Kόντρες στρατηγών στην Άγκυρα

Για πολλά χρόνια, οι στρατηγοί της Άγκυρας εθεωρούντο στυλοβάτες του
καθεστώτος Ντενκτάς. Γι’ αυτό ήταν και μεγαλύτερη η αίσθηση που προκάλεσε η
τελευταία δημόσια τοποθέτηση του αρχηγού των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων
στρατηγού Χιλμί Οζκιόκ για το Κυπριακό.

Στους κόλπους του τουρκικού στρατού μαίνεται η κόντρα ανάμεσα στους πανίσχυρους στρατηγούς – τον Χιλμί Οζκιόκ, αρχηγό των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων (αριστερά), και τον αρχηγό στρατού Αϊτάτς Γιαλμάν, που εικονίζονται σε παλαιότερη συνάντησή τους με τον υπουργό Εξωτερικών Αμπντουλάχ Γκιουλ

Εμφανίστηκε ιδιαίτερα ήπιος, κρατώντας ουδέτερη στάση απέναντι στους
χειρισμούς του Ταγίπ Ερντογάν στο Κυπριακό. Ο πανίσχυρος Τούρκος στρατηγός
απέφυγε να ασκήσει τη σκληρή κριτική που πολλοί περίμεναν. Άφησε την ευθύνη
και τον τελευταίο λόγο «στον τουρκοκυπριακό λαό και την τουρκική
Εθνοσυνέλευση». Παράλληλα, ο κ. Οζκιόκ απέφυγε να εκφράσει δημόσια τη στήριξη
του στρατού στον Ραούφ Ντενκτάς, απογοητεύοντας τον Τουρκοκύπριο ηγέτη και
τους Τούρκους εθνικιστές.

Ωστόσο, ούτε στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις υπάρχει μονολιθικότητα. Στους
κόλπους του στρατού μαίνεται η «κόντρα» ανάμεσα στους «εκσυγχρονιστές» με
επικεφαλής τον στρατηγό Οζκιόκ και τους «συντηρητικούς», που έχουν ως βασικό
εκφραστή των αρχηγό των χερσαίων δυνάμεων στρατηγό Αϊτάτς Γιαλμάν.

Ορισμένοι παρατηρητές θεωρούν μάλιστα ότι ο στρατηγός Οζκιόκ έσπευσε να πάρει
θέση δημόσια, ώστε να προλάβει την ομιλία που θα κάνει σήμερα σε σεμινάριο της
Σχολής Πολέμου ο Γιαλμάν, με την οποία λέγεται ότι θα ασκήσει δριμύτατη
κριτική στην κυβέρνηση Ερντογάν για τους χειρισμούς της στο Κυπριακό.

Οι πρώτοι καρποί

H εντύπωση που κυριαρχούσε ώς τώρα ήταν ότι «η μεν κυβέρνηση Ερντογάν προωθεί
την επίλυση του Κυπριακού, ο δε τουρκικός στρατός αντιτίθεται και σκοπεύει να
περάσει στην αντεπίθεση». Έπειτα από την παρέμβαση Οζκιόκ, άρχισε να γίνεται
αντιληπτό ότι οι ζυμώσεις που ξεκίνησαν εδώ και ενάμιση χρόνο, μετά τον
εκλογικό θρίαμβο Ερντογάν, τώρα δίνουν τους πρώτους καρπούς

Με τη νίκη του Κόμματος της Δικαιοσύνης και της Ανάπτυξης τον Νοέμβριο του
2002, ήρθαν στο προσκήνιο έντονες ανησυχίες ότι μια μετωπική σύγκρουση μεταξύ
του πανίσχυρου στρατού, με μακρά παράδοση ανάμειξής του στην πολιτική ζωή της
χώρας, και του «ισλαμιστή» Ταγίπ Ερντογάν ήταν αναπόφευκτη.

Ωστόσο, η προσεκτική και ήπια στάση του AKP, του κόμματος του πρωθυπουργού της
Τουρκίας, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στο εξωτερικό, αλλά και η
επιμονή της κυβέρνησης να προωθήσει ουσιαστικά την ευρωπαϊκή προοπτική της
Τουρκίας, άρχισαν σταδιακά να απομακρύνουν ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

«Εκσυγχρονιστής»

Σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή διαδραμάτισε και η προσωπικότητα του
στρατηγού Χιλμί Οζκιόκ, που στην Τουρκία θεωρείται ως ένας «εκσυγχρονιστής»
αξιωματικός με ρεαλιστικές προσεγγίσεις τόσο όσον αφορά τον ρόλο του στρατού
μιας χώρας που ελπίζει στην ευρωπαϊκή ενσωμάτωση όσο και τον ρόλο της Τουρκίας
στη διεθνή σκηνή.

Στην πρωτοφανή για τα τουρκικά δεδομένα ομιλία του, ο στρατηγός Οζκιόκ τόνισε
ότι «η προσοχή μου να αποφεύγω να πλήττω τα εθνικά και κρατικά συμφέροντα και
η υπεύθυνη, ήπια, εποικοδομητική και προσεκτική μου προσέγγιση έχουν δυστυχώς
παρερμηνευτεί. Ορισμένοι είναι δυσαρεστημένοι με τη στάση μου αυτή. Είμαι ο
αρχηγός μιας στρατιωτικής γενιάς που θέλει να υπακούει όχι σε δυνατές
διαταγές, αλλά στην ηγεσία της λογικής».

H δήλωση αυτή σε συνδυασμό με τη δημόσια επιμονή του στρατηγού να μην
εμπλέκεται ο στρατός στην πολιτική ζωή, ερμηνεύονται στην Τουρκία ως ένα
μήνυμα προς όλους όσους θα επιθυμούσαν μια σκληρή αντίδραση του στρατού
εναντίον της κυβέρνησης.

Ο στρατηγός Οζκιόκ διέψευσε κατηγορηματικά ότι υπάρχει διάσταση απόψεων στον
στρατό, αλλά την τελευταία περίοδο έχουν δει το φως της δημοσιότητας πολλά
σχόλια και πληροφορίες που υποστηρίζουν το αντίθετο.

Προς το παρόν, απέναντι στην ευρύτερη κοινωνική συναίνεση που έχει
δημιουργηθεί στην Τουρκία για την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας και συνεπώς
και για το Κυπριακό, ο στρατός, που πάντα έδινε ιδιαίτερη σημασία στην κοινή
γνώμη και τις κοινωνικές δυναμικές, παρά την υποβόσκουσα ένταση στους κόλπους
του, εκτιμά ότι δεν πρέπει να εμφανιστεί ως εμπόδιο.

Οποιαδήποτε ωστόσο αρνητική εξέλιξη στο ευρωπαϊκό όραμα της Τουρκίας θα
αλλάξει αμέσως τις λεπτές αυτές ισορροπίες και οι «εκσυγχρονιστές» θα βρεθούν
σε τροχιά μετωπικής σύγκρουσης με το συντηρητικό κατεστημένο.