TPITH AΠOΨH Πράσινες και Γκρίζες Zώνες

Μπορεί η προεκλογική περίοδος να μην ανέδειξε το περιβάλλον ως προτεραιότητα.
Μπορεί οι πολιτικοί αρχηγοί, με τη συνευθύνη των κομματικών και
δημοσιογραφικών επιτελείων, να μη βρήκαν τον χρόνο να τοποθετηθούν στα
ποιοτικά προβλήματα της καθημερινότητας ή στα μεγάλα πλανητικά ζητήματα, όπως
το Παγκόσμιο Εμπόριο και οι κλιματικές αλλαγές. Μπορεί τέλος, η ποιότητα των
αγροτικών προϊόντων να μην απασχόλησε τον μανάβη του κ. Παπαχελά και
οπωσδήποτε να μην αποτελεί κριτήριο για την ψήφο του στις 7 του Μάρτη. Όμως θα
έπρεπε. Γιατί η ποιότητα συναρτάται με τις προτιμήσεις και την εμπιστοσύνη των
πολιτών/καταναλωτών. Που με τη σειρά της είναι συνάρτηση των μέτρων για την
αναβάθμιση και την αναθεώρηση της αγροτικής πολιτικής. Πράγμα που παραπέμπει
αυτομάτως στους προσανατολισμούς που διαγράφονται και στους συσχετισμούς που
διαμορφώνονται στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των υπερεθνικών
οργανισμών (ΟΗΕ, ΟΟΣΑ, ΠΟΕ).

Δυστυχώς για την Ελλάδα, το περιβάλλον αναδεικνύεται ως θέμα μόνο μέσα από τις
συγκυριακές κρίσεις: ραδιενέργεια, τρελές αγελάδες, διοξίνες στα κοτόπουλα,
επεισόδια ατμοσφαιρικής ρύπανσης (ιδίως στις προηγούμενες δύο δεκαετίες), δάση
και πυρκαγιές, αυθαίρετα, χρήσεις γης και αιγιαλός (βλ. και υπόθεση «Πόρτο
Καρράς»). Οι μεν καταγγέλλουν τους δε και τα MME το…ανύπαρκτο κράτος. Άλλοι
δείχνουν με έμφαση το μεγάλο κεφάλαιο και άλλοι την E.E. που δεν παρεμβαίνει
κατασταλτικά, εξ ού και οι υπεράριθμες καταγγελίες (οι προσφυγές στην E.E. και
στο Συμβούλιο της Επικρατείας δηλώνουν σίγουρα ένα έλλειμμα στο επίπεδο των
θεσμών). Από την άλλη μεριά η Ευρώπη, με άλλα λόγια οι κυβερνήσεις των
κρατών-μελών, έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η αειφόρος ανάπτυξη είναι ένας
από τους πυλώνες της σύγχρονης ευρωπαϊκής πολιτικής και «τοποθετείται στον
πυρήνα κάθε τομεακής πολιτικής» (διακήρυξη του Γκέτεμποργκ). Πράγμα που πέρα
από τη θεωρητική του σημασία, έχει άμεσες και πρακτικές επιπτώσεις στη
νομοθεσία, στις ενισχύσεις και στα προγράμματα ανταγωνιστικότητας.

Σίγουρα το περιβάλλον δεν είναι από τα ισχυρά χαρτιά του ΠΑΣΟΚ. Επ’ αυτού θα
μου ήταν δύσκολο και πάλι να πείσω τον συμπαθή οπωροπώλη, αν ανήκει στους
αναποφάσιστους. Όχι όμως και αδύνατο, αν του θυμίσω πως πέρα από το έλλειμμα
πολιτικής, την τελευταία ιδίως τετραετία, μπήκαν επιτέλους οι βάσεις για μια
νέα αντίληψη στις μετακινήσεις εντός και εκτός των πόλεων, με ιδιαίτερη έμφαση
στα μέσα σταθερής τροχιάς. Το Μετρό, τα τραμ, ο προαστικός και τα τρένα
μεγάλων ταχυτήτων είναι σχεδόν πραγματικότητα. Εκτός από το κέρδος σε χρόνο
(πράγμα σημαντικό για το πραγματικό εισόδημα των εργαζομένων) γίνεται η αρχή
για μια νέα αντίληψη στις λειτουργίες του αστικού χώρου. Να προσθέσω σε αυτά
και την αναλογούσα μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και τα κέρδη στην υγεία.
H τομή αυτή είναι τόσο σημαντική – με όρους πραγματικούς αλλά και συμβολικούς
– όσο και η αντίστοιχη (με αρνητικές όμως συνέπειες που σήμερα τις βιώνουμε με
δραματικό τρόπο) απόφαση του παλαιότερου Καραμανλή που φωτογραφιζόταν
ξηλώνοντας την τελευταία γραμμή του τραμ στη Θεσσαλονίκη, ανοίγοντας έτσι τον
δρόμο για την καταλήστευση του δημόσιου χώρου από το I.X. Θα μου πείτε, και θα
συμφωνήσω, ότι κάθε εποχή έχει τις δικές της προκλήσεις και τις δικές της
προτεραιότητες. Και τα δικά της σύμβολα θα προσθέσω.

Στην Ευρώπη επίσης δεν τα πήγαμε και τόσο άσχημα. Θα σημείωνα X. Χωρίς
ιδιαίτερες εξάρσεις – αν εξαιρέσω τη λαμπρή πρωτοβουλία Κολιοπάνου για τα
μεταλλαγμένα – υπήρχε τουλάχιστον μια σοβαρότητα. Πράγμα που χαρακτήρισε
εξάλλου όλη την περίοδο Σημίτη. H κ. Παπαζώη, για παράδειγμα, χειρίστηκε με
αρκετή υπευθυνότητα το ζήτημα των υποχρεώσεων της χώρας για τις ενεργειακές
εκπομπές (Συνθήκη Κιότο). Πράγμα που αμφισβητεί ο ευρωβουλευτής της N.Δ. κ.
Τρακατέλλης, ο οποίος, σε πρόσφατη ομιλία του (www.nd.gr) και αφού αντιγράψει
ως κακός μαθητής όλο το πρόγραμμα της Κοινότητας, προτείνει εν τέλει
αναθεώρηση του στόχου με περισσότερες εκπομπές και λιγότερες υποχρεώσεις. H
λογική της Ψωροκώσταινας και των «εθνικών μας συμφερόντων». Που μας φέρνει
πολύ πίσω. Και που κάνει διακριτές τις γραμμές.

Ο Ηλίας Ευθυμιόπουλος είναι πρώην υφυπουργός.