Tο νέφος πάει… περιφέρεια

Το νέφος πάει και στην περιφέρεια. H ατμοσφαιρική ρύπανση έχει πάψει να
αποτελεί «προνόμιο» της Αθήνας και ταλανίζει πλέον τους κατοίκους μεγάλων
πόλεων, με πρώτη τη Θεσσαλονίκη, αλλά και την Κοζάνη, την Πτολεμαΐδα και τον Βόλο.

Αιωρούμενα σωματίδια και νέφος «πνίγουν» τη Θεσσαλονίκη, όπου οι υπερβάσεις
στις τιμές των ρύπων είναι πια συχνό και ανησυχητικό φαινόμενο.

Συνολικά 216 ημέρες τον χρόνο, κατά μέσον όρο, οι τιμές των αιωρούμενων
σωματιδίων ξεπερνούν έως και έξι φορές τα ανώτατα επιτρεπτά όρια, κυρίως στο
κέντρο της Θεσσαλονίκης. Σχετικά καλύτερη είναι η κατάσταση σε ό,τι αφορά τα
οξείδια του αζώτου και το όζον, που κατά κύριο λόγο ευθύνονται για την
εμφάνιση του φωτοχημικού νέφους. Με βάση τα όρια ποιότητας, υπερβάσεις στους
συγκεκριμένους ρύπους παρατηρούνται 15 με 30 ημέρες τον χρόνο και κυρίως σε
περιφερειακούς δήμους, όπως το Πανόραμα. Βασική αιτία για την ατμοσφαιρική
ρύπανση είναι η ραγδαία αύξηση του στόλου των αυτοκινήτων που κινούνται στην
πόλη, οι βιομηχανικές δραστηριότητες που επιβαρύνουν σημαντικά κυρίως τη
δυτική πλευρά της Θεσσαλονίκης, αλλά και οι καιρικές συνθήκες.

Ανησυχητικές υπερβάσεις

«Αυτό που μας ανησυχεί είναι κυρίως οι υπερβάσεις στα εισπνεύσιμα αιωρούμενα
σωματίδια, που είναι πολλές και μεγάλες», είπε στα «NEA» ο διευθυντής του
Εργαστηρίου Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος του Τμήματος Χημείας του ΑΠΘ,
καθηγητής Θεμιστοκλής Κουιμτζής. «Σε μικρότερο βαθμό στην πόλη έχουμε
φωτοχημικό νέφος. Το πρόβλημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης της Θεσσαλονίκης
διευκολύνεται και από την άπνοια, που πλέον παρουσιάζεται σε ποσοστό 45% σε
ετήσια βάση. Ακόμα και ο Βαρδάρης, που μέχρι πρότινος λέγαμε ότι μας έσωζε,
έχει περιοριστεί τα τελευταία χρόνια στο 15% των ημερών του χρόνου. Και
βέβαια, σημαντικός επιβαρυντικός παράγοντας είναι η χωροθέτηση και η δόμηση
της πόλης που εμποδίζει τη διασπορά των ρύπων».

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Τμήματος Προστασίας Περιβάλλοντος του Δήμου
Θεσσαλονίκης, που διενεργεί καθημερινά μετρήσεις για όλους τους ρύπους, το
οξύτερο πρόβλημα είναι τα αιωρούμενα σωματίδια. «Περίπου στα δύο τρίτα των
ημερών του χρόνου οι συγκεντρώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων ξεπερνούν τα 50
μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα, δηλαδή το κοινοτικό όριο που θα ισχύσει
από τις αρχές του 2005. Σε ό,τι αφορά το φωτοχημικό νέφος, βρισκόμαστε κάτω
από το όριο επιφυλακής, αν και την άνοιξη και το φθινόπωρο βρισκόμαστε κοντά
στις οριακές τιμές της ελληνικής και κοινοτικής νομοθεσίας. Ωστόσο, τα οξείδια
του αζώτου και ειδικότερα το όζον εμφανίζουν αυξητικές τάσεις κυρίως στους
περιφερειακούς σταθμούς», επισήμανε ο προϊστάμενος του Τμήματος, Μάξιμος Πετρακάκης.

ΚΟΖΑΝΗ

8,5 τόνοι τέφρας κάθε ημέρα μεταφέρονται στην ατμόσφαιρα!

Τα αιωρούμενα σωματίδια, όμως, είναι το κυριότερο πρόβλημα
ατμοσφαιρικής ρύπανσης και στην περιοχή της Κοζάνης και της Πτολεμαΐδας, όπου
το νέφος κάνει πλέον αισθητή την παρουσία του αρκετές ημέρες του χρόνου. Για
την κατάσταση αυτή ευθύνεται η λειτουργία των ατμοηλεκτρικών σταθμών της
περιοχής, όπου παράγεται το 70% και πλέον της ηλεκτρικής ενέργειας στην
Ελλάδα.

«Οι σταθμοί αυτοί χρησιμοποιούν ως καύσιμο λιγνίτη, που εξορύσσεται σε διπλανά
λιγνιτωρυχεία. H καύση του λιγνίτη, αλλά και οι λειτουργίες των ορυχείων –
εξόρυξη και μεταφορά λιγνίτη, αποθέσεις, κίνηση βαρέων οχημάτων – συνεπάγονται
εκπομπές κυρίως αιωρούμενων σωματιδίων που επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα»,
εξήγησε στα «NEA» ο επικεφαλής του Εργαστηρίου Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης και
Περιβαλλοντικής Φυσικής του TEI Δυτικής Μακεδονίας, καθηγητής Σάκης
Τριανταφύλλου. «Περίπου 8,5 τόνοι ιπτάμενης τέφρας την ημέρα μεταφέρονται στην
ατμόσφαιρα ως πρωτογενή αιωρούμενα σωματίδια από τη λειτουργία ενός σταθμού
που χρησιμοποιεί σύγχρονα ηλεκτροστατικά φίλτρα. H συνολική ποσότητα που
εκπέμπεται στην ατμόσφαιρα της περιοχής όμως εκτιμάται ότι είναι πολλές φορές
μεγαλύτερη, καθώς υπάρχουν μονάδες που λειτουργούν με παλιά φίλτρα. Και η
τέφρα έχει ως αποτέλεσμα, εάν το ευνοούν οι μετεωρολογικές συνθήκες, να
εμφανίζεται νέφος».

Από την αξιολόγηση των μετρήσεων ατμοσφαιρικής ρύπανσης το διάστημα 1996 –
2000 στον σταθμό που βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της Κοζάνης διαπιστώθηκε
ότι η ποιότητα του αέρα ήταν κακή και επιβλαβής για την υγεία των κατοίκων σε
ποσοστό από 0,85% έως 2,85% των ημερών του έτους, δηλαδή από 3 μέχρι 10 ημέρες
κάθε χρόνο.

ΒΟΛΟΣ

Προβλήματα υγείας σε παιδιά

Υπερβάσεις των ορίων ατμοσφαιρικής ρύπανσης από αιωρούμενα σωματίδια
όμως, καταγράφηκαν και στον Βόλο, κατά τις μετρήσεις που έκανε τα δύο
τελευταία χρόνια το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας με επικεφαλής τον καθηγητή Ερρίκο
Σταπουντζή. Όπως υπογράμμισε ο καθηγητής, σε σύσκεψη που έγινε στον Βόλο με
θέμα τη λήψη μέτρων για τον περιορισμό της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην
περιοχή, η υψηλότερη τιμή αιωρούμενων σωματιδίων καταγράφηκε στην οδό Ιάσονος,
στο κέντρο του Βόλου, με 250 mg και όριο τα 50 mg, ενώ ο μέσος όρος στο κέντρο
της Αθήνας είναι 78 mg. Μετρήσεις έγιναν στο Πεδίον του Άρεως, στη βιομηχανική
περιοχή του Βόλου, την Αγία Παρασκευή, τη Γορίτσα, τον Άναυρο, σε χωματερές,
στον περιφερειακό και στον δρόμο μέχρι την ΑΓΕΤ. Σε όλες αυτές της περιοχές
του πολεοδομικού συγκροτήματος του Βόλου έχει καταγραφεί ρύπανση από σωματίδια
πάνω από τα επιτρεπτά όρια. Ιδιαίτερα υψηλές είναι οι τιμές ρύπανσης και στον
περιφερειακό λόγω των χωματουργικών εργασιών.

Οι βιομηχανικές μονάδες

Στην ίδια σύσκεψη, ο γιατρός και μέλος της Περιβαλλοντικής Πρωτοβουλίας
Μαγνησίας κ. Θεοδ. Περάκης σημείωσε ότι ήδη εντοπίζονται προβλήματα υγείας σε
παιδιά, ενώ και ο κ. Σταπουντζής τόνισε πως «η σωματιδιακή ρύπανση στον Βόλο
βρίσκεται σε επικίνδυνα επίπεδα, ειδικά για την υγεία των παιδιών».

Όπως επισημάνθηκε, η ατμοσφαιρική ρύπανση στην περιοχή του Βόλου οφείλεται
κυρίως στη λειτουργία των βιομηχανικών μονάδων σε συνδυασμό με την έλλειψη
χωροταξικού σχεδιασμού: πολλές μονάδες λειτουργούν είτε πολύ κοντά είτε μέσα
στην κατοικημένη περιοχή.