Σοκ για τις ελληνικές εξαγωγές η διεύρυνση

Με νέες επενδυτικές ευκαιρίες, αλλά και με «αγκάθια», ανοίγουν για την
ελληνική οικονομία από την 1η Μαΐου οι αγορές των 10 νέων χωρών – μελών της
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για τις ελληνικές επιχειρήσεις η διεύρυνση της E.E.
σημαίνει ότι αποκτούν περίπου 80 εκατομμύρια νέους πελάτες, αλλά ταυτόχρονα θα
υποχρεωθούν να αντιμετωπίσουν και νέους ανταγωνιστές. Στελέχη της αγοράς
επισημαίνουν ότι για την ελληνική οικονομία το ισοζύγιο της διεύρυνσης δεν θα
πρέπει να θεωρείται δεδομένο και όλα θα κριθούν στο επίπεδο της
ανταγωνιστικότητας των προϊόντων που παράγουμε και των υπηρεσιών που
προσφέρουμε.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις – βιομηχανικές, εμπορικές
και παροχής υπηρεσιών – που δραστηριοποιούνται ήδη στις αγορές τών υπό ένταξη
χωρών, θα κινούνται πλέον σε ένα ευνοϊκότερο οικονομικό περιβάλλον.
Ταυτόχρονα, όμως, δεν είναι λίγοι οι εξαγωγικοί κλάδοι της ελληνικής
οικονομίας που θα υποχρεωθούν να αντιμετωπίσουν ισχυρές πιέσεις από νέους
ανταγωνιστές.

Για παράδειγμα, είναι κοινό μυστικό ότι οι φράουλες της Πολωνίας (τέταρτη
παγκοσμίως στην παραγωγή φρέσκιας φράουλας) αλλά και αγροτικά προϊόντα της
Τσεχίας περιμένουν το «πράσινο φως» για να εισβάλουν ελεύθερα πλέον στις
αγορές της Κεντρικής Ευρώπης, απειλώντας άμεσα τα αντίστοιχα ελληνικά
προϊόντα. Σύμφωνα δε με έρευνα του ΚΕΠΕ, οι επιχειρήσεις τών υπό ένταξη κρατών
αποτελούν σοβαρή απειλή για 15 από τους 19 σημαντικότερους εξαγωγικούς κλάδους
της Ελλάδας. Το ΚΕΠΕ προειδοποιεί ότι οκτώ ελληνικοί εξαγωγικοί κλάδοι – από
τους μεγαλύτερους σε όγκο – θα βρεθούν απέναντι σε νέους αντιπάλους με σαφή
υπεροχή, ενώ σε άλλους επτά ο ανταγωνισμός είναι και θα γίνει ακόμη πιο
σκληρός.

Υψηλού κινδύνου

Μεταξύ των κλάδων που θα δεχθούν τη μεγαλύτερη πίεση, είναι τα είδη ένδυσης
και κλωστοϋφαντουργίας, το αλουμίνιο, τα μεταποιημένα φρούτα και κηπευτικά, τα
φαρμακευτικά προϊόντα, τα ποτά, τα προϊόντα από σίδηρο και χάλυβα, τα
ηλεκτρικά είδη, τα προϊόντα διύλισης και τα πλαστικά. Οι μόνοι από τους 19
εξαγωγικούς κλάδους που οι ελληνικές επιχειρήσεις έχουν ακόμη καλύτερες
επιδόσεις από τις υπό ένταξη χώρες, είναι τα έλαια και τα λίπη, τα ιχθυηρά, το
βαμβάκι και τα είδη καπνού.

«Ο ανταγωνισμός, ακόμη και στους κλάδους συγκριτικού πλεονεκτήματος της
Ελλάδας, είναι – και θα γίνει – ακόμη πιο σκληρός από τα νέα κράτη, όταν τα
προϊόντα τους θα εισβάλουν στις ευρωπαϊκές αγορές χωρίς να επιβαρύνονται, όπως
συμβαίνει σήμερα, με δασμούς», επισημαίνεται χαρακτηριστικά στην έρευνα του
ΚΕΠΕ. Για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος της «απειλής» που αποτελούν για τις
ελληνικές επιχειρήσεις οι υπό ένταξη χώρες, οι 19 εξεταζόμενοι στη μελέτη
κλάδοι είναι κορυφαίας σημασίας, καθώς αντιπροσωπεύουν το 80% του συνολικού
όγκου των ελληνικών εξαγωγών που πραγματοποιούνται προς την E.E.

Τα «συν» της διεύρυνσης

Στη ζυγαριά των «συν» της διεύρυνσης για την ελληνική οικονομία θα βαρύνουν
αναμφισβήτητα οι νέες επενδυτικές ευκαιρίες που προσφέρονται για τις ελληνικές
επιχειρήσεις. Τις μεγαλύτερες επενδυτικές ευκαιρίες για τις ελληνικές
εταιρείες παρουσιάζει, λόγω μεγέθους (38,6 εκατ. πληθυσμός), η αγορά της
Πολωνίας.

Ξενιτεύονται ελληνικές επιχειρήσεις έτοιμου ενδύματος

Εκατοντάδες μικρές και μεσαίες ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται
στην παραγωγή έτοιμου ενδύματος έχουν «μεταναστεύσει», τα τελευταία χρόνια, σε
χώρες – κυρίως βαλκανικές – με φθηνό εργατικό κόστος. Παράλληλα, όσες
παραμένουν στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα ανταγωνιστικότητας από
άλλες χώρες, οι οποίες με συγκριτικό πλεονέκτημα τα φθηνά εργατικά χέρια έχουν
αποσπάσει τη «μερίδα του λέοντος» στον τομέα του φασόν.

Τα προβλήματα αυτά φαίνεται να είναι ακόμη μεγαλύτερα στην εγχώρια παραγωγή
ενδυμάτων τύπου τζιν. Όπως αναφέρεται σε πρόσφατη έρευνα της ICAP, η εγχώρια
παραγωγή ενδυμάτων τζιν με τη μορφή του φασόν (δηλαδή για λογαριασμό άλλων
εταιρειών της εγχώριας αγοράς ή του εξωτερικού) περιορίζεται σταδιακά, γεγονός
που οφείλεται στο ότι μεγάλο μέρος αυτής έχει μεταφερθεί σε χώρες με χαμηλό
εργατικό κόστος, όπως οι βαλκανικές (π.χ. ΠΓΔΜ, Βουλγαρία). Όπως προκύπτει από
τα στοιχεία της έρευνας, αρκετές εταιρείες του εξωτερικού που παλαιότερα
ανέθεταν την παραγωγή ενδυμάτων τζιν σε ελληνικές επιχειρήσεις έχουν
προσανατολιστεί πλέον σε παραγωγικές μονάδες τρίτων χωρών.

Στις μικρές

Ο έντονος ανταγωνισμός που επικρατεί στη συγκεκριμένη αγορά δημιουργεί
προβλήματα κυρίως στις μικρού μεγέθους επιχειρήσεις του κλάδου, οι
περισσότερες από τις οποίες αδυνατούν να διαθέσουν τα απαιτούμενα κεφάλαια για
την απόκτηση νέου μηχανολογικού εξοπλισμού για τον εκσυγχρονισμό της
παραγωγικής τους διαδικασίας, καθώς και για τη δημιουργία τμημάτων σχεδιασμού
και ανάπτυξης, ώστε να είναι σε θέση να ανταγωνιστούν τα εισαγόμενα προϊόντα.

Απομιμήσεις

Το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας των ελληνικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται
στην παραγωγή ενδυμάτων τζιν γίνεται ακόμη εντονότερο εξαιτίας των εισαγωγών,
αλλά και εξαιτίας των απομιμήσεων των «περισσότερο επώνυμων» εμπορικών
σημάτων. Τα προϊόντα αυτά διατίθενται στην εγχώρια αγορά μέσω των λαϊκών
αγορών και ορισμένες φορές μέσω καταστημάτων λιανικής πώλησης.

Τα ενδύματα που αποτελούν «απομιμήσεις» διατίθενται σε χαμηλότερες τιμές και
ως εκ τούτου αποσπούν μερίδιο αγοράς από τους επίσημους αντιπροσώπους, ενώ
πλήττουν την εικόνα των γνήσιων προϊόντων.

Τη… νύφη από το παραεμπόριο και τις απομιμήσεις πληρώνουν όχι μόνον οι
παραγωγοί αλλά και οι επίσημοι εισαγωγείς έτοιμου ενδύματος τζιν.

Οι τελευταίοι δαπανούν σημαντικά ποσά για τη διαφήμιση και προώθηση των
εμπορικών σημάτων τους, από τα οποία επωφελούνται και οι εισαγωγείς αλλά και
οι παραγωγοί των απομιμήσεων.

Φόβοι για τις ξένες επενδύσεις

Ο «εξ Ανατολών κίνδυνος» δεν περιορίζεται μόνο στα μερίδια που θα καταλάβουν
στη νέα, διευρυμένη ευρωπαϊκή αγορά τα προϊόντα και οι υπηρεσίες made in
Greece. Στα πολύ πιθανά «πλην» της διεύρυνσης για την ελληνική οικονομία είναι
και η συρρίκνωση της ελκυστικότητας της Ελλάδας ως χώρας προορισμού ξένων
επενδύσεων. Ήδη κατευθύνονται προς την Πολωνία αλλά και προς άλλες χώρες της
διεύρυνσης αρκετές ξένες επενδύσεις, οι οποίες σπεύδουν να εκμεταλλευτούν τα
φθηνά εργατικά χέρια αλλά και τα έργα που θα χρηματοδοτηθούν από τους
κοινοτικούς πόρους.

«Ούτως ή άλλως, η Ελλάδα απέχει ακόμη πολύ από το να θεωρείται τόπος
επενδυτικού στόχου και αυτό αποδεικνύεται από τον μικρό βαθμό ξένων επενδύσεων
που πραγματοποιούνται στη χώρα, αλλά και από τη διάρθρωση και το έλλειμμα του
εξωτερικού μας εμπορίου», επισημαίνει ανώτατο διοικητικό στέλεχος του ΚΕΠΕ.
Εκτιμά δε ότι «έπειτα από δύο χρόνια η επενδυτική άπνοια θα είναι πιο έντονη
στην Ελλάδα», ενώ προβλέπει ότι «ένα σημαντικό μερίδιο ξένων απευθείας
επενδύσεων θα κατευθυνθεί προς τα νέα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πράγμα που
σημαίνει απώλειες για την ελληνική οικονομία».