Δρόμοι

Το Ιράκ…

… δεν είναι μόνο πετρέλαιο. Είναι ιστορία, είναι τέχνη, είναι βιβλίο. Εκεί,
το 4.000 π.X. ιδρύθηκαν οι πρώτες βιβλιοθήκες, όπου οι Σουμέριοι, οι Ασσύριοι
και οι Βαβυλώνιοι τοποθέτησαν τις πρώτες δέλτους από άργιλο. Εκεί, στην πόλη
Νινευΐ που βρίσκεται στο βόρειο Ιράκ, ιδρύθηκε από τον βασιλιά Ασουρμπανιμπάλ
η μεγαλύτερη βιβλιοθήκη του αρχαίου κόσμου, με περισσότερες από 20.000
δέλτους, μεταξύ των οποίων και εκείνες που αφηγούνταν το έπος του Γιλγαμές.
Αυτή η λατρεία για τη διάσωση της γνώσης συνεχίστηκε και με τον αραβικό
πολιτισμό, που στη διάρκειά του, στη μακρά δυναστεία των Αβασσιδών, η
πρωτεύουσα Βαγδάτη έφτασε να έχει 63 βιβλιοθήκες. Ύστερα, εκείνοι που τα
διέλυσαν όλα ήταν οι Μογγόλοι, που το 1258 ερήμωσαν την πρωτεύουσα και
ξέσπασαν με ιδιαίτερη αγριότητα στις βιβλιοθήκες. Λένε πως τόσα πολλά ήταν τα
χειρόγραφα και οι τόμοι που πέταξαν στον Τίγρη, που για πολλά χρόνια, πατώντας
κανείς πάνω σε αυτά, μπορούσε να περνάει από τη μια όχθη του ποταμού στην
άλλη.

Κάθε εποχή…

… έχει τους Μογγόλους της. Σήμερα, αυτός ο αρχαίος και εύθραυστος πολιτισμός
του βιβλίου, που έφτασε στα χέρια μας μέσα από τους αιώνες, βρίσκεται πάλι σε
κίνδυνο. Δημόσιες, πανεπιστημιακές και θρησκευτικές βιβλιοθήκες, που πριν από
τις συμφορές που έφερε ο Σαντάμ (πόλεμος με το Ιράν, εισβολή στο Κουβέιτ)
είχαν φτάσει σε σχεδόν δυτικά πρότυπα, δέχτηκαν νέα πλήγματα από τις
οικονομικές κυρώσεις και από δύο πολέμους. Πριν από ένα χρόνο ακριβώς, έκαναν
τον γύρο του κόσμου οι συγκλονιστικές εικόνες από την καταστροφή του
Αρχαιολογικού Μουσείου της Βαγδάτης, του μεγαλύτερου και του πλουσιότερου της
Μέσης Ανατολής, που είχε αφεθεί από τους Αμερικανούς στο έλεος των εμπρηστών
και των αρπάγων παρά τις διεθνείς συμβάσεις που επιβάλλουν στον κατακτητή το
χρέος να προστατεύει την πολιτιστική κληρονομιά των ηττημένων. Οι ίδιες σκηνές
είχαν επαναληφθεί και στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Βαγδάτης. Παραβιάστηκε,
λεηλατήθηκε και αφέθηκε να καίγεται για περισσότερες από είκοσι ώρες. Τα ίδια
έγιναν και σε μουσεία, αρχεία και βιβλιοθήκες σε άλλες σημαντικές ιρακινές
πόλεις.

H αρχαιολόγος…

… Ελεονώρα Ρόμπσον της Βρετανικής Αρχαιολογικής Σχολής στο Ιράκ χαρακτηρίζει
την καταστροφή ως ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα εις βάρος της πολιτιστικής
κληρονομιάς της ανθρωπότητας, που μπορεί να συγκριθεί με την πυρκαγιά στη
Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας και με την καταστροφή της Βιβλιοθήκης της Βαγδάτης
από τους Μογγόλους. Υπάρχουν υπόνοιες, γράφει η εφημερίδα «Στάμπα», ότι πίσω
από την «αμέλεια» των αμερικανικών δυνάμεων κρύβεται μια «μπίζνες της τέχνης»,
το ίδιο άπληστη όσο και η μπίζνες του πετρελαίου, που φυγαδεύει έργα τέχνης
από τα ιρακινά μουσεία σε ιδιωτικές συλλογές του εξωτερικού.

H στάση τους…

… απέναντι στην πολιτιστική κληρονομιά του Ιράκ μπορεί να αποτελέσει μέτρο
για τις προθέσεις εκείνων που λένε ότι πήγαν εκεί για να αποκαταστήσουν τη
δημοκρατία στη χώρα.