η σφαγή του ατσάλωσε την αντίθεση στη
βαναυσότητα του φυλετικού διαχωρισμού. Μόλις 100 ημέρες αργότερα συνέβη το
περίφημο επεισόδιο, κατά το οποίο η Ρόζα Παρκς αρνήθηκε να σηκωθεί από τη θέση
της και να πάει στο πίσω μέρος του λεωφορείου».

Λιντσαρίσματα

Την εποχή εκείνη είχαν γίνει πολλά λιντσαρίσματα και κτηνώδεις φόνοι στον
Νότο, αλλά ο θάνατος του Έμετ Τιλ συσπείρωσε τους μαύρους, εν μέρει χάρη στον
τρόπο που η μητέρα του, η Μάμι Τιλ Μόμπλεϊ, χειρίστηκε την υπόθεση. Σε ένα
πρόσφατο βραβευμένο τηλεοπτικό ντοκιμαντέρ για τον φόνο, η Τιλ Μόμπλεϊ
περιέγραψε πώς είδε για πρώτη φορά το πτώμα του γιου της.

Ανοικτό το φέρετρο

«Είδα μια τρύπα, που υπέθεσα πως ήταν τρύπα από σφαίρα, και μπορούσα να
κοιτάξω μέσα από την τρύπα αυτή και να δω φως στην άλλη πλευρά» είπε. «Και
αναρωτήθηκα, ήταν απαραίτητο να τον σκοτώσουν;».

Αποφάσισε να αφήσει το φέρετρο του Έμετ ανοικτό κατά τη διάρκεια της κηδείας,
επιτρέποντας στους 50.000 ανθρώπους που την παρακολούθησαν, περιλαμβανομένων
των δημοσιογράφων που είχε προσκαλέσει, να δουν τη φρίκη τής σφαγής του γιου
της. Έβλεπαν το παραμορφωμένο πρόσωπο του Έμετ, το μάτι που κρεμόταν από τη
κόγχη του, την τρύπα από τη σφαίρα. H Τιλ Μόμπλεϊ είπε πως ο διευθυντής του
γραφείου τελετών, ο A.A. Ρέινερ, την είχε ρωτήσει αν ήθελε να συμμορφώσει
κάπως το πτώμα. «Είπα “όχι κ. Ρέινερ, αφήστε να δει ο κόσμος αυτό που είδα”»
διηγείται στο ντοκιμαντέρ. «Ήμουν πρόθυμη να αντέξω τα πάντα. Όλοι έπρεπε να
δουν αυτό που συνέβη στον Έμετ Τιλ».

Σφύριξε δήθεν, σε μια λευκή γυναίκα

Ο Έμετ, ο οποίος είχε μεταβεί στο Μόνεϊ του Μισισιπή από το Σικάγο για
να επισκεφθεί την οικογένειά του, απήχθη από το σπίτι του υπό την απειλή όπλων
από δύο λευκούς στις 28 Αυγούστου 1955, επειδή δήθεν είχε σφυρίξει σε μια
λευκή γυναίκα σε ένα κατάστημα. Το πτώμα του βρέθηκε αργότερα στον ποταμό
Ταλαχάσι. Οι αξιωματούχοι του Μισισιπή είχαν δώσει εντολή να σφραγιστεί το
φέρετρό του και προσπάθησαν να τον θάψουν στα γρήγορα, ώστε να μην υπάρξουν
φωτογραφίες του κακοποιημένου πτώματος στον Τύπο. Αλλά η απόφαση της μητέρας
του να κάνει την κηδεία με ανοικτό φέρετρο προκάλεσε την προσοχή της διεθνούς
κοινής γνώμης. Οι δύο λευκοί που κατηγορήθηκαν ότι απήγαγαν τον Έμετ, ο Ρόι
Μπράιαντ, σύζυγος της Κάρολιν Μπράιαντ, και ο ετεροθαλής αδελφός του, ο Τζ.
Μάιλαμ, αθωώθηκαν. Αμφότεροι έχουν πλέον πεθάνει. H Τιλ Μπόμπλεϊ πέθανε τον
Ιανουάριο του 2003.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, ένας νεαρός σκηνοθέτης ντοκιμαντέρ, ο Κιθ
Μποσάν, ξεκίνησε να κάνει μια ταινία για την υπόθεση. Πήρε συνεντεύξεις από
πολλούς πιθανούς μάρτυρες, περιλαμβανομένου ενός που είχε φυλακιστεί σε μια
άλλη πόλη τον καιρό της δίκης, ώστε οι ερευνητές να μην μπορούν να τον
καλέσουν να καταθέσει. Ο Μποσάν υποστηρίζει πως 10 άνθρωποι, αρκετοί από τους
οποίους ζουν ακόμη, ήταν παρόντες στον φόνο.

Επιμέλεια: Γιώργος Αγγελόπουλος