Στη μέγγενη του προϋπολογισμού μισθοί – παροχές

Ασφυκτικά πλαίσια αναμένεται να βάλει στη νέα κυβέρνηση η δημοσιονομική
απογραφή που η ίδια έχει ξεκινήσει, σε ό,τι αφορά την εκπλήρωση των
προεκλογικών της δεσμεύσεων για κοινωνικές παροχές και φορολογικές
ελαφρύνσεις, αλλά και την άσκηση μιας γενναιόδωρης εισοδηματικής πολιτικής από
τον επόμενο χρόνο.

Ήδη ο υφιστάμενος προϋπολογισμός του 2004 δεν αφήνει κανένα περιθώριο
πρόσθετων δαπανών. Πόσο μάλλον αν η κυβέρνηση βαδίσει με βάση τα νέα «σενάρια»
δαπανών και εσόδων που έχουν εντολή να συντάξουν οι υπηρεσίες του υπουργείου
Οικονομίας και τα οποία εκτινάσσουν στα ύψη τις προβλέψεις για το έλλειμμα του
προϋπολογισμού. Ακόμη κι αν στο τέλος υιοθετηθεί το μετριοπαθέστερο από τα
σενάρια αυτά, η πίεση για συγκράτηση των δαπανών θα παραμείνει έντονη, καθώς
υπάρχει και ο απρόβλεπτος παράγοντας των Ολυμπιακών Αγώνων.

Παροχές από το 2005

Έτσι, σύμφωνα με εκτιμήσεις υπηρεσιακών στελεχών του υπουργείου Οικονομίας και
Οικονομικών, η κυβέρνηση πρέπει λογικά να οδηγηθεί σε αναβολή για το 2005 ή
και αργότερα τής εφαρμογής των περισσότερων παροχών που υποσχέθηκε
προεκλογικά, ενώ και η εισοδηματική πολιτική του 2005 προβλέπεται «σφιχτή».

Οι προεκλογικές δεσμεύσεις της Νέας Δημοκρατίας με το μεγαλύτερο κόστος, που
εμφανίζονται να κινούνται πέραν των δυνατοτήτων του φετινού προϋπολογισμού,
περιλαμβάνουν:

* Το νέο μισθολόγιο των στρατιωτικών, με σημαντικές αυξήσεις μισθών.

* Την επέκταση των μέτρων για τους πολύτεκνους και στις οικογένειες με τρία
παιδιά. Σύμφωνα με υπολογισμούς που είχαν γίνει προεκλογικώς στο υπουργείο
Οικονομίας, η υλοποίηση της εξαγγελίας αυτής θα επιβάρυνε κατά 1,5 δισ. ευρώ
περίπου τον προϋπολογισμό, λόγω της επέκτασης του πολυτεκνικού επιδόματος,
αλλά και της ατέλειας των αυτοκινήτων. Ποσό που είναι δυσεύρετο στα νέα στενά
περιθώρια του προϋπολογισμού.

* Τα μέτρα για την ανεργία και ειδικότερα την επιδότηση για 2 έτη του 50% των
ασφαλιστικών εισφορών για νέους ανέργους, γυναίκες και ανέργους άνω των 55
ετών.

* Τις αυξήσεις των συντάξεων του ΟΓΑ και του ΕΚΑΣ, που βεβαίως δεν θα
μπορούσαν να δοθούν πριν από το 2005, αφού ήδη δόθηκαν οι αυξήσεις του 2004
από την προηγούμενη κυβέρνηση.

* Τις φορολογικές ελαφρύνσεις. Ο κ. Αλογοσκούφης έχει πει ότι πιθανώς να
θεσπιστεί άμεσα η μείωση του φορολογικού συντελεστή για τα κέρδη των
επιχειρήσεων από 35% σε 25%, αλλά ακόμη κι αυτό θα τεθεί σε εφαρμογή και θα
επηρεάσει τα έσοδα του 2005. Άλλωστε ο ίδιος έχει εκφράσει επιφύλαξη για την
έκταση των φορολογικών ελαφρύνσεων, την οποία συναρτά με τα αποτελέσματα της
απογραφής.

Έντονες πιέσεις

Επειδή, όμως, η κυβέρνηση πρέπει να τηρήσει τις δεσμεύσεις της έστω και
καθυστερημένα, το 2005 θα είναι επίσης χρονιά με έντονες πιέσεις στο σκέλος
των δαπανών. Κάτι που θα έχει πιθανότατα επιπτώσεις στην άσκηση της
εισοδηματικής της πολιτικής.

Τι πρέπει να γίνει

Επιπλέον, η εκτέλεση του φετινού προϋπολογισμού επιβάλλει:

* Να γίνει αγώνας δρόμου για την αύξηση των φορολογικών εσόδων. Ήδη στο
υπουργείο Οικονομικών χτυπούν καμπανάκι για τη διακοπή των ελέγχων του ΣΔΟΕ
και αναμένεται ραγδαία πτώση των εσόδων από ΦΠΑ την περίοδο αυτή. Οι έλεγχοι
θα πρέπει οπωσδήποτε να επαναληφθούν, έστω και από άλλες υπηρεσίες.

* Να προχωρήσουν άμεσα οι αποκρατικοποιήσεις, για να εξασφαλιστούν έσοδα που
θα μειώσουν το δημόσιο χρέος.

* Να παρακολουθούνται στενά οι δημόσιες δαπάνες και να περικόπτονται όσες
μπορούν να αναβληθούν για αργότερα ή να μη γίνουν καθόλου.

Ακραία σενάρια για τον προϋπολογισμό του 2004

Από την αρχή που παρουσιάστηκε ο προϋπολογισμός του 2004 ήταν φανερό ότι οι
προβλέψεις του, τόσο για τις δαπάνες όσο και για τα έσοδα, ήταν οριακές. Ήταν
το αποτέλεσμα ενός μάλλον αισιόδοξου σεναρίου, που προέβλεπε συγκράτηση
δαπανών και σημαντική αύξηση εσόδων σε μια χρονιά εκλογών και Ολυμπιακών
Αγώνων.

Στις υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομικών ήταν κοινό μυστικό ότι οι αποκλίσεις
θα ήταν αναπόφευκτες, αν και όχι σε επικίνδυνα επίπεδα. Συγκεκριμένα, σύμφωνα
με ορισμένες εκτιμήσεις, ένα ρεαλιστικότερο σενάριο προϋπολογισμού θα έπρεπε
να προβλέπει δαπάνες υψηλότερες κατά 600 εκατ. ευρώ περίπου και έσοδα από ΦΠΑ
χαμηλότερα κατά 300 εκατ. ευρώ περίπου. Σύμφωνα με το σενάριο αυτό, το
έλλειμμα του 2004 θα έφτανε στην πραγματικότητα το 1,8% του ΑΕΠ εκτός
απροόπτου.

Απαισιόδοξο

H νέα ηγεσία του υπουργείου Οικονομίας, στο πλαίσιο της απογραφής που
ξεκίνησε, συντάσσει τώρα το «απαισιόδοξο» σενάριο του προϋπολογισμού. Δηλαδή,
ένα σενάριο που βασίζεται στην παραδοχή ότι το Δημόσιο θα εκπληρώσει όλες τις
υποχρεώσεις του, ακόμη κι αν αφορούν παλαιές εκκρεμότητες, που λιμνάζουν εδώ
και χρόνια. Έτσι, για παράδειγμα, εγγράφονται στις δαπάνες μεταξύ άλλων χρέος
προς το Ταμείο Νομικών ύψους 400 εκατ. ευρώ, που δεν προβλέπεται να εξοφληθεί,
αλλά και τα χρέη των νοσοκομείων στο σύνολό τους, για τα οποία – αν γίνει
ρύθμιση – θα προβλέπει σταδιακή εξόφληση.

Κίνδυνος κυρώσεων

Με βάση αυτό το ακραίο σενάριο, οι δαπάνες μόνο του τακτικού προϋπολογισμού
εμφανίζονται αυξημένες κατά 1,8 δισ. ευρώ, ενώ ακόμη ένα δισ. ευρώ περίπου
εκτιμάται ότι θα είναι η υπέρβαση των δαπανών τού Προγράμματος Δημοσίων
Επενδύσεων, λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων. Αντίστοιχα, σύμφωνα με το σενάριο
αυτό, τα έσοδα του τακτικού προϋπολογισμού προβλέπονται μειωμένα κατά 1,3 δισ.
ευρώ, ενώ και τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων εκτιμάται ότι θα
σημειώσουν υστέρηση. Συνολικά, με βάση αυτές τις παραδοχές, το έλλειμμα θα
επιβαρυνθεί τουλάχιστον κατά 2% του ΑΕΠ, ξεπερνώντας το όριο του 3%, πάνω από
το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση κινεί τη διαδικασία κυρώσεων.

Ενδιάμεση κατεύθυνση

Πάντως πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι ο υπουργός Οικονομίας δεν θα
υιοθετήσει τελικά αυτό το σενάριο, αλλά θα κινηθεί σε μια ενδιάμεση
κατεύθυνση, αυξάνοντας την πρόβλεψη για το έλλειμμα πιθανώς στο 2,4%, που
είναι και η εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Ούτως ή άλλως, οι δεσμεύσεις ως προς τα περιθώρια δαπανών θα εξακολουθήσουν να
είναι μεγάλες.

Στο μεταξύ εκκρεμεί και η συζήτηση με την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία για το
θέμα του πλεονάσματος των ασφαλιστικών ταμείων που έχει εκτιμηθεί στα 6,3 δισ.
ευρώ για το 2004. Περικοπή αυτού του πλεονάσματος θα οδηγήσει επίσης σε
διεύρυνση του ελλείμματος.