«Δεν καταφέρατε να με τρελάνετε»

«Να πεθάνεις, προδότη!»… «Θα έπρεπε να σε έχουν βάλει μέσα σε ένα φούρνο,
όπως τους Εβραίους στο Άουσβιτς!». Με αυτόν τον τρόπο υποδέχθηκαν χθες
εκατοντάδες Ισραηλινοί τον Μορντεχάι Βανούνου. Οι δικοί του εκφράζουν φόβους
για τη ζωή του. Εκείνος δηλώνει υπερήφανος για τα 18 χρόνια που πέρασε στη
φυλακή.

Μορντεχάι Βανούνου: «Δεν έχω άλλα μυστικά, δεν θέλω να βλάψω το Ισραήλ»

Ο Βανούνου σίγουρα άκουσε τις κραυγές του τυφλού μίσους μόλις βγήκε από τις
φυλακές της Ασκελόν. Τις αψήφησε όμως. Οι φίλοι, άλλωστε, που είχαν
συγκεντρωθεί εκεί από ολόκληρο τον κόσμο ήταν πολύ περισσότεροι από τους
εχθρούς. Χαμογέλασε, έκανε το σήμα της νίκης, χαιρέτισε τους υποστηρικτές του
και είπε τα πρώτα του ελεύθερα λόγια. Στα αγγλικά. «Αφού το Ισραήλ δεν με
αφήνει να μιλώ σε ξένους, κι εγώ δεν μιλώ στα εβραϊκά».

Μίλησε για τη «απάνθρωπη συμπεριφορά» που του επεφύλαξε μέσα στη φυλακή η Σιν
Μπετ, η ισραηλινή υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας. «Είπα στην Σιν Μπετ και στη
Μοσάντ, δεν τα καταφέρατε, δεν τα καταφέρατε να με τρελάνετε. Αυτό θα είναι
ένα σύμβολο, ότι ένα ελεύθερο πνεύμα μπορεί να επιβιώσει». Υποστήριξε ότι
υπέφερε τόσα επί 18 χρόνια διότι έχει προσηλυτιστεί στον χριστιανισμό. Δήλωσε
υπερήφανος για τις αποκαλύψεις που έκανε το 1986 στους «Σάντεϊ Τάιμς» για το
κρυφό πυρηνικό οπλοστάσιο του Ισραήλ. Ζήτησε να ξεκινήσουν αμέσως επιθεωρήσεις
στον πυρηνικό σταθμό της Ντεϊτόνα. Χαρακτήρισε ήρωες όσους του στάθηκαν.
Έπειτα μπήκε σε ένα αυτοκίνητο και μετέβη στην αγγλικανική εκκλησία του Αγίου
Γεωργίου, στην Ιερουσαλήμ. Τον περίμενε εκεί, με δάκρυα στα μάτια, ένας παλιός
γνώριμος: ο Πίτερ Χούναμ, ο Βρετανός δημοσιογράφος στον οποίο είχε μιλήσει το
1986. Μπήκε στον ναό και μετάλαβε. Κάποια στιγμή, οι ιερείς κλείδωσαν τις
πόρτες και ζήτησαν από τους δημοσιογράφους να φύγουν.

Ο Αριέλ Σαρόν

Ο Βανούνου θα μείνει σε ένα πολυτελές συγκρότημα κατοικιών στην Τζάφα, κοντά
στο Τελ Αβίβ. Το ποιος θα πληρώνει το ενοίκιο παραμένει άγνωστο. Οι «Σάντεϊ
Τάιμς» δήλωσαν πως του προσφέρουν «κάποια βοήθεια». Δήλωσαν επίσης πως είχε
αρνηθεί την οποιαδήποτε αμοιβή για τις αποκαλύψεις του το 1986. Ο Βανούνου
θέλει να ξεκινήσει μια νέα ζωή. «Δεν έχουν κανέναν λόγο να με φοβούνται»,
επανέλαβε. «Δεν έχω άλλα μυστικά, δεν θέλω να βλάψω το Ισραήλ. Θέλω να πάω
στις ΗΠΑ και να μελετήσω ιστορία, να διδάξω ιστορία». Δεν μπορεί όμως. Πιστή
στα «δημοκρατικά» της φρονήματα, η ισραηλινή κυβέρνηση τού έχει επιβάλει
αυστηρότατους περιοριστικούς όρους και κατέστησε σαφές πως δεν θα κάνει τίποτε
για να τον προστατεύσει από τους φανατικούς. Αλλά φαίνεται ότι η λέξη
φανατικός έχει και μιαν άλλη έννοια στους κύκλους του Αριέλ Σαρόν. «Ο Βανούνου
περιβάλλεται από τουλάχιστον εκατό φανατικούς που τον λατρεύουν, είμαι βέβαιος
λοιπόν πως θα φροντίσουν αυτοί για την ασφάλειά του», δήλωσε ο Ισραηλινός
υπουργός Δικαιοσύνης Τόμι Λαπίντ.

ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ – ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ

«Αγαπούσα τόσο την ελευθερία…»

«Ζωή μέσα στον τάφο»… Έτσι περιέγραφε τον Ιούλιο του 1996 ο Μορντεχάι
Βανούνου τις φυλακές της Ασκελόν στη Βρετανίδα ηθοποιό Σουζάνα Γιορκ, έναν από
τους πολυάριθμους ανθρώπους που αγωνίστηκαν τόσα χρόνια για την απελευθέρωσή
του. Είναι πολλά τα γράμματα που αντάλλαξαν οι δυο τους. Ακολουθούν μερικά
επιλεγμένα αποσπάσματα από τις επιστολές του Βανούνου, όπως τις δημοσίευσε η
«Γκάρντιαν».

Ιούλιος 1996

Αγαπητή Σουζάνα Γιορκ,

Θέλω να σε ευχαριστήσω πάρα πολύ για το μεγάλο σου γράμμα με τις πολλές
λεπτομέρειες από τις διακοπές σου στους Παξούς… Ήταν η πρώτη φορά που ένιωσα
ότι κάποιος αφιερώνει χρόνο για να κάνει τη ζωή μου εδώ ανεκτή για μερικές
ώρες. Μου προσέφερες κι εμένα λίγες διακοπές πίσω από αυτούς τους τοίχους.
Είμαι ο τελευταίος άνθρωπος που θα μπορούσε να ζήσει μέσα στη φυλακή. Αγαπούσα
τόσο την ελευθερία. Ήταν λοιπόν πολύ δύσκολο για μένα την πρώτη χρονιά… Ο
άνθρωπος όμως είναι ένα «ζώο» που μαθαίνει να επιβιώνει.

Ο πρώτος μου χρόνος εδώ μού θύμιζε την τίγρη στο κλουβί… Και τώρα, ύστερα
από εννιάμισι χρόνια, είμαι μέρος αυτού του κελιού… Δεν θέλω να επεκταθώ σε
αυτό το θέμα, στον πόνο μου, στον απάνθρωπο τρόπο που μου συμπεριφέρονται. Τα
έχω όλα στο μυαλό μου και τα ξεπερνάω… Να περνάς καλά και να μείνεις νέα έως
ότου έρθω στο Λονδίνο να σε συναντήσω…

Τα γράμματα. «Ο πρώτος μου χρόνος εδώ μού θύμιζε την τίγρη στο κλουβί» έγραφε ο Βανούνου στη Σουζάνα Γιορκ

1η Οκτωβρίου 1999

Σε ευχαριστώ πάρα πολύ για την κάρτα από τους Παξούς. Σήμερα λοιπόν κλείνω 13
χρόνια στην αιχμαλωσία… Θάβω με οδύνη αυτά τα 13 χρόνια που πέρασαν,
πέθαναν, και παίρνω μια νέα ανάσα για να ξεκινήσω ένα νέο χρόνο. Ελπίζω να
είσαι καλά… Ελπίζω να σε δω σύντομα. Ελπίζω πάντα να αφεθώ ελεύθερος και να
αφήσω πίσω αυτό το Στρατόπεδο Συγκέντρωσης Ασκελόν, να εγκαταλείψω το Ισραήλ
για τις ΗΠΑ και το Λονδίνο.

23 Οκτωβρίου 2001

Εδώ, καμία αλλαγή. Αυτά είναι τώρα το μόνο καλό νέο στα γράμματά μου. H ζωή
συνεχίζεται…

5 Φεβρουαρίου 2004

Έπειτα από δεκαεφτάμισι χρόνια στην απομόνωση, θα βρεθώ σύντομα ανάμεσα σε
πολλούς φίλους. H 21η Απριλίου θα έλθει και θα παρέλθει πολύ γρήγορα. Με
φαντάζομαι να βλέπω όλους τους φίλους μου μαζεμένους εκεί, έξω από τη φυλακή.
Θα τους σφίξω τα χέρια. Αγκαλιές, φιλιά, οι κάμερες θα καταγράφουν. Θα προσέξω
να μην πω τίποτα που θα προκαλέσει προβλήματα. Το αντίθετο, θα χρησιμοποιήσω
την ευκαιρία για μερικά καλά λόγια που θα βοηθήσουν στην ειρήνη.

Είμαι πολύ χαρούμενος που θα σε γνωρίσω. Χίλια ευχαριστώ.

Σε περιμένω, με αγάπη

Ειλικρινά δικός σου

Μορντεχάι Βανούνου

H Σουζάνα Γιορκ ήταν χθες ένα από τα πρώτα πρόσωπα που αντίκρυσε ο Μορντεχάι
Βανούνου μόλις βγήκε από τις φυλακές.