Δρόμοι

H δουλειά…

… του Ντον Λάτιν είναι τέτοια – γράφει για θεολογικά θέματα στην «Σαν
Φρανσίσκο Κρόνικλ» – που αισθάνθηκε υποχρεωμένος να δει την ταινία «Τα Πάθη
του Χριστού» του Μελ Γκίμπσον, δυο φορές μάλιστα, διακόπτοντας την ανάγνωση
του βιβλίου «Θεός εναντίον θεών: H ιστορία του πολέμου μεταξύ μονοθεϊσμού και
πολυθεϊσμού» του Τζόναθαν Κιρς. Και βρήκε στην ταινία και στο βιβλίο μερικά
κοινά σημεία. Πρώτα από όλα, θεατής και αναγνώστης δεν χρειάζεται να ανησυχούν
για το τέλος. Το ξέρουμε όλοι.

Ο Ιησούς…

… χάνει μπόλικο αίμα στα «Πάθη» του Γκίμπσον – άλλος ένας θεατής, ένας
πάστορας στη Βραζιλία, έπαθε χθες καρδιακή ανακοπή -, όπως άλλωστε οι μαθητές
του και οι μάρτυρές του στα πρώτα χριστιανικά χρόνια. Όμως, ο Κιρς μας
υπενθυμίζει πόσο πολύ αίμα έχυσαν και οι αντίπαλοι του χριστιανισμού. Οι
περισσότεροι από εμάς γνωρίζουμε για τη φρίκη της Σταύρωσης του Χριστού, αλλά
τι ξέρουμε για τα πάθη των παγανιστών; Πόσοι από εμάς γνωρίζουμε για την
εξίσου αποτρόπαιη θανάτωση της λαμπρής και ωραίας Υπατίας; Το 415 ο
χριστιανισμός ήταν ήδη η επίσημη θρησκεία της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Το
αμάρτημα της φιλοσόφου δεν ήταν μονάχα πως μελετούσε «ύποπτα» αρχαιοελληνικά
κείμενα για τα μαθηματικά, την αστρονομία και τη φιλοσοφία. Ήταν και γυναίκα.
H τόλμη της εξόργισε τον αρχιεπίσκοπο Κύριλλο της Αλεξανδρείας, ο οποίος έβαλε
ανθρώπους να την απαγάγουν εκεί που πήγαινε να συναντήσει τους μαθητές της.
Την έσυραν μέσα σε μια εκκλησία, την ξεγύμνωσαν και τη βασάνισαν με κομματάκια
από σπασμένα αγγεία. Ύστερα την ακρωτηρίασαν και την εξέθεσαν έτσι σε κοινή
θέα. Στο τέλος την έκαψαν. Το νέο «αφεντικό» δεν ήταν καλύτερο από το παλιό.

Ο Θεοδόσιος A’…

… ο πρώτος Ρωμαίος αυτοκράτορας που εναγκαλίστηκε τον χριστιανισμό με
μισαλλόδοξα αισθήματα, ήταν εκείνος που άνοιξε τον δρόμο στις διώξεις των
παγανιστών. Ο Κωνσταντίνος ήταν ο πρώτος που έδωσε στον χριστιανισμό το κύρος
της κρατικής θρησκείας, λέει ο Κιρς, αλλά δεν ήταν Θεοδόσιος. H απόφαση του
Κωνσταντίνου να ασπαστεί τον χριστιανισμό ήταν ιστορική, αλλά ο αυτοκράτορας
ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για την ανεκτικότητα. Μάλιστα περίμενε και βαφτίστηκε
στην εκκλησία μόλις λίγες ώρες πριν από τον θάνατό του, το 327. Με το Έδικτο
των Μεδιολάνων, το 313, είχε ορίσει πως κάθε Ρωμαίος πολίτης έπρεπε να έχει
«την ευκαιρία να αφιερώνεται είτε στη λατρεία του χριστιανισμού είτε σε
οποιαδήποτε θρησκεία αισθάνεται πως του ταιριάζει καλύτερα».

Μια νέα γενιά…

… θρησκευτικών ζηλωτών διαπιστώνουμε πως έχει διατηρήσει τις αρχαιότερες
παραδόσεις του μονοθεϊσμού, ακόμη και τον ιερό πόλεμο και τον μαρτυρικό
θάνατο. Γράφει ο Κιρς στο βιβλίο του: «Αυτοί οι νέοι ζηλωτές είναι Εβραίοι,
χριστιανοί και μουσουλμάνοι». Όσο για τους παγανιστές, ούτε και αυτούς τους
βρίσκει τέλειους (αφού η Ιερά Εξέταση απλώς τελειοποίησε τα βασανιστήρια που
είχε επινοήσει η παγανιστική αρχαία Ρώμη). Ποιος είναι άλλωστε;