Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: Συνδικαλισμός. Ο όρος προέρχεται από την αρχαία ελληνική
λέξη «σύνδικος», που σημαίνει «τρίτο πρόσωπο που βοηθάει κατά τη δίκη». Για να
προσέρχεται όμως ο τρίτος ως συμπαραστάτης στη δίκη, προφανώς συνδέεται με το
βοηθούμενο πρόσωπο ή ομάδα με ορισμένα συμφέροντα (από το «Σύγχρονο
συνδικαλιστικό κίνημα» Θ. Κατσανέβα, Εκδόσεις Παπαζήση.

H (τελευταία;) μάχη τού συνδικαλισμού

H κηδεία του Λούις Τίκας (Ηλία Σπαντιδάκη) στο Τρινιντάντ του Κολοράντ

Ο Λούις Τίκας έγραψε ένα μικρό κεφάλαιο στη μεγάλη ιστορία τού συνδικαλισμού.
Δεν το επεδίωξε, να επιβιώσει πάλευε, αλλά όπως συχνά συμβαίνει στη ζωή, άλλο
επιδιώκουμε και άλλο καταφέρνουμε. Μετανάστης, απεργοσπάστης (!), αρχηγός
απεργίας και τέλος ήρωας δολοφονημένος από ιδιωτικό στρατό ιδιοκτήτη ορυχείων
στις ΗΠΑ. Ακριβώς σαν αύριο, πριν από 98 χρόνια, ο Ηλίας Σπαντιδάκης από τα
Λουτρά Ρεθύμνου πατούσε στο νησί Έλις έξω από τη Νέα Υόρκη. Εκεί θα
«μετονομαστεί» Λούις Τίκας. Οκτώ χρόνια μετά, το 1914, στη λίστα με τα ονόματα
των νεκρών εργατών των ορυχείων του Λάντλοου (Κολοράντο) πρώτο θα είναι το
όνομα του Λούις. Ήταν μια από τις πρώτες σελίδες του σύγχρονου συνδικαλιστικού
κινήματος που έγινε μνήμη χάρη στην έρευνα ενός άλλου Ελληνοαμερικανού (τρίτης
γενιάς), του Ζήση Παπανικόλα. Τα χρόνια πέρασαν, οι μάχες συνεχίστηκαν, αλλά
είναι πια πολλοί όσοι πιστεύουν ότι σήμερα βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα
μάχη, η οποία όμως μπορεί να αποδειχθεί και η τελευταία τού συνδικαλιστικού
κινήματος.

Τα συνδικάτα μαραζώνουν…

…αφού όλες οι πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως όλο και περισσότεροι
εργαζόμενοι τους γυρνούν την πλάτη, είτε διότι δεν πείθονται από αυτά είτε
διότι οι νέες μορφές εργασίας δεν ευνοούν την ανάπτυξή τους. Όπως για
παράδειγμα συμβαίνει στη ζωή του κ. Μανώλη Βαρδάκη, ο οποίος ύστερα από 10
χρόνια σπουδών σε Αγγλία και Αμερική, εργάζεται σήμερα ως επιτελικό στέλεχος
σε μεγάλη ιντερνετική πύλη. Άλλοι 5.000 σαν αυτόν με ανώτατη μόρφωση
εργάζονται στον ίδιο τομέα, αλλά δεν εκπροσωπούνται σε κανένα συνδικάτο. Δεν
υπάρχει ΓΣΕΕ κυβερνοχώρου. Με ασφάλεια IKA οι περισσότεροι, δεν έχουν αλλά και
δεν νιώθουν την ανάγκη τής συνδικαλιστικής «ασπίδας». Διαπραγματεύονται
ατομικά και ασφαλίζονται σε ιδιωτικές εταιρείες. Άλλοι 20.000 εργάζονται στον
ραγδαία αναπτυσσόμενο χώρο της κινητής τηλεφωνίας, αλλά σωματείο υπάρχει μόνο
στην Cosmote… Είναι σαφές ότι οι νέες ευέλικτες μορφές εργασίας δυσκολεύουν
τα πράγματα ακόμη περισσότερο. Τέσσερα εκατομμύρια Έλληνες ξυπνούν κάθε πρωί
και πάνε στη δουλειά τους. Από αυτούς μόνο 1.000.000 εκπροσωπούνται στη ΓΣΕΕ
(περίπου οι 800.000) και στην ΑΔΕΔΥ (200.000). Τη δεκαετία του ’70 η
συνδικαλιστική πυκνότητα (ποσοστό συνδικαλισμένων) έφθανε περίπου στο 45% για
να μειωθεί στις μέρες μας περίπου στο 30%. Οι πολλές μικρές επιχειρήσεις
δημιουργούν ένα ακόμη εμπόδιο. Ο νόμος ορίζει ως όριο για την ύπαρξη σωματείου
σε μια επιχείρηση τους 20 εργαζομένους. Αλλά στην Ελλάδα, από τις 930.000
επιχειρήσεις οι 830.000 απασχολούν λιγότερους από δέκα… Και κοντά σ’ αυτό
έρχεται να προστεθεί και η δυσπιστία. Σε έρευνα που έκανε το Ινστιτούτο
Εργασίας της ΓΣΕΕ (INE ΓΣΕΕ), η δυσπιστία απέναντι στο οργανωμένο
συνδικαλιστικό κίνημα καταγράφηκε ως η πρώτη αιτία για την απομάκρυνση των
εργαζομένων. Όπως και ο κομματισμός. Πριν από μερικά χρόνια οι θέσεις της ΓΣΕΕ
π.χ. για το Ασφαλιστικό γράφονταν σε κομματικά γραφεία. Σήμερα αυτό έχει
αλλάξει κυρίως λόγω της στελέχωσης των μεγάλων ομοσπονδιών με τεχνοκράτες. Το
INE ΓΣΕΕ είναι το καλύτερο παράδειγμα.

Αλλά η Πρωτομαγιά…

… θα γιορταστεί πάλι αύριο με χωριστές συγκεντρώσεις. Έστω κι αν δειλά –
δειλά σε αρκετές πόλεις (πλην Αθήνας και Θεσσαλονίκης) τα τελευταία δύο χρόνια
καταγράφεται προσπάθεια η Πρωτομαγιά να γιορτάζεται ενωτικά. Έχουν γίνει κι
άλλα μικρά βήματα. Στη ΓΣΕΕ είναι περήφανοι με το παράδειγμα του σωματείου των
δυο χιλιάδων εργαζομένων στο Καζίνο Λουτρακίου. Έγιναν μεγάλες – αλλά άγνωστες
– μάχες εκεί τα τελευταία τρία χρόνια. Και τελικά, έπειτα από δύο αρνήσεις, η
εργοδοσία έκατσε στο ίδιο τραπέζι μαζί τους. Γίνονται κι άλλα, όπως το μεγάλο
πανευρωπαϊκό πείραμα των σεμιναρίων στα συνδικαλιστικά στελέχη. Και πολλά
σχετικά προγράμματα από τη ΓΣΕΕ, που αν και είδε συμμετοχή – ρεκόρ στο
τελευταίο συνέδριό της (40.000 εργαζόμενοι!), ανησυχεί. Γιατί βλέπει ότι η
συνδικαλιστική ένταξη νέων μισθωτών (ηλικίας μέχρι 24 χρόνων) είναι η
χαμηλότερη από ποτέ. Μόλις ένας στους δέκα!

Info

Zeese Papanikolas «Ο Αμοιρολόητος – Ο Λούις Τίκας και η σφαγή στο
Λάντλοου», Αθήνα 2002, «Κατάρτι»

Τζέρεμι Ρίφκιν «Το τέλος της εργασίας», Αθήνα 1998, «Λιβάνης».

www.inegsee.gr