Eυρω-οργή με… παρασκήνιο

Τον Δεκέμβριο του 2002, ο Κώστας Σημίτης προσήλθε στη Σύνοδο Κορυφής της
Κοπεγχάγης γνωρίζοντας πως κάποιες χώρες – και, κυρίως, η Βρετανία – θα
προέβαλλαν προσκόμματα στην ένταξη της Κύπρου χωρίς προηγούμενη λύση του
Κυπριακού. Το ίδιο ήξερε και η κυπριακή αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον
Γλαύκο Κληρίδη, αλλά και η τουρκική και η τουρκοκυπριακή αντιπροσωπεία. Αυτό
εξάλλου ήταν κι από τα δεδομένα που είχαν υπόψη τους και οι άνθρωποι του ΟΗΕ,
οι οποίοι επίσης ήταν εκεί.

Παρ’ όλα αυτά, η ένταξη της Κύπρου αποφασίσθηκε – χωρίς να προαπαιτείται η
λύση του Κυπριακού – και το βράδυ, όταν έληξαν οι εργασίες του Ευρωπαϊκού
Συμβουλίου, οι αντιπροσωπείες της Ελλάδας και της Κύπρου άνοιξαν σαμπάνιες να
εορτάσουν το γεγονός.

Τι είχε συμβεί; Ήταν τόσο πειστικός ο Έλληνας πρωθυπουργός; Μήπως οι
Αμερικανοί – που ήταν σε ανοικτή τηλεφωνική επικοινωνία για να εξασφαλίσουν
«κάτι καλό» για την Τουρκία – αίφνης έγιναν φιλο-Κύπριοι; Τίποτε απ’ όλα αυτά.
Απλούστατα, η τουρκοκυπριακή αντιπροσωπεία εμφανίσθηκε να είναι ανέτοιμη να
συμφωνήσει σε μια λύση του Κυπριακού, εν αντιθέσει προς την ελληνοκυπριακή, με
εκπρόσωπο τον κ. Μαρκίδη, που προσήλθε στο ραντεβού με τον ΟΗΕ.

«Παζάρι». Το καθοριστικό στοιχείο, ωστόσο, ήταν άλλο – και είχε να
κάνει με ένα κλασικό σε αυτές τις περιπτώσεις ενδοκοινοτικό «παζάρι». H Κύπρος
θα δεσμευόταν, βάσει της συμφωνίας προσχώρησης, πως θα κατέβαλλε προσπάθειες
για την επίλυση του Κυριακού, στη βάση του σχεδίου Ανάν. Και στο σημείο αυτό
έγινε πραγματική «μάχη» για ένα… άρθρο. H ελληνική πλευρά επιθυμούσε μια
διατύπωση που θα έλεγε ότι το σχέδιο Ανάν αποτελεί MIA βάση για
διαπραγμάτευση. Οι εταίροι, όμως, πρωτοστατούντων των Άγγλων, επέβαλαν τελικά
τη διατύπωση ότι το σχέδιο Ανάν θα αποτελούσε THN βάση για διαπραγμάτευση.

Αυτή, λοιπόν, ήταν η δέσμευση της Κυπριακής Δημοκρατίας έναντι της Ευρωπαϊκής
Ένωσης για το Κυπριακό, την οποία επικαλείται ο Γκίντερ Φερχόιγκεν, ο αρμόδιος
επίτροπος, και κατηγορεί τώρα την Κύπρο ότι δεν τήρησε τα υπεσχημένα. Είναι
χαρακτηριστικό ότι και στις αποτυχημένες διαπραγματεύσεις της Χάγης, ο
Πρόεδρος Παπαδόπουλος δεν αποκήρυξε σε καμιά περίπτωση το σχέδιο Ανάν – κάτι
που δεν έκανε ούτε στη συνέχεια, μιλώντας πάντα για «εντός των παραμέτρων του
σχεδίου τροποποιήσεις» – αφήνοντας τον Ραούφ Ντενκτάς να… βγάλει το φίδι από
την τρύπα.

Στην Κοπεγχάγη. Τα παραπάνω αποτελούν το τυπικό μέρος μιας υπόθεσης που
λέγεται ένταξη της Κύπρου και δεσμεύσεις της Λευκωσίας. Όμως, στην Ένωση
υπάρχει πάντα και το καθαρά πολιτικό στοιχείο – και στην περίπτωση της Κύπρου
πάει πολύ πιο πίσω από την Κοπεγχάγη και το 2002. Αρχίζει την περίοδο 1994 –
1995, όταν οι Βρυξέλλες πείθονται να δεχθούν την υποψηφιότητα της Κύπρου και
την έναρξη διαπραγματεύσεων, προκειμένου να άρει η Ελλάδα το βέτο της στην
τελωνειακή ένωση της Τουρκίας. Οι Ευρωπαίοι πείσθηκαν, στα χρόνια που
ακολούθησαν, από την Ελλάδα ότι η ένταξη θα επέφερε αυτομάτως και τη λύση –
και ότι αυτό θα ήταν προς όφελος της Ευρώπης και της σταθερότητας στην
ευρύτερη περιοχή. Και παρά την απροθυμία πολλών εταίρων, που θεωρούσαν την
Κύπρο «Ανατολή» και «διαρκές πρόβλημα», οι Βρυξέλλες υποχρεώθηκαν να δεχθούν
τα ελληνικά επιχειρήματα, διότι απλούστατα διαφορετικά δεν θα μπορούσε να
προχωρήσει η ένταξη των υπόλοιπων εννέα χωρών της διεύρυνσης.

Τώρα, οι Ευρωπαίοι έχουν οργισθεί διότι η Κύπρος δεν τήρησε τα υπεσχημένα. Και
η οργή τους έχει συγκεκριμένο στόχο – την πολιτική ηγεσία της Κύπρου. Διότι,
όπως λέγεται στα παρασκήνια των Βρυξελλών, θα μπορούσαν κάλλιστα ο κ.
Παπαδόπουλος και ο κ. Χριστόφιας να ταχθούν «χαλαρά» υπέρ του «ναι» και στη
συνέχεια ας απέρριπτε ο ελληνοκυπριακός λαός το σχέδιο Ανάν. Αυτό εξάλλου έχει
γίνει και με άλλες υποψήφιες χώρες της Ένωσης, όπως η Νορβηγία, που η
κυβέρνηση εισηγείτο το «ναι» και ο λαός απέρριπτε. Αυτό συνέβη και στην
περίπτωση της Δανίας, που με δημοψήφισμα απέρριψε και το ευρώ και την αμυντική
διάσταση της Ένωσης.

Στο βάθος των ευρωπαϊκών αντιδράσεων υπάρχουν φυσικά και άλλοι φόβοι. Όπως ότι
το πρόβλημα μεταξύ δύο κοινοτήτων στο νησί μπορεί να καταστεί ευρωπαϊκό
πρόβλημα, ότι η Πράσινη Γραμμή θα γίνει σύνορο της Ένωσης και άρα θα πρέπει να
έχει τη δέουσα επίβλεψη. Αλλά και κάτι ακόμη: ότι μέχρι σήμερα η Κύπρος έχει
παίξει στο διεθνές στερέωμα έναν ρόλο μάλλον ανεξάρτητο, και πάντως όχι
ευρωπαϊκό, με ιδιαίτερη έμφαση στις σχέσεις με τη Ρωσία. Το παρασκήνιο στον
ΟΗΕ, όπου ουσιαστικά η Ρωσία προέβαλε βέτο στη λήψη απόφασης έπειτα από
«λόμπινγκ» του κ. Παπαδόπουλου, ξύπνησε τους χειρότερους φόβους των Ευρωπαίων
για το τι τους επιφυλάσσει η Λευκωσία την «επόμενη ημέρα».

ΓΚΙΝΤΕΡ ΦΕΡΧΟΪΓΚΕΝ

«Οικονομικά συμφέροντα πίσω από το “όχι”»

Την υπόνοια ότι πίσω από το «όχι» των Ελληνοκυπρίων βρίσκονται συγκεκριμένα
οικονομικά συμφέροντα διατύπωσε ο αρμόδιος για τη διεύρυνση Επίτροπος Γκίντερ
Φερχόιγκεν, ο οποίος εξέφρασε εκ νέου την απογοήτευσή του για τη στάση της
ελληνοκυπριακής ηγεσίας ενόψει του δημοψηφίσματος.

Σε συνέντευξή του στο γερμανικό κανάλι ARD έκανε ελόγο για οικονομικά
συμφέροντα «πλούσιων ξενοδόχων του Νότου», οι οποίοι φοβούνται ότι με την
επανένωση «ο ελάχιστα μέχρι σήμερα τουριστικά ανεπτυγμένος Βορράς θα μπορούσε
να τους ανταγωνιστεί».

Ταυτοχρόνως, ο Επίτροπος περιέγραψε με μελανά χρώματα τις συνέπειες του «όχι»,
υπογραμμίζοντας ότι σε αυτήν την περίπτωση θα ενταχθεί την 1η Μαΐου μια χώρα
που «η κυβέρνησή της δεν θα έχει τον έλεγχο ενός τμήματός της, το οποίο
επιπροσθέτως θα τελεί, κατά παράβαση του Διεθνούς Δικαίου, υπό την κατοχή
τουρκικών στρατευμάτων». Το γεγονός αυτό, πρόσθεσε ο κ. Φερχόιγκεν, «θα
δημιουργήσει μετά βεβαιότητος πολύ σοβαρά προβλήματα» όταν στο τέλος του
χρόνου κληθεί η Ένωση να αποφασίσει επί του θέματος της έναρξης ενταξιακών
διαπραγματεύσεων μεταξύ E.E. και Τουρκίας.

Παρομοίωσε επίσης την περίπτωση της Κύπρου με εκείνη της Γερμανίας· «είναι σαν
οι Γερμανοί να ψήφιζαν κατά της επανένωσης της ίδιας τους της χώρας», είπε χαρακτηριστικά.