Θύματα πολέμου οι «χίπις των δασών»

Τους αποκαλούν «χίπις των δασών». Τα πλάσματα αυτά μισούν τη βία και
λατρεύουν τη σεξουαλική επαφή. Όταν νιώθουν άγχος, όταν φοβούνται, κάνουν σεξ.
Είναι, λοιπόν, διπλά θλιβερό το γεγονός ότι υπέφεραν και εξακολουθούν να
υποφέρουν τόσα πολλά από τον πόλεμο -των ανθρώπων.

Οι μπονόμπο μισούν τη βία και λατρεύουν την ειρηνική συμβίωση. Υπέφεραν όμως από τη βία των ανθρώπων

Οι μπονόμπο, ένα είδος μικρόσωμων χιμπαντζήδων που απαντούν μόνο στα τροπικά
δάση της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό (ΛΔΚ), μοιάζουν πολύ με τον άνθρωπο από
γενετική άποψη: είναι κατά 98% ίδιοι. Κοινωνικά, ωστόσο, δεν μοιάζουν καθόλου.
Είναι απόλυτα φιλειρηνικά πλάσματα. Δεν σκοτώνουν ούτε μάχονται το ένα το άλλο
διεκδικώντας περισσότερα εδάφη. Αντιθέτως, τους αρέσουν πολύ τα παιχνίδια
-κάθε είδους. Οι μπονόμπο δεν είναι κτητικοί με τους συντρόφους τους και το
σεξ δεν έχει πάντα σκοπό την αναπαραγωγή. Είναι αμφιφυλόφιλοι και ξεκινούν τα
σεξουαλικά παιχνίδια -από χάδια έως στοματικό σεξ -όταν είναι μόλις ενός
έτους. Για την… ολοκλήρωση της πράξης, ωστόσο, περιμένουν την εφηβεία.

Τους μαγείρευαν. Δυστυχώς γι’ αυτούς, στη διάρκεια του τελευταίου
πολέμου της ΛΔΚ, που έληξε επισήμως πέρυσι, το περιβάλλον τους βρέθηκε στην
πρώτη γραμμή ανάμεσα στις αντιμαχόμενες φατρίες. H αλιεία και η κτηνοτροφία
διακόπηκαν -άμαχοι και στρατιώτες, λοιπόν, στράφηκαν προς το δάσος για να
ικανοποιήσουν την πείνα τους. Ολοένα και συχνότερα, οι μπονόμπο κατέληγαν σε
διάφορες αγορές πλάι στον ποταμό Κονγκό και κατόπιν στις κατσαρόλες. Τα μωρά
τους έμεναν ορφανά, με μοναδικό μέλλον τον θάνατο, καθώς συνηθίζουν να περνούν
τα πρώτα χρόνια της ζωής τους στην πλάτη της μητέρας τους.

«Κεραυνοβόλος έρωτας». Ευτυχώς γι’ αυτά, μια Γαλλίδα πρώην
επιχειρηματίας που μένει χρόνια στην Κινσάσα, η Κλοντίν Αντρέ, έσπευσε προς
βοήθειά τους. H Αντρέ κάνει λόγο για έναν «κεραυνοβόλο έρωτα» που ενέσκηψε
πριν από δέκα χρόνια. Τότε, έπειτα από ένα διαβόητο, καταστροφικό κύμα
λεηλασιών στην Κινσάσα, πήγε σε ό,τι είχε απομείνει από τον ζωολογικό κήπο της
πόλης και βρέθηκε μπροστά σε ένα εγκαταλειμμένο βρέφος μπονόμπο. Έμοιαζε σαν
να ήθελε να πεθάνει, θυμάται. Το βάφτισε Μικάνο, το πήρε σπίτι της και έγινε,
όπως λέει η ίδια, η ανάδοχη μητέρα του.

Όταν ήρθε ο πόλεμος, ήρθαν και περισσότερα ορφανά. Τα κρατούσε στις
εγκαταστάσεις ενός αμερικανικού σχολείου. Κι έπειτα, πέρυσι, όταν ήρθε ξανά η
ειρήνη, η Αντρέ άνοιξε στα περίχωρα της Κινσάσα το «Λόλα Για Μπονόμπο», ένα
καταφύγιο για ορφανά μπονόμπο, συνολικής έκτασης 300 στρεμμάτων. Τα μωρά
τοποθετούνται μαζί με (κανονικές) ανάδοχες μητέρες. Υπάρχουν ατελείωτα
αποθέματα από μπανάνες και ζαχαροκάλαμα (στους μπονόμπο αρέσουν πολύ τα
γλυκά). Το πάρκο περιβάλλεται από έναν ηλεκτροφόρο φράχτη, ώστε να μην μπορούν
να βγουν οι χιμπαντζήδες στα δάση και, ακόμα χειρότερα, στους πολύβουους
δρόμους της Κινσάσα. Το πάρκο, όμως, είναι ανοιχτό στο κοινό.

«Κάντε έρωτα, όχι πόλεμο». Ένα κυριακάτικο απόγευμα, πριν από λίγο
καιρό, οι 31 νεαροί «ένοικοί» του έκαναν αυτό που συνηθίζουν οι μπονόμπο:
μασουλούσαν λιχουδιές, αιωρούνταν από φοινικιές, φιλιούνταν, έπαιζαν και
χαϊδεύονταν. «Ζουν πράγματι με βάση το σύνθημα “κάντε έρωτα, όχι πόλεμο”»,
έλεγε η Αντρέ. «Είναι τόσο φιλειρηνικά πλάσματα και υπέφεραν τόσο πολύ από τον
πόλεμο».

Τα βάσανα των μπονόμπο είναι μόλις ένα δείγμα των επιπτώσεων του πολέμου στην
οικολογία του λεκανοπεδίου που σχηματίζει ο ποταμός Κονγκό, ενός από τα πλέον
πλούσια οικοσυστήματα του κόσμου, με περισσότερα από 400 είδη θηλαστικών. Ούτε
η ειρήνη, όμως, προαναγγέλλεται «παραδεισένια».

Με τις ευλογίες της Παγκόσμιας Τράπεζας, τα τροπικά δάση της ΛΔΚ «άνοιξαν» και
πάλι στις εταιρείες υλοτομίας. Οι οικολόγοι φοβούνται πως αυτό θα θέσει σε
κίνδυνο και το περιβάλλον των Πυγμαίων. Οι μπονόμπο αποκαλούνται μερικές φορές
και Πυγμαίοι χιμπαντζήδες: ίσως διότι είναι και αυτοί μικροσκοπικοί, ίσως
διότι και οι Πυγμαίοι μισούν τη βία. Αυτά, όμως, δεν είναι από ό,τι φαίνεται
τα μόνα τους κοινά: εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ υποψιάζονται ότι στη διάρκεια του
πολέμου κατέληξαν στα πιάτα και αρκετοί Πυγμαίοι…