Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ Κύπρος. Δύο αγγλοκρατίες καθόρισαν σημαντικά το
μέλλον του νησιού. H πρώτη, αν και βραχύβια, με τον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο,
έβαλε ουσιαστικά τέλος (1191) στη βυζαντινή ιστορία του νησιού. H δεύτερη
(1878-1959) το δίχασε…

Ιστορίες της Πράσινης Γραμμής

H άλλη Πράσινη Γραμμή, αυτή όλων των Κυπρίων διαψεύδει τη φράση του Σατωβριάνδου ότι είναι «καλύτερα να ασχοληθεί κανείς με την ποίηση της Κύπρου παρά με την ιστορία της»…

Λευκωσία, Ιούνιος 1974…«Άντε ρε Χασάν κάνε γρήγορα, θα μας πιάσουν οι
Τούρκοι!»… Ο Χασάν ήταν από τους πιο αργούς σερβιτόρους στη σχολή
τουριστικών επαγγελμάτων και ο καθηγητής του χρησιμοποιούσε τη συνηθισμένη στο
νησί έκφραση για να τον πικάρει… Μια μέρα ο Χασάν του λέει «δάσκαλε σήμερα
μου το ‘πες 39 φορές. Πρόσεξε γιατί στις 40 πιάνει»! Δύο μήνες μετά ο δάσκαλος
συνελήφθη από τους Τούρκους στρατιώτες και κατά τη μεταφορά του συνάντησε έναν
ξάδελφο του Χασάν. Ο Τουρκοκύπριος τον περιποιήθηκε όσο μπορούσε, του έφερε
ψωμί κι ελιές και ο δάσκαλος τον παρακάλεσε να βρει τον Χασάν και απλώς να του
μεταφέρει πως εκείνη τη μέρα είχε πει τη φράση 40 φορές… Χρόνια μετά ο Χασάν
έψαξε να βρει τον δάσκαλο. Τη συνάντησή τους πριν από έναν χρόνο κατέγραψε σ’
ένα ντοκιμαντέρ, που δεν έχει προβληθεί ακόμη, ο βραβευμένος Ελληνοκύπριος
σκηνοθέτης Πανίκος Χρυσάνθου… Είναι μία απο τις «Ιστορίες της Πράσινης
Γραμμής»…

Περισσότεροι από 50.000 Ελληνοκύπριοι…

…διέσχισαν μέσα σ’ ένα χρόνο την Πράσινη Γραμμή για να ξαναδούν τα σπίτια
τους στα κατεχόμενα. Αλλά και για να συναντήσουν φίλους που άφησαν πίσω μαζί
με τις αναμνήσεις τους… Εκατοντάδες Τουρκοκύπριοι έκαναν το ίδιο ταξίδι αλλά
προς το Νότο… Για να δουν κι αυτοί σπίτια και φίλους. Όπως ο 50χρονος Alber
που έφτασε μέχρι τον Άγιο Θόδωρο για να δει τον τάφο του πατέρα του. Τον
σκότωσαν Ελληνοκύπριοι το ’64… Βρήκε τον τάφο σπασμένο. Άρχισε να ξεριζώνει
τα αγριόχορτα αλλά σταμάτησε όταν είδε απέναντί του τον Κυριάκο. 50άρης κι
αυτός, φίλος του. Τον δικό του πατέρα τον σκότωσαν οι Τουρκοκύπριοι επίσης το
’64… Μια κοινή τους κουβέντα κατέγραψε η κάμερα του Πανίκου: «Μας έφαγαν οι
σωβινιστές».

H ίδια κάμερα είχε ξεκινήσει το λυτρωτικό της έργο πέντε χρόνια πριν από τον
Απρίλιο του 2003, όταν ο Ντενκτάς επέτρεψε την ελεύθερη είσοδο Ελληνοκυπρίων
στα κατεχόμενα… Απ’ όταν δυο φίλοι, ένας Τουρκοκύπριος και ένας
Ελληνοκύπριος μέσα από το internet έδωσαν το πρώτο τους ραντεβού στο δασάκι
της Περγάμου, κοντά στην Πυλα, το χωριό της Πράσινης Γραμμής. Έκτοτε η Πυλα
έγινε σύμβολο συμφιλίωσης, τόπος συναντήσεων Κυπρίων και από τις δύο μεριές.
Αλλά όπως φαίνεται κανείς δεν αναρωτιέται σε ποιο δημοψήφισμα θα πάρει μέρος η
Πράσινη Γραμμή…

Σήμερα, ένα χρόνο μετά…

…η Πράσινη Γραμμή υπάρχει και δεν υπάρχει. Κάθε βράδυ στο τουρκοκυπριακό
τμήμα της Λευκωσίας το μαγαζί της (ας την πούμε ) Νεϊζίν είναι το πιο διάσημο
σουβλατζίδικο μεταξύ των Ελληνοκυπρίων. H ιδιοκτήτρια εκτός από τα ονομαστά
σουβλάκια της δημιουργεί κέφι και τα τραγούδια από τις ελληνόφωνες παρέες
θυμίζουν μέρες από το χθες. Το πρωί εκατοντάδες Τουρκοκύπριοι μπαίνουν στη
Λευκωσία. Άλλοι για να ψωνίσουν στα μαγαζιά, μα οι περισσότεροι για να
δουλέψουν. Όχι μόνο σε οικοδομές ή σαν γκαρσόνια. Πολλά δικηγορικά γραφεία της
Λευκωσίας συνεργάζονται με Τουρκοκύπριους νομικούς ενώ πολλές Τουρκοκύπριες
νοσοκόμες εργάζονται σε Ελληνοκύπριους γιατρούς… H Σία Αναγνωστοπούλου
γνώρισε τη σημερινή Κύπρο όχι μόνο ως ιστορικός. Καθηγήτρια (επίκουρος) στο
Πάντειο αλλά και στο Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας πέρασε κι αυτή την Πράσινη
Γραμμή για να δει την άλλη πλευρά έχοντας πρώτα ερευνήσει την ιστορία της που
καταγράφει στο βιβλίο της (θα εκδοθεί μέσα στον μήνα, στην Αθήνα με τον τίτλο
«Τουρκικός Εκσυγχρονισμός-πολιτικό ισλάμ και Τουρκοκύπριοι στη δαιδαλώδη
διαδρομή του Κεμαλισμού»). Είδε κι αυτή ό,τι και η κάμερα του Πανίκου… Μόνον
ανθρώπους να αγκαλιάζονται και να κλαίνε… Να θυμούνται και να μιλάνε για τα
παλιά… Και να σταματούν ένοχα κάθε φορά που η κουβέντα πάει στο «αύριο».

H άλλη Πράσινη Γραμμή, αυτή όλων των Κυπρίων διαψεύδει τη φράση του
Σατωβριάνδου ότι είναι «καλύτερα να ασχοληθεί κανείς με την ποίηση της Κύπρου
παρά με την ιστορία της»…

Info

Γιώργου Τενεκίδη, Γιάννου Κρανιδιώτη (επιμέλεια) «Κύπρος, ιστορία,
προβλήματα και αγώνες του λαού της», Εστία, Αθήνα 2000 – βιβλίο «ευαγγέλιο» με
τη συμμετοχή κορυφαίων επιστημόνων