Eπενδυτικά καταφύγια σε δύσκολους καιρούς

H απειλή νέων τρομοκρατικών χτυπημάτων, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι φόβοι
για έκτακτες και δυσμενείς εξελίξεις στις κεφαλαιαγορές έχουν στρέψει πολλές
τοποθετήσεις σε «επενδυτικά καταφύγια», όπως ονομάζονται οι επενδύσεις αυτού
του τύπου. Ενδεικτικό είναι πως οι Έλληνες θεσμικοί επενδυτές μείωσαν το
ποσοστό τους στο X.A., από 71,3% στις αρχές του 2003 σε 66,5% τον Μάρτιο του
2004, ενώ παράλληλα 2,5 δισ. ευρώ είναι αυτή τη στιγμή τοποθετημένα σε
προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου και το 2003 τοποθετήθηκαν 1,3 δισ. ευρώ σε
προϊόντα διαχείρισης διαθεσίμων.

Ο λόγος για τον οποίο οι επενδυτές στρέφονται στις αμυντικής φύσης
τοποθετήσεις, είναι για να εξασφαλίσουν – στο μέτρο του εφικτού – την αξία του
μεγαλύτερου δυνατού τμήματος του χαρτοφυλακίου τους. Σύμφωνα με τον κ. Θεόδωρο
Πρινιωτάκη, αντιπρόεδρο τής Ακρόπολις Χρηματιστηριακή ΑΕΠΕΥ, «οι φόβοι
τρομοκρατικών ενεργειών και η γεωπολιτική αστάθεια που παρατηρείται σε
παγκόσμιο επίπεδο, δημιουργούν την ανάγκη κατάρτισης χαρτοφυλακίων στα οποία
να επιτυγχάνεται επαρκής διασπορά του επενδυτικού κινδύνου».

Διαφορές στις αποδόσεις

Αν και ανήκουν στην ίδια επενδυτική οικογένεια, οι «αμυντικές τοποθετήσεις»
παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές ως προς την απόδοση, αντίστοιχα πάντα με το
περιθώριο ρίσκου που είναι διατεθειμένος να αναλάβει κάθε επενδυτής. Έτσι,
μέσα στο 2003, τα επιτόκια των προθεσμιακών καταθέσεων 12 μηνών κυμάνθηκαν στα
επίπεδα του 2,5%, ενώ οι ίδιες αποδόσεις αναμένονται και για φέτος.

Αυξημένα είναι τα οφέλη για τους επενδυτές που προτιμούν την ασφάλεια των
κρατικών ομολόγων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η απόδοση στα 10ετή ομόλογα για
το 2003 ήταν της τάξης του 3,6% και για το 2004 αναμένεται να φτάσει το 3,9%.
Για τα ελληνικά κρατικά ομόλογα, οι αντίστοιχες αποδόσεις κυμάνθηκαν στα
επίπεδα του 3,9% για το 2003 και του 4,2% για το 2004. Τα εταιρικά ομόλογα
προσφέρουν αυξημένη απόδοση αλλά και ρίσκο, διατηρώντας όμως το χαρακτηριστικό
της «αμυντικής επένδυσης». Συγκεκριμένα, και ανάλογα με το συγκεκριμένο
επενδυτικό προϊόν, οι αποδόσεις για το 2003 κυμάνθηκαν ανάμεσα στο 5% και το
7%, ενώ για τη χρονιά που διανύουμε αναμένεται να προσφέρουν απόδοση ανάμεσα
στο 6% και το 8%.

Στα προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου, κερδισμένοι το 2003 βγήκαν όσοι «έπαιξαν»
στην ισοτιμία ευρώ – δολαρίου, αποκομίζοντας αποδόσεις έως και 20%, ενώ για
φέτος οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι αποδόσεις θα κινηθούν έως το 5%.

Στο Χρηματιστήριο

Για όσους επιλέξουν τον δρόμο του Χρηματιστηρίου, διατηρώντας όμως αμυντικό
επενδυτικό προφίλ, η ενδεδειγμένη λύση είναι μετοχές υψηλής κεφαλαιοποίησης
που καταρτίζουν τον δείκτη FTSE ASE-20. Για τα «βαριά χαρτιά» η απόδοση του
2003 ανήλθε σε 34,5%, ενώ για το 2004 αναμένεται να κυμανθεί ανάμεσα στο 15%
και το 20%. H μέση μερισματική απόδοση των μετοχών υψηλής κεφαλαιοποίησης για
το 2003 ήταν της τάξης του 3,9%, ενώ για το 2004 αναμένεται να αυξηθεί οριακά,
φτάνοντας το 4%.

Οι δημοφιλείς «αμυντικές» επενδύσεις

Με δεδομένες τις προσφερόμενες αποδόσεις, οι πιο δημοφιλείς «αμυντικές»
επενδύσεις είναι οι καταθέσεις – προθεσμιακές και όψεως -, τα κάθε είδους
ομόλογα και οι μετοχές εταιρειών υψηλής κεφαλαιοποίησης. Ο συνδυασμός ομολόγων
(κρατικών και εταιρικών), προθεσμιακών καταθέσεων, μετοχών αμυντικού χαρακτήρα
(μετοχές υψηλής κεφαλαιοποίησης με ικανοποιητική μερισματική απόδοση),
προϊόντων εγγυημένης απόδοσης, εμπορευμάτων και άλλων συναφών τοποθετήσεων,
αποτελούν απαραίτητα συστατικά στοιχεία ενός ισορροπημένου χαρτοφυλακίου.

Ακόμα όμως και σε αυτού του είδους τις επενδύσεις, οι αποδόσεις δεν είναι
δεδομένες, μολονότι τα περιθώρια απόκλισης είναι μικρά. Όπως τονίζει ο κ.
Πρινιωτάκης, «θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η έκφραση “επενδυτικά
καταφύγια”, που συχνά χρησιμοποιείται, δεν πρέπει να δημιουργεί την
ψευδαίσθηση εγγυημένων αποδόσεων». Με άλλα λόγια, επενδυτικά προϊόντα τα οποία
προσέφεραν υψηλές ή σταθερές αποδόσεις στο παρελθόν, δεν σημαίνει ότι το ίδιο
θα κάνουν και στο μέλλον.

Χρυσός και διαμάντια γοητεύουν τους επενδυτές

Χρυσός, διαμάντια και πολύτιμοι λίθοι είναι τα πιο δημοφιλή εναλλακτικά
νομίσματα, καθώς διατηρούν σταθερή την αξία τους σε όλο τον κόσμο ακόμα και σε
περιόδους κρίσης. H επένδυση σε αυτά μπορεί – με εξαίρεση τον χρυσό – να μη
δίνει υψηλές αποδόσεις, προσφέρει όμως σιγουριά ακόμα και κάτω από τις πιο
δυσμενείς οικονομικές συνθήκες. Ο χρυσός και οι πολύτιμοι λίθοι έχουν
διατηρήσει την αξία τους διαμέσου των αιώνων, αν και η τιμή τους έχει υποστεί
μεταβολές, κυρίως λόγω διεθνών κρίσεων.

Ο χρυσός

Σύμφωνα με τον Άλαν Γκρίνσπαν, ο χρυσός είναι «η απόλυτη μορφή πληρωμής
παγκοσμίως» και τα τελευταία χρόνια έχει ανταμείψει με υψηλές αποδόσεις όσους
«υπέκυψαν» στη γοητεία του. Έπειτα από μία εικοσαετία μεγάλης πτώσης (1980 –
2000), οι τιμές του χρυσού «πήραν την ανηφόρα», καθώς αυξήθηκαν κατά 66% το
2003, κατά 124% το 2002 και κατά 60% το 2001, σημειώνοντας αθροιστική απόδοση
491%. Αυτή τη στιγμή, η τιμή βρίσκεται σταθερά πάνω από τα 400 δολάρια ανά
ουγκιά. H αξία του χρυσού οφείλεται – κυρίως – στη σπανιότητά του, καθώς
παγκοσμίως έχουν εξορυχθεί περίπου 150.000 τόνοι χρυσού. Χρυσά νομίσματα
χρησιμοποιούνται ακόμα αυτή τη στιγμή στην Τουρκία, ενώ η αγορά σπιτιών στο
Βιετνάμ γίνεται με ράβδους από το πολύτιμο μέταλλο.

Οι μέσοι επενδυτές μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση στις αγορές του χρυσού (και
του ασημιού) μέσω συμβολαίων επί των μετάλλων, τα οποία και διαπραγματεύονται
στις αγορές παραγώγων σε Λονδίνο και Σικάγο και έμμεσα επενδύοντας σε μετοχές
εταιρειών εξόρυξης. Και στις δύο περιπτώσεις, οι τοποθετήσεις γίνονται μέσω
υπηρεσιών ιδιωτικής τραπεζικής (private banking) που προσφέρουν οι μεγάλες
ελληνικές τράπεζες.

Τα διαμάντια

Τα διαμάντια μπορεί να είναι… παντοτινά, όμως έχουν αναχθεί σε παγκοσμίου
εύρους νόμισμα μόλις τα τελευταία 200 χρόνια, όταν ξεκίνησε η λειτουργία των
αδαμαντωρυχείων του οίκου De Boers. Το σύστημα υπολογισμού της αξίας τους
καθιερώθηκε τη δεκαετία του 1920 και σήμερα οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να
εκτιμήσουν τα κοσμήματα που έχουν στην κατοχή τους μέσω του περιοδικού και της
ιστοσελίδας Rapaport Diamond Report (www.diamonds.net). Μέσω της ιστοσελίδας
πραγματοποιούνται, επίσης, αγοραπωλησίες διαμαντιών, καθώς η αξία των
πολύτιμων λίθων είναι η ίδια σε όλο των κόσμο – ανεξάρτητα από τις ισοτιμίες
των νομισμάτων. Εναλλακτικά, όσοι ενδιαφέρονται για απόκτηση διαμαντιών
μπορούν να επισκεφθούν το Άμστερνταμ, τις Βρυξέλλες, το Λονδίνο και τη Νέα
Υόρκη, όπου δραστηριοποιούνται οι μεγαλύτεροι οίκοι.

Πολύτιμοι λίθοι

Τα μαργαριτάρια είναι η επόμενη επιλογή για όσους θέλουν να επενδύσουν σε
πολύτιμους λίθους, υπό την προϋπόθεση ότι είναι φυσικής προέλευσης και όχι
προϊόντα καλλιέργειας. H αξία τους φτάνει αυτή των διαμαντιών και υπολογίζεται
ανάλογα με το μέγεθος και το βάρος. Τα ρουμπίνια, τα ζαφείρια και τα σμαράγδια
ακολουθούν σε σπανιότητα και αγοραστικό ενδιαφέρον, όμως η αξία τους δεν είναι
δεδομένη, καθώς διαφοροποιείται από χώρα σε χώρα και μειώνεται σημαντικά σε
περιόδους κρίσης.