H όγδοη πληγή των Φαραώ

Αμερικανοί αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ότι ανακάλυψαν ευρήματα σε τάφους της
Αβύδου τα οποία φανερώνουν ότι στην αρχαία Αίγυπτο γίνονταν ανθρωποθυσίες, από
το 2950 π.X. και μετά

Όταν η αρχαία Αίγυπτος βρισκόταν στο κατώφλι τής χρυσής της εποχής, πριν
από περίπου 5.000 χρόνια, οι άνθρωποι που την κυβερνούσαν είχαν απεριόριστη
εξουσία πάνω στη ζωή και στον θάνατο.

Οι ίδιοι μάλιστα διακατέχονταν από έμμονη ιδέα για τη δική τους μεταθανάτια
ζωή. Το γεγονός αυτό αποτυπώνεται ανάγλυφα στα ταφικά μνημεία της Αβύδου, στην
Αίγυπτο, στον τόπο δηλαδή όπου αναπαύονται εδώ και αιώνες οι πρώτοι γνωστοί
φαραώ της Ιστορίας.

Οι ανασκαφές που έχουν γίνει τα τελευταία δύο χρόνια στην περιοχή αποκάλυψαν
αυτό που σχεδόν όλοι οι ειδικοί πιθανολογούσαν, αλλά κανείς μέχρι τώρα δεν
μπορούσε να αποδείξει. H εξουσία των φαραώ πάνω στη ζωή και στον θάνατο
μετουσιωνόταν μέσα από τις ανθρωποθυσίες. Άνθρωποι θυσιάζονταν και θάβονταν
τελετουργικά μαζί με τον βασιλιά τους για να συνεχίσουν να τον ακολουθούν στο
ταξίδι του προς τον άλλον κόσμο.

Άρχοντες ζωής και θανάτου. Ο δρ. Ντέιβιντ Ο’ Κόνορ, από το Ινστιτούτο
Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, ο οποίος ανακάλυψε τις
αποδείξεις για τις ανθρωποθυσίες που τελούνταν στην αρχαία Αίγυπτο, λέει προς
την εφημερίδα «The New York Times» πως αποτελούν «δραματική απόδειξη της
τεράστιας ισχύος που είχαν προς τους υπηκόους τους οι βασιλιάδες και τα μέλη
της ανώτατης κοινωνικής τάξης». H ισχύς αυτή ήταν εμφανής ακόμη και κατά τη
διάρκεια της πρώτης δυναστείας του αιγυπτιακού πολιτισμού, που άρχισε περίπου
το 2950 π.X.

«Ήταν κρίσιμη μεταβατική περίοδος, κατά την οποία ο βασιλιάς Αχά κατάφερε να
προσδώσει τεράστια αίγλη σε ένα μικρό σχετικά μέχρι τότε πολιτισμό», προσθέτει
ο Αμερικανός επιστήμονας που διευθύνει τις ανασκαφές. «H ιδέα ότι ο βασιλιάς
αποτελούσε τόσο σημαντικό πρόσωπο ώστε έπρεπε στη μεταθανάτια ζωή του να
περιστοιχίζεται από ανθρώπους που θα τον υπηρετούν αντικατοπτρίζει όχι μόνο
την αίγλη της βασιλικής εξουσίας κατά την περίοδο εκείνη αλλά και τις αλλαγές
που συντελέστηκαν στις θρησκευτικές πεποιθήσεις και πρακτικές».

Ο σκελετός αυτός βρέθηκε σε έναν από τους τάφους, κοντά σε εκείνον του φαραώ Αχά. Οι Αμερικανοί αρχαιολόγοι πιστεύουν πως πρόκειται για ανθρωποθυσία

Έξι τάφοι. H ομάδα των αρχαιολόγων που εργάζεται στην Άβυδο οργανώθηκε
από τα Πανεπιστήμια της Νέας Υόρκης, του Γέιλ και της Πενσυλβανίας, και
ανακάλυψε έξι τάφους δίπλα στα ερείπια του ταφικού μνημείου που ήταν
αφιερωμένο στον Αχά, τον πρώτο φαραώ της 1ης Δυναστείας.

Στους πέντε τάφους που ανεσκάφησαν βρέθηκαν σκελετοί αξιωματούχων του παλατιού
του, σκελετοί υπηρετών και καλλιτεχνών που φαίνεται ότι θυσιάστηκαν για να
υπηρετήσουν τον άρχοντά τους μετά θάνατον. Οι αρχαιολόγοι λένε ότι τα ευρήματα
αποτελούν τις πρώτες αποδείξεις ανθρωποθυσιών. Αντίστοιχοι τάφοι βρέθηκαν
παλαιότερα κοντά στον τάφο του Αχά. Επιπλέον, άλλοι 200 τάφοι που συνδέονται
με τον διάδοχο του Αχά, Ντζερ, πιστεύεται πως αποτελούν αποδείξεις για τις
ανθρωποθυσίες που τελούνταν τότε.

Οι Αμερικανοί ειδικοί υποστηρίζουν ότι ο τρόπος με τον οποίο είχαν
κατασκευαστεί οι τάφοι ήταν το βασικό στοιχείο που αποκάλυψε τον τρόπο που
πέθαναν οι ένοικοί τους. H προσεκτική μελέτη των ταφικών μνημείων έδειξε ότι
κατασκευάστηκαν την ίδια χρονική στιγμή, ήταν σε διαδοχική διάταξη και είχαν
καλυφθεί με ενιαία ξύλινη οροφή και επιστρώσεις λάσπης.

Πέθαναν ταυτόχρονα. Κατά τον Ο’ Κόνορ, είναι προφανές ότι όλοι αυτοί οι
άνθρωποι πέθαναν και τάφηκαν ταυτόχρονα. Οι τάφοι φαίνεται πως είχαν συληθεί
τα αρχαία χρόνια από τυμβωρύχους. Ακόμη όμως κι έτσι, οι ειδικοί σήμερα
εντόπισαν δοχεία με βασιλικές σφραγίδες, κεραμικά κτερίσματα και κοσμήματα από
ελεφαντοστό και από εισαχθείσες πολύτιμες πέτρες λάπις λάζουλι.

Ο δρ Λόρελ Μπέστοκ, από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, λέει πως κάποιοι από
τους τάφους δεν ανήκαν σε υπηρετικό προσωπικό αλλά σε ιδιαίτερα πλούσιους
ανθρώπους που επίσης θυσιάστηκαν. Σε έναν μάλιστα τάφο βρέθηκαν οστά από
γαϊδούρι και πιστεύεται πως το ζώο αυτό, κατά τις πεποιθήσεις των αρχαίων
Αιγυπτίων, θα αποτελούσε το μεταφορικό μέσο του φαραώ στο νέο του βασίλειο.

Οι πρώτες ενδείξεις βρέθηκαν το 1890

Αυτή είναι η Άβυδος. Ο τοίχος στα δεξιά ανήκει σε πρόσφατο κοιμητήριο ενώ οι τάφοι του Αχά και άλλων βασιλιάδων βρίσκονται μπροστά από τη βουνοπλαγιά

H Άβυδος βρίσκεται 300 μίλια νοτίως του Καΐρου. Στην περιοχή αυτή είχε
επικεντρώσει το ενδιαφέρον της, τη δεκαετία του 1890, μια ομάδα Βρετανών
αρχαιολόγων με επικεφαλής τον Γουίλιαμ Φλίντερς Πέτρι. Ο Πέτρι ήταν από τους
πρώτους που ερεύνησαν τα ταφικά μνημεία της περιοχής συμπεριλαμβανομένου του
τάφου τού Αχά.

Ο ίδιος είχε υποπτευθεί τότε ότι αρκετοί από τους «υποδεέστερους» τάφους είχαν
άμεση σχέση με ανθρωποθυσίες, αλλά δεν βρήκε κάποια χειροπιαστή απόδειξη για
να επιβεβαιώσει τις υπόνοιές του. Οι τάφοι αυτοί εξάλλου, ταπεινά φτιαγμένοι
όπως ήταν, υπολείπονταν αρκετά σε αίγλη και μεγαλείο από τις πυραμίδες της
Γκίζας και τους επιβλητικούς τάφους στην Κοιλάδα των Βασιλέων. Έτσι έστρεψε
αλλού την προσοχή του. Ο Ντέιβιντ Ο’ Κόνορ πάντως τονίζει ότι τα αποτελέσματα
από τις έρευνες που έχουν γίνει μέχρι τώρα υποδηλώνουν ότι οι ανθρωποθυσίες
στην αρχαία Αίγυπτο ήταν σπάνια συνήθεια. Καμία απόδειξη δεν έχει βρεθεί για
το ότι η πρακτική των ανθρωποθυσιών ακολουθούνταν πριν από την εποχή του Αχά.
Ίσως μάλιστα να σταμάτησε αυτό το έθιμο πριν από το τέλος της 1ης Δυναστείας.
Ακόμη κι αν η πεποίθηση για την ύπαρξη μεταθανάτιας ζωής παρέμενε πολύ ισχυρή.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου