TPITH AΠOΨH Θέμα εμπιστοσύνης

Με ελάχιστες κινήσεις ο κ. Παπανδρέου έχει αλλάξει το πολιτικό σκηνικό.
Ειδικά, η πρόσφατη διεύρυνση του ΠΑΣΟΚ είναι κίνηση με στρατηγικό βάθος και
όχι απλώς προεκλογικό χρώμα (εκλογικά δεν είναι σίγουρο ότι θα το βοηθήσει). H
διεύρυνση δεν θα αλλοιώσει τη σοσιαλδημοκρατική φιλοσοφία του ΠΑΣΟΚ. H σημασία
της βρίσκεται στο ότι αλλάζει τους όρους της πολιτικής αντιπαράθεσης. Ο κ.
Παπανδρέου λέει ότι ο διάλογος πρέπει πλέον να διεξάγεται με αναφορά στο
μέλλον, όχι στο παρελθόν. Ειδικά όσον αφορά στην πολεμική του τύπου «ο λαός
δεν ξεχνά τι σημαίνει δεξιά», ο κ. Παπανδρέου καίει τις γέφυρες πίσω του. Το
μήνυμα είναι: η πρόοδος κρίνεται από τα «υπέρ και τα κατά» τής κάθε πρότασης
(απ’ όπου κι αν προέρχεται) και όχι με βάση ιδεολογικά στερεότυπα. Είναι τόσα
πολλά εκείνα που δεν χωρούν στα κουτάκια των στερεοτύπων που τα ίδια τα
κουτάκια καθίστανται άχρηστα (είναι ο κρατικισμός του KKE ή ο
αντιαμερικανισμός του κ. Καρατζαφέρη πρόοδος;). Παραιτούμενος όμως από μερικά
από τα παραδοσιακά όπλα της παράταξής του, ο κ. Παπανδρέου είναι υποχρεωμένος
να δώσει το νέο της στίγμα και μάλιστα γρήγορα. Ελπίζω να γίνει κατανοητό αυτό
που πάει να πει.

Αρκούν μερικές κινήσεις για να εξουδετερώσουν το: «20 χρόνια είναι αρκετά. Ας
δώσουμε μια ευκαιρία και στους άλλους»; Δεν ξέρω. H εναλλαγή στην εξουσία όμως
δεν μπορεί να είναι θέμα επετηρίδας. Είναι θέμα εμπιστοσύνης στις δυνατότητες
της κάθε παράταξης να χειρισθεί «προβλήματα». Είναι αλήθεια ότι οι διαφορές
ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τη N.Δ. είναι διαφορές έμφασης. Αυτό είναι καλό, δεν
είναι κακό. Πολύ λίγοι από εμάς θα ανέχονταν την αναστάτωση που θα προκαλούσαν
οι συνεχείς ανατροπές των βασικών προσανατολισμών της κρατικής πολιτικής.
Επιπλέον, οι διαφορές έμφασης είναι σημαντικό πράγμα. Μπορεί να κάνουν τη
διαφορά ανάμεσα στην επιτυχία και την καταστροφή. Ας φέρω παραδείγματα.

Ο κ. Καραμανλής είναι υπέρμαχος της ήπιας εξωτερικής πολιτικής με γνώμονα τα
συμφέροντα της χώρας και όχι τα γινάτια της. Θα μπορούσε όμως με τα δικά του
καύσιμα να φέρει το Κυπριακό τόσο κοντά στη λύση όσο οι κ.κ. Σημίτης –
Παπανδρέου; Με δεκάδες βουλευτές που βασίζουν την καριέρα τους στην
εθνικιστική ρητορεία, αμφιβάλλω. Μα τέτοιοι βουλευτές υπάρχουν και στο ΠΑΣΟΚ
θα αντιτείνει κάποιος. Ναι, αλλά στο ΠΑΣΟΚ αυτοί περιθωριοποιούνται. Στη N.Δ.
όχι. Διαφορές έμφασης, πάντα. Δυνητικά μοιραίες όμως.

Ο κ. Καραμανλής μπορεί να είναι υπέρμαχος της ανεκτικής κοινωνίας. Πολλοί από
τους μέλλοντες βουλευτές του όμως είναι καθ’ έξιν μισαλλόδοξοι. Πόσα χατίρια
θα τους χαλάσει; Επιπλέον, το γεγονός ότι έχρισε τον Αρχιεπίσκοπο στρατολόγο
του κόμματός του και επιδιαιτητή των πολιτικών μας πραγμάτων τον καθιστά
ύποπτο στα μάτια κάθε οπαδού της ανοιχτής κοινωνίας.

H αναμόρφωση του κράτους μαζί με την ανάγκη διατήρησης των σημερινών ρυθμών
ανάπτυξης αποτελούν τις κορυφαίες προτεραιότητες της δεκαετίας. Όλα τα «μικρά»
προβλήματα της καθημερινότητας σχετίζονται με τις δυσλειτουργίες της δημόσιας
διοίκησης, της παιδείας και της υγείας. Το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο και
το σημερινό κράτος δεν είναι χειρότερο από ό,τι ήταν πριν από 15 χρόνια.
Απλώς, οι ανεπάρκειές του δεν γίνονται πλέον ανεκτές από τον πολίτη και η
ελληνική επιχείρηση δεν έχει την πολυτέλεια να τις υφίσταται. Αυτές οι
ανεπάρκειες υπονόμευσαν τον κ. Σημίτη, έναν από τους καλύτερους πρωθυπουργούς
που είχαμε ποτέ.

Το έργο της αναμόρφωσης είναι ηράκλειο. Απαιτεί απλοποίηση του νομοθετικού
πλαισίου, περιορισμό της εμπλοκής του κράτους στη δραστηριότητα πολιτών και
επιχειρήσεων, αξιολόγηση του παραγόμενου έργου και αλλαγή του συστήματος
αμοιβών και προαγωγών του προσωπικού. Όλα αυτά έχουν ένα στόχο: την άνοδο της
παραγωγικότητας στο δημόσιο τομέα. Περισσότερο και χρησιμότερο έργο χωρίς
μεγάλη αύξηση στους πόρους που χρησιμοποιούνται. Τα αποτελέσματα μπορεί να
είναι εντυπωσιακά. Το να εξοικονομήσεις στη μέση οικογένεια 1.000 ευρώ το
χρόνο σε έξοδα φροντιστηρίων ή ιατρικών υπηρεσιών είναι περισσότερα από τις
φοροελαφρύνσεις που ρεαλιστικά μπορείς να δώσεις. Το να γλιτώσεις την ελληνική
επιχείρηση από μέρος του χρόνου ή του χρήματος που δαπανά στις συναλλαγές της
με το Δημόσιο μπορεί να είναι πιο πολύτιμο από όλα τα αναπτυξιακά κίνητρα.

Τα δυο μεγάλα κόμματα έχουν επίγνωση του προβλήματος. H N.Δ. μιλάει για
επανίδρυση του κράτους, το ΠΑΣΟΚ για νέα σχέση κράτους-πολίτη. Κανένα από τα
δυο δεν είναι κατάλληλα διαταγμένο για να προχωρήσει σε βαθιές μεταρρυθμίσεις.
Μια κυβέρνηση της N.Δ. που θα στηρίζονταν στην (αδημονούσα «να βολέψει τα δικά
της παιδιά») παραδοσιακή δεξιά θα έκανε τα πράγματα χειρότερα. Και η ταύτιση
κράτους και κόμματος είναι η αχίλλειος πτέρνα του ΠΑΣΟΚ. Νομίζω όμως ότι το
ΠΑΣΟΚ πλεονεκτεί. Ο κ. Παπανδρέου ξέρει ότι εάν δεν εμφανίσει μεταρρυθμίσεις
στο κράτος που να έχουν χειροπιαστό αντίκτυπο στη ζωή του κόσμου, η επιβίωση
του ΠΑΣΟΚ ως κόμματος εξουσίας θα κινδυνεύσει. Επιπλέον, έχει τη δύναμη να το
κάνει. Μετά τη διαδικασία που τον ανέδειξε (της οποίας τη σκοπιμότητα την
αντιλαμβάνομαι αλλά οφείλω να πω ότι δεν με ενθουσίασε) ο κ. Παπανδρέου είναι
πανίσχυρος. Έχει πίσω του τη διαχειριστική εμπειρία του κόμματός του, καλύτερη
αποδοχή από τα συνδικάτα και κουβαλάει την υπέρτερη αίσθηση ισορροπιών που
πάντα χαρακτήριζε το ΠΑΣΟΚ. Είναι σε καλύτερη θέση να αλλάξει τελείως την
επίπλωση χωρίς να βάλει φωτιά στο μαγαζί.

Ο Χρυσάφης Ιορδάνογλου είναι οικονομολόγος.