Συγγνώμη για τα μάτια…

Συγγνώμη, σφάλαμε αλλά είδατε, είμαστε καλοί άνθρωποι και το αναγνωρίζουμε

Ο θόρυβος για τα βασανιστήρια Ιρακινών αιχμαλώτων από Αμερικανούς δεν λέει να
κοπάσει. Οι ανατριχιαστικές φωτογραφίες με τις σκηνές της ντροπής προβάλλονται
διαρκώς από τα διεθνή δίκτυα, όπως και από τα εγχώρια κανάλια.

Οι αποκαλύψεις συνεχίζονται. Οι ανακρίσεις έχουν αρχίσει. Ο Ράμσφελντ
απολογείται. «Γνώριζα», λέει, «για τα βασανιστήρια και παίρνω όλη την ευθύνη».

Όσο για τον πρόεδρο Μπους ζητεί δημοσίως «συγγνώμη» από τη μουσουλμανική
παγκόσμια κοινότητα και τους συγγενείς των βασανισμένων ειδικώς.

H φωνή του σταθερή και καθαρή. Δεν διστάζει. Σε αυτόν τον πολιτισμό η
«συγγνώμη» αποτελεί την ιδανική κάθαρση. Αιματώνεται εκ νέου ο εγκέφαλος του
συστήματος, που φάνηκε να μούδιασε στην ξαφνική θέα της βαρβαρότητας.

Μια θρησκευτική τελετουργία αμαρτία-εξομολόγηση-συγγνώμη μετατρέπεται σε
συστατικό της πολιτικής τής αφασίας. Και δίνεται κυριολεκτικώς για τα μάτια
του κόσμου. Πρέπει να είναι δημόσια και όσο γίνεται πιο θεαματική.

Από τη συγγνώμη του Μπιλ Κλίντον για τις ανάρμοστες σχέσεις του έως
εκείνη του Μπους τζούνιορ για τα ανάρμοστα βασανιστήρια, η διαδικασία με τη
φανταχτερή της δημοσιότητα μετατρέπεται σε ένα είδος εικονικού αντίδοτου κατά
των συνεπειών από ένα «στιγμιαίο» ολίσθημα.

Προ παντός η έννοια του στιγμιαίου είναι που τονίζεται με του είδους τις
φαντασμαγορικές συγγνώμες. Εντάξει σφάλλαμε. Ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθο…
κ.λπ., κ.λπ. Αλλά σφάλλαμε για λίγο. Να, όσο κράτησαν τα βασανιστήρια. Το
υπόλοιπο υγιές καγαθό σύστημα ζητεί συγγνώμη για το παραστράτημα. Του ξέφυγε.
Δεν θα επαναληφθεί.

Και όσο πιο ισχυρή η συγγνώμη, τόσο πιο «καθαρό» το υπόλοιπο σύστημα. Το
σύστημα που εκπροσωπεί το απόλυτο Καλό. Που έκανε τον πόλεμο κατά του Ιράκ για
να πατάξει το Κακό. Και τη στιγμιαία αυτή εκτροπή την αποκηρύττει και την
τιμωρεί πάραυτα, ενώ κυκλοφορούν στα δίκτυα του κόσμου τα πλάνα των
διαδικασιών της αποκάλυψης-τιμωρίας.

H δεκαεννιάχρονη δεκανέας, η οποία απεικονίζεται να πρωταγωνιστεί σε
βασανιστήρια, εκτελούσε μεν εντολές, πλην όμως τιμωρήθηκε. Αμείλικτος ο
εισαγγελέας.

Την ίδια ανακουφιστική επίδραση έχουν και τα πλάνα με τον Ράμσφελντ να
δηλώνει πως «αναλαμβάνει την ευθύνη», πλην όμως δεν παραιτείται γιατί δεν
θεωρεί «πως είναι αναποτελεσματικός» στο έργο που έχει αναλάβει.

Μα, έχει απόλυτο δίκιο. Υπηρέτησε την ιδέα ενός «ανθρωπιστικού» πολέμου άψογα,
τον «πούλησε» με ζηλευτή από τον ικανότερο μάνατζερ πειστικότητα. Ο πόλεμος
έγινε. Γιατί να παραιτηθεί για το «στιγμιαίο» παραστράτημα.

Αναλαμβάνει η φαντασμαγορία της συγγνώμης τα υπόλοιπα. Αισθάνεται
ικανοποίηση η παγκόσμια κοινότητα στη θέα του πανίσχυρου πλανητάρχη να ζητεί
συγγνώμη. Ταπεινώθηκε; Θα πληρώσει; Μα ποιος; Το πρόσωπο Μπους τζούνιορ.
Ακριβώς όπως συμβαίνει και στον ριάλιτι τηλε-πολιτισμό. Τα πρόσωπα
αναλαμβάνουν την ευθύνη για το οποιοδήποτε ολίσθημα από τους «κανόνες», για
οποιαδήποτε ταπείνωση, ποτέ η «Παραγωγή», το ίδιο το μοντέλο των «ριάλιτι».

Όπως και να έχει, οι αιτίες της βαρβαρότητας παραμένουν αθέατες, πλην
απόλυτες, σαν τις αλήθειες της θρησκείας. Εξ ου και η «θρησκευτικότητα» της
προεδρικής συγγνώμης.

Ζητώ συγγνώμη από εκείνους που έβλαψα, τους συγκεκριμένους, τους
βασανισθέντες. Ο σκοπός όμως παραμένει ιερός και αδιαμφισβήτητος.

Και επειδή ο σκοπός είναι το Μεγάλο, τα μικρά ολισθήματα μπορούν να συμβούν
και να συγχωρεθούν.

Πρόκειται για μια βολική εφαρμογή της θρησκευτικής αυτοταπείνωσης που δίνει
μέσω του θεάματος καθαρτικές ιδιότητες στην ιδεολογία του «Καλού», το οποίο
μάχεται έναν δαιμονοποιημένο εχθρό με κάθε μέσο. Και τη συγγνώμη δεν την
προκαλεί φυσικά η αναγνώριση οποιασδήποτε αρετής ή ηθικής αξίας του Άλλου,
αλλά η τήρηση των κανόνων αυτοκάθαρσης και αυτοσυντήρησης του πανίσχυρου
συστήματος.

Θρησκευτικός σαδομαζοχισμός

Πρόκειται για έναν μηχανισμό διαχείρισης της αίσθησης του κοινού καλού με
την τραυματική αίσθηση του προσωπικού σφάλματος. Το πρώτο αναλαμβάνουν να το
πραγματώσουν οι ισχυροί, οι ηγέτες, οι αδιαμφισβήτητοι εκπρόσωποι της
«ιδεολογίας του Καλού», το δεύτερο το βιώνουν οι στιγμιαίοι παραβάτες με την
προσωπική ενοχή τους.

H υπόθεση δεν τελείωσε εδώ. Επίκεινται και νέες αποκαλύψεις βασανιστηρίων.
Μια επιδεικτική διαδικασία ενός πολιτισμού που αναζητεί τη συνείδησή του στο
επί μέρους, διογκώνοντάς το, λαμπρύνοντάς το με τους «δίκαιους προβολείς» της
δημοσιότητας. Έχει έναν τόνο θρησκευτικού σαδομαζοχισμού όλο αυτό: η επιτυχία
του υψηλού στόχου μάς οδήγησε και σε μερικά σφάλματα. Θα πληρώσουμε γι’ αυτά.
Θα υποφέρουμε on camera, ζητώντας συγγνώμη.

Ποιοι στ’ αλήθεια υποφέρουν είναι άλλο θέμα, αθέατο.