Στο τραπέζι δεύτερο δημοψήφισμα

Το ενδεχόμενο διεξαγωγής ενός δευτέρου δημοψηφίσματος στην Κύπρο, κατά πάσα
πιθανότητα τον Νοέμβριο κι εφόσον τα αποτελέσματα της κάλπης τής 24ης Απριλίου
δεν είναι συντριπτικά υπέρ του «όχι», συζητείται ήδη στο παρασκήνιο.

Σύμφωνα με πληροφορίες των «ΝΕΩΝ» από έγκυρες διπλωματικές πηγές στην Αθήνα
και κυβερνητικούς κύκλους στη Λευκωσία, έχουν ήδη αρχίσει προκαταρκτικές
συζητήσεις. Επισήμως, όλες οι πλευρές – τα Ηνωμένα Έθνη, οι Ηνωμένες
Πολιτείες, αλλά και η Αθήνα και η Λευκωσία – δεν μιλούν δημοσίως γι’ αυτό το
σενάριο.

Αντιστοίχως και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα είχε κανέναν λόγο να μην ενθαρρύνει
ένα δεύτερο δημοψήφισμα, δεδομένου ότι κατ’ επανάληψη έχει εκφράσει την
προτίμησή της σε μια επανενωμένη Κύπρο και, επιπλέον, δεν ενθουσιάζεται στην
προοπτική να περιληφθεί το Κυπριακό στην «ατζέντα» των προβλημάτων της.
Μάλιστα, στη Λευκωσία λέγεται ότι οι Βρυξέλλες βρίσκονται σε συνεννόηση με
τους Αμερικανούς για την προοπτική δεύτερου δημοψηφίσματος ταυτοχρόνως με τις
ευρωεκλογές, στις 13 Ιουνίου. Ειδικά αυτό το σενάριο φαίνεται να έχει
ενοχλήσει το γραφείο του Προέδρου Παπαδόπουλου.

Διερευνητικές επαφές

Σύμφωνα με πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», προκαταρκτικές συζητήσεις εν είδει
διερευνητικών επαφών έχουν ήδη γίνει στη Λευκωσία, μεταξύ εκπροσώπων των
Αμερικανών, των Βρετανών, της Ελλάδας, αλλά και της κυβέρνησης του Τάσσου
Παπαδόπουλου. Και παρά τις επίσημες θέσεις που έχουν διατυπωθεί, Ουάσιγκτον
και Λονδίνο φαίνονται να συναινούν πως το Κυπριακό δεν μπορεί να «ενταφιασθεί»
ή να οδηγηθεί σε μια οριστική ευρωδιχοτόμηση. Αφήνουν έτσι να εννοηθεί στους
συνομιλητές τους ότι δεν θα προβάλουν – την επομένη της 24ης Απριλίου –
αντιρρήσεις σε ένα δεύτερο δημοψήφισμα. Εκτίμηση ξένων πρεσβειών και
παραγόντων είναι ότι αυτή τη στιγμή το «όχι» εξακολουθεί να κινείται πάνω από
70%, κάτι που θα καθιστούσε δύσκολη τη «δεύτερη ευκαιρία», αλλά όχι ανέφικτη.

Πηγές των Ηνωμένων Εθνών στη Λευκωσία έλεγαν ότι «δεν υπάρχει σχέδιο για την
επόμενη ημέρα στον ΟΗΕ», σημείωναν όμως πως σε περίπτωση που η Κυπριακή
Δημοκρατία επανεξετάσει τη στάση της και ζητήσει δεύτερο δημοψήφισμα (και δεν
θα έχει αντίρρηση η τουρκοκυπριακή πλευρά), ο Οργανισμός δεν θα αντιταχθεί. Ο
ειδικός απεσταλμένος του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ κ. Άλβαρο ντε Σότο, πάντως,
που ρωτήθηκε σχετικά με αυτήν την προοπτική, είπε ότι «δεν υφίσταται τέτοιο
θέμα». Αντιστοίχως και ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Κόλιν Πάουελ επέμεινε
στη γραμμή της «τελευταίας ευκαιρίας» σε μια σαφή προσπάθεια πίεσης εν όψει
της 24ης Απριλίου.

Πηγές του υπουργείου Εξωτερικών εκτιμούσαν ότι και η Τουρκία – άρα, και οι
Τουρκοκύπριοι – δεν θα είχαν καμιά αντίρρηση, δεδομένου ότι θα ενίσχυε τη
διαπραγματευτική τους θέση εν όψει του Δεκεμβρίου, οπότε και κρίνεται από τους
Ευρωπαίους εταίρους η ημερομηνία έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της
Άγκυρας.

«Κλειδί» όμως για να γίνει αυτό είναι ο ίδιος ο Κύπριος πρόεδρος Τάσσος
Παπαδόπουλος, που θα πρέπει και να υποβάλει το σχετικό ερώτημα. Μολονότι στις
επαφές που έχει με τους ξένους παράγοντες και τους εκπροσώπους της Αθήνας
φέρεται διαλλακτικός και να συζητά τη «δεύτερη ευκαιρία», πολλοί τον
αντιμετωπίζουν με καχυποψία, θεωρώντας πως εάν το «όχι» συγκεντρώσει
συντριπτικό ποσοστό, ενδέχεται ο Κύπριος πρόεδρος είτε να μη ζητήσει – κι
είναι ο μόνος αρμόδιος – δεύτερο δημοψήφισμα, είτε να βάλει νέους όρους για τη
διεξαγωγή του.

Όμως, Αμερικανοί και Βρετανοί έχουν ξεκαθαρίσει τουλάχιστον προς την ελληνική
πλευρά ότι η «δεύτερη ευκαιρία» δεν θα συνοδεύεται από ένα νέο σχέδιο, διότι
αυτό «θα άνοιγε τους ασκούς του Αιόλου». Και ότι το μόνο πρόσθετο στοιχείο που
μπορεί να υπάρξει, πέρα από τον κορμό του σχεδίου Ανάν, είναι διαβεβαιώσεις
από ποικίλες πλευρές για εγγυήσεις πιστής εφαρμογής του σχεδίου – κάτι που
μπορεί να καθησυχάσει μεγάλο τμήμα των Ελληνοκυπρίων, κυρίως όσων πρόσκεινται
στο ΑΚΕΛ.

Πάντως, από ποικίλες πλευρές επισημαίνεται πως το να «πέσει στο τραπέζι» η
ιδέα του δεύτερου δημοψηφίσματος, πριν καν διεξαχθεί το πρώτο, μπορεί να έχει
και… αντίθετες παρενέργειες – μπορεί, δηλαδή, να οδηγηθούν περισσότεροι
Ελληνοκύπριοι στο «όχι», θεωρώντας ότι στη συνέχεια θα έχουν μια καλύτερη
συμφωνία να υποστηρίξουν.