Οι αινιγματικές πέτρες… μετρούσαν τ’ άστρα

Τα ίχνη του τελευταίου ηγεμόνα των Μάγιας στην περιοχή Τακαλίκ Αμπάκ αναζητούν οι αρχαιολόγοι Μιγέλ Ορέγο Κόρσο και Κρίστα Σίμπερ κάτω από τα πλούσια κτερίσματα (φωτογραφία: Κένεθ Γκάρετ)

Τακαλίκ Αμπάκ στη γλώσσα των Μάγια σημαίνει «πέτρα που στέκεται όρθια». Ογκώδη
και εντυπωσιακά τα 227 λίθινα μνημεία με τις ιερογλυφικές επιγραφές, που έφερε
στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη νοτιοδυτικά της Γουατεμάλα, όχι μόνο
επιβεβαιώνουν την ονομασία της περιοχής, αλλά θεωρούνται και από τα αρχαιότερα
γραπτά τεκμήρια των Μάγιας. Μαζί δε με έναν από τους αρχαιότερους βασιλικούς
τάφους, που εντοπίστηκε στην περιοχή, ίσως δώσουν λύση σε ορισμένα από τα
αινίγματα που βασανίζουν τους αρχαιολόγους, σύμφωνα με το άρθρο που υπογράφει
ο Κλιφ Τάρπι στο τεύχος Μαΐου της ελληνικής έκδοσης του «National Geographic».
Ποιος ήταν όμως ο ρόλος των 227 λίθινων στηλών που είχαν τοποθετηθεί
προσεκτικά σ’ ένα υπερυψωμένο επίπεδο; «Δεν αποκλείεται να χρησίμευαν ως
αστεροσκοπείο», υποστηρίζουν οι επιστήμονες. Από τον τελετουργικό υπαίθριο
χώρο, που δημιουργήθηκε περί το 800 π.X., οι Μάγιας μπορούσαν να παρακολουθούν
τις κινήσεις των άστρων πάνω από τις κορυφές ηφαιστειακών όγκων.

Οι εκπλήξεις όμως δεν σταματούσαν εδώ. H αποκρυπτογράφηση του τρόπου
λειτουργίας του αστεροσκοπείου, που βασιζόταν στην ευθυγράμμιση των λίθινων
μνημείων με τον αστερισμό του Δράκοντα, έφερε στο φως μία νέα αποκάλυψη. Τον
εντοπισμό ενός ασύλητου βασιλικού τάφου, στο βάθος ενός μικρού κτίσματος, πίσω
ακριβώς από μια ανάγλυφη στήλη, που περιβαλλόταν από 660 αγγεία!

Μία από τις αινιγματικές στήλες των Μάγιας

Ο βασιλιάς, ο οποίος ίσως ήταν και ο τελευταίος ηγεμόνας Μάγιας του
Τακαλίκ Αμπάκ – ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά και πολιτιστικά κέντρα της
πρώιμης προκολομβιανής περιόδου, που ήκμασε από τον 8ο αι. π.X. έως τον 2ο αι.
μ.X. -, ετάφη μαζί με όλα του τα διάσημα. Το περιδέραιο και η μικρή
τελετουργική μάσκα από νεφρίτη, το κάτοπτρο από ψηφίδες πυριτόλιθου, αλλά και
τα δεκάδες στολίδια που βρέθηκαν στον τάφο δεν αφήνουν καμία αμφιβολία για την
ιδιότητα του νεκρού.

Τα λείψανά του ωστόσο δεν έχουν εντοπιστεί, αν και οι επιστήμονες
πιστεύουν πως κρύβονται κάτω από ένα στρώμα που διατηρεί ίχνη από κιννάβαρι,
θειούχο ορυκτό του υδραργύρου το οποίο συναντάται συχνά σε ταφές.
Δειγματοληψίες για τον εντοπισμό φωσφόρου έδωσαν ενδείξεις για την παρουσία
ανθρωπίνων οστών σε αποσύνθεση. Τώρα πλέον απομένει να σαρωθεί με ακτίνες X η
επιφάνεια κάτω από την οποία εικάζεται πως βρίσκεται θαμμένος ο βασιλιάς, ώστε
να εντοπιστούν πιθανά υπολείμματα του κρανίου ή και άλλων οστών.

Κακάο και πούπουλα

«Εντυπωσιακή ισχύ είχε η μητρόπολη Τακαλίκ Αμπάκ», εξηγεί η αρχαιολόγος
Κρίστα Σίμπερ δε Λαβαρέδα, εκ μέρους του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού
της Γουατεμάλας. Οι ανασκαφικές έρευνες στην περιοχή αποκάλυψαν τουλάχιστον
δέκα παρόμοια άνδηρα με εκείνο του «αστεροσκοπείου» και γύρω στα 80
οικοδομήματα, σε έκταση 6,5 τετραγωνικών χιλιομέτρων. H πόλη εκτιμάται ότι
όφειλε την ευημερία της στο εμπόριο. Κακάο και αλάτι, προϊόντα πολύτιμα,
εξάγονταν έως το σημερινό Ελ Σαλβαδόρ και το Μεξικό. Οι έμποροι των Μάγιας
επέστρεφαν με πούπουλα από κετσάλ, πυριτόλιθο, οψιανό και νεφρίτη για την
κατασκευή εργαλείων, κοσμημάτων και έργων τέχνης.

INFO

Το τεύχος Μαΐου της ελληνικής έκδοσης του «National Geographic» κυκλοφορεί
αύριο. Τιμή: 6,90 ευρώ.