Ένα «κλειδί» στη Θήβα

Στην πήλινη πινακίδα από τη Θήβα οι ειδικοί αποκρυπτογραφώντας τη Γραμμική B’ διαβάζουν στη δεξιά στήλη στην τρίτη σειρά από πάνω το όνομα «Σμινθεύς», που σημαίνει τον καταγόμενο από τη Σμίνθη, πόλη που οι αρχαίοι γεωγράφοι τοποθετούν στην περιοχή της Τρωάδος

Το κλειδί του Τρωικού Πολέμου αναζητεί σε ένα πρόσφατο σχετικά εύρημα από τη
Θήβα – μια σειρά από πήλινες πινακίδες της Γραμμικής B’ – η Βρετανή ιστορικός
Μπετάνι Χιου, που επιμελείται και τηλεοπτικές σειρές για την αρχαία Ελλάδα.
Και υποστηρίζει πως τα θραύσματα των πινακίδων θα ανατρέψουν οριστικά τη
θεωρία που ήθελαν τα Ομηρικά Έπη να κινούνται κατά ένα μεγάλο ποσοστό στη
σφαίρα του μύθου. Ωστόσο, ο Έλληνας ανασκαφέας και ένας εκ των μελετητών των
πινακίδων της Θήβας, Βασίλης Αραβαντινός, δεν ασπάζεται τον ενθουσιασμό της
Βρετανής ιστορικού.

«Δεν υπάρχει αμφιβολία πως αυτή η ανακάλυψη είναι ένα από τα κλειδιά που θα
ξεκλειδώσουν την Ιστορία της Τροίας», υποστηρίζει η κ. Χιου. «Οι πινακίδες που
ανακαλύφθηκαν στη Θήβα θα έχουν ως συνέπεια τον επανασχεδιασμό του χάρτη της
Εποχής του Χαλκού. Εκείνο που θα προκύψει, είναι η εικόνα ενός κόσμου πολύ
κοντά σε όσα περιγράφει ο Όμηρος».

Οι αποσπασματικά σωζόμενες πινακίδες χρονολογούνται στο τέλος του 13ου
αιώνα π.X., την εποχή δηλαδή που τοποθετείται χρονικά ο Τρωικός Πόλεμος, και
εντοπίστηκαν μεταξύ των ετών 1993-1997 στην Ακρόπολη της Καδμείας και
συγκεκριμένα στην «Οπλοθήκη» και το «Δωμάτιο του Θησαυρού». «Είναι τρομερά
ανατρεπτικό», συνεχίζει η Βρετανή ιστορικός. «Οι πινακίδες αποκρυπτογραφούνται
αργά αργά και δίνουν την αίσθηση πως αποτελούν ψηφίδες ενός γιγαντιαίου
ψηφιδωτού.

Στοιχεία όπως αυτά που δίνουν οι πινακίδες, μας παρέχουν πλέον τη δυνατότητα
να ενώσουμε τις τρεις κορυφές του τριγώνου: τα αρχαιολογικά δεδομένα, τα
γραπτά μνημεία και τις λογοτεχνικές πηγές», υποστηρίζει η κ. Χιου, που την
τελευταία τετραετία ασχολείται με τη συγγραφή της βιογραφίας της Ωραίας
Ελένης.

«Υπερβολική θεωρώ την άποψη ότι οι πινακίδες της Θήβας μπορούν να προσφέρουν
πληροφορίες για την Ωραία Ελένη. Στις πήλινες πινακίδες υπάρχουν λογιστικοί
κατάλογοι και έμμεσες πληροφορίες θρησκευτικού, οικονομικού, κοινωνικού
περιεχομένου, με αναφορές και στις εξωτερικές σχέσεις και τους θεσμούς. Το
θέμα των προσώπων του Τρωικού Πολέμου δεν μπορεί να εγγραφεί στην Ιστορία και
να επιβεβαιωθεί, αφού δεν υπάρχουν σύγχρονες των γεγονότων επιγραφές»,
επισημαίνει ο διευθυντής της Θ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών
Αρχαιοτήτων, Βασίλης Αραβαντινός.

«Οπωσδήποτε υπήρχαν σχέσεις των μυκηναϊκών κρατών τόσο μεταξύ τους, όσο και με
τη Μικρά Ασία. Οι πινακίδες της Θήβας, όπως και της Πύλου, το πιστοποιούν,
καθώς αναγράφουν τοπωνύμια, εθνικά και γεωγραφικά ονόματα, που παραπέμπουν σε
περιοχές της Μικράς Ασίας», εξηγεί ο Έλληνας επιστήμονας που συνυπογράφει τη
δημοσίευση των πινακίδων της Θήβας, σε δύο τόμους που κυκλοφόρησαν το 2002- 3,
μαζί με τους Λουί Γκοντάρ και Άννα Σακόνι.

«Σμινθεύς, ο καταγόμενος από τη Σμίνθη, πόλη που οι αρχαίοι γεωγράφοι
τοποθετούν στην περιοχή της Τρωάδος, Τρώoς, ο προερχόμενος από την Τροία,
Αίνιος, εκείνος που κατάγεται από την Αίνο (στην Προποντίδα), Μιλήσιος…»,
αναφέρει μερικά από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα του τρίτου σε μέγεθος
και σημασία αρχείου πινακίδων Γραμμικής B’, έπειτα από εκείνα της Κνωσού και
της Πύλου.

«Είναι απόλυτα σωστό να λέμε ότι οι πινακίδες της Γραμμικής B’ μας προσφέρουν
πολλές λεπτομέρειες για τους θεσμούς της εποχής, αλλά δεν καλύπτουν απευθείας
τα θέματα που θίγονται στα έπη. Στο σύνολό τους αποτελούν λίστες. Οι ιστορίες
του Τρωικού Πολέμου μιλούν για ήρωες που συντρίβονταν μεταξύ τους και όχι για
κάποιους που απλώς κρατούσαν σημειώσεις», προσθέτει και ο μελετητής του
Αιγαίου, δρ Μάικλ Λέιν, από το Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ.

E. ΣΛΗΜΑΝ

Μοιραίο πάθος το κολύμπι για τον ανασκαφέα

Τα πάθη δεν θα μπορούσαν να λείπουν από την υπόθεση του Τρωικού Πολέμου. Και
μπορεί τα επιστημονικά να έχουν ως αποτέλεσμα μια απλή… χειροδικία, το πάθος
όμως του πρώτου ανασκαφέα της Τροίας, του Ερρίκου Σλήμαν, για το κολύμπι ήταν
αυτό που τον οδήγησε στον θάνατο, σύμφωνα με νέα επιστημονική ανακοίνωση, που
παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο Κλινικής Παθολογοανατομίας της Ιατρικής
Σχολής του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ.

Ο Σλήμαν πέθανε από απόστημα στον εγκέφαλο που προκλήθηκε από λοίμωξη έπειτα
από χειρουργική επέμβαση. Ο έμπορος και αρχαιολόγος έπασχε από ένα οστεϊκό
μόρφωμα στον ακουστικό πόρο, που σχετιζόταν με την έκθεση στο κρύο νερό. Και
καθώς δεν αντιστεκόταν σε μια βουτιά ακόμη και τον χειμώνα, σύμφωνα με τον
αναπληρωτή καθηγητή Χειρουργικής και ειδικό στις διαταραχές ακοής Χένριχ
Στέκερ, το μόρφωμα του προκάλεσε έντονους πόνους, πονοκεφάλους και διαταραχές
ακοής. Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για να θεραπεύσει τη λοίμωξη που
είχε ήδη προσβάλει οστά του κρανίου. Και μπορεί η επέμβαση να πέτυχε, όπως
υποστήριξε τότε ο γιατρός που τον χειρούργησε, αλλά ο Σλήμαν έφυγε πρόωρα από
το νοσοκομείο για να επισκεφθεί την οικογένειά του στην Ελλάδα. Έναν μήνα
αργότερα, όμως, και αφού έχασε την ακοή του πέθανε σε έναν δρόμο της Νάπολης,
καθώς επρόκειτο για έναν «ανυπάκουο» ασθενή που «δεν συμμορφωνόταν» με τις
υποδείξεις των γιατρών.