Δρόμοι

Για την έμπνευση…

… που τον έκανε να πλάσει τον τύπο του περιπλανώμενου, του αγύρτη, είχε
μιλήσει ο Τσάρλι Τσάπλιν σε μια συνέντευξή του στην «Γκάρντιαν» το 1966, που,
άγνωστο γιατί, έμεινε στο συρτάρι όλα αυτά τα χρόνια. Δημοσιεύτηκε μόλις τώρα.
Ένας αγύρτης γεμάτος αντιφάσεις. Φαρδύ πανταλόνι, εφαρμοστό σακάκι, μεγάλο
κεφάλι, μικρό καπέλο. Αλήτης και τζέντλεμαν. Το κωμικοτραγικό, κρυμμένο πίσω
από ένα σοβαροφανές μουστάκι. Άραγε θα μπορούσε να ζήσει αυτός ο τύπος στη
σύγχρονη εποχή; «Δεν νομίζω πως υπάρχει πια θέση για τέτοιους τύπους», είχε
πει ο Τσάπλιν. «Ο κόσμος έχει μπει σε κάποια τάξη. Όχι πως είναι πιο
ευτυχισμένος. Κάθε άλλο. Δεν υπάρχει πια η ίδια ταπεινότητα. Ανήκει σε μιαν
άλλη εποχή».

Στην κωμωδία…

… του Τσάπλιν ό,τι φαίνεται λογικό, είναι στ’ αλήθεια παράλογο. Το κοινό το
βλέπει σαν μια φάρσα της ζωής. Και γελάει με αυτό, για να μην πεθάνει από
αυτό, για να μη βάλει τα κλάματα. Ένας ταπεινός γέρος γλιστράει πατώντας μια
μπανανόφλουδα και δεν γελάμε καθόλου. Γλιστράει ένας πομπώδης καθωσπρέπει
τζέντλεμαν και σκάμε στα γέλια. Οι άνθρωποι ταυτίζονται με τους ταπεινούς.
Εκείνο που βγάζει γέλιο είναι οι αντιφάσεις. Ένας που περνιέται για σπουδαίος
και βαδίζει καμαρωτά στον δρόμο αφήνει τους περαστικούς αδιάφορους. Όμως σκάνε
στα γέλια μόλις αποκαλυφθεί μια μεγάλη τρύπα στο παντελόνι του. (Πόσες τέτοιες
«τρύπες» δεν ανακαλύπτουμε κάθε τόσο στο δικό μας;).

Ο Σαρλώ…

… μήπως παραήταν συναισθηματικός, μήπως ήταν παραγεμισμένος με κλισέ; Ο
Τσάρλι Τσάπλιν δεν τα φοβήθηκε ποτέ. «Ολόκληρη η ζωή είναι γεμάτη από κλισέ»,
είχε πει. «Ξυπνάμε κάθε πρωί χωρίς καμιά πρωτοτυπία. Κοιμόμαστε, ξυπνάμε,
τρώμε, ερωτευόμαστε, όλοι ζούμε και πεθαίνουμε έτσι. Τίποτα δεν είναι πιο
κλισέ από μια ερωτική ιστορία». Και από μια σκηνή φαγητού. Όμως, το πράγμα
αλλάζει στον «Πυρετό του χρυσού». Πώς έφαγαν οι χρυσοθήρες τα παπούτσια;

Ο καημένος…

… ο Μαρκ Σουέιν, ο συμπρωταγωνιστής του Σαρλώ, είχε αρρωστήσει από εκείνο το
«τσιμπούσι». Τα παπούτσια ήταν φτιαγμένα από γλυκόριζα. Και γυρίζοντας και
ξαναγυρίζοντας τη σκηνή, έφαγε πολύ. «Δεν μπορώ να φάω άλλο από αυτά τα
παλιοπάπουτσα!» γκρίνιαζε. Ο Τσάρλι Τσάπλιν είχε πάρει την ιδέα από το
καραβάνι του Ντόνερ, το 1846, όταν μια κομπανία από 81 χρυσοθήρες που
τραβούσαν για την Καλιφόρνια παγιδεύτηκε από το χιόνι στη Σιέρα Νεβάδα. Για να
επιζήσουν έγιναν κανίβαλοι. Και έφαγαν και ένα μοκασίνι. Έτσι, ο Τσάρλι
Τσάπλιν σκέφτηκε: Μπότες βραστές. Γιατί όχι; Άλλωστε, το κίνητρο ήταν ισχυρό.
H πείνα. Και παραμένει ισχυρό, όπως και τα μηνύματα του Σαρλώ. Μπορεί να
έσβησαν οι τύποι του, μπορεί ο κόσμος να μπήκε σε κάποια τάξη, αλλά υπάρχει
θέση για την πείνα ακόμη και στη σημερινή εποχή. Μοντέρνοι καιροί. Όσο και οι
παλιοί.