TPITH AΠOΨH Διλήμματα

Συνεχίζουν να ακούγονται φωνές στη χώρα μας ενάντια στη θεραπεία υποκατάστασης
με το επιχείρημα ότι δεν αποτελεί θεραπεία αλλά αντικατάσταση ενός ναρκωτικού
από άλλο. Δυστυχώς αυτές οι φωνές υψώνονται ενίοτε και από επαγγελματίες στοn
χώρο της υγείας, οι οποίοι θα όφειλαν να υποστηρίξουν και να προστατεύσουν
τους ασθενείς και τη θεραπεία τους.

Γιατί οι εξαρτημένοι είναι ασθενείς και μάλιστα πάσχουν από μια χρόνια
υποτροπιάζουσα ασθένεια η οποία χρειάζεται μια συνεχόμενη φαρμακευτική αγωγή,
όπως συμβαίνει με άλλες χρόνιες παθήσεις. Το επιχείρημα ότι τα υποκατάστατα
δεν εξασφαλίζουν την ίαση δεν αφαιρεί το δικαίωμα στη θεραπεία. Μήπως λοιπόν
αυτή η θέση εκφράζει την απόρριψη του ασθενούς – συνειδητή ή ασυνείδητη – από
τον γιατρό ή άλλο ειδικό γιατί απέτυχε να τον θεραπεύσει;

Τα περίπου 5.000 άτομα (2.200 που παρακολουθούν πρόγραμμα υποκατάστασης και
γύρω στα 2.500 που βρίσκονται στη λίστα αναμονής) είναι άτομα που έχουν κάνει
προηγούμενη προσπάθεια σε «στεγνά» προγράμματα.

To χειρότερο είναι ότι ο απλός πολίτης ακούγοντας αυτές τις τοποθετήσεις
μπερδεύεται και τις χρησιμοποιεί για να στηρίξει τη δική επιθυμία
εξοστρακισμού του εξαρτημένου ατόμου. Φθάνουμε λοιπόν στη θλιβερή εικόνα
πολίτες, συχνά δυστυχώς και πολιτικά πρόσωπα, να ξεσηκώνονται με φανατισμό
ενάντια στη δημιουργία νέων θεραπευτικών μονάδων. Πιστεύουν ότι έτσι θα
αποφύγουν να βλέπουν γύρω τους εξαθλιωμένους χρήστες και καταφέρνουν ακριβώς
το αντίθετο.

Πώς είναι δυνατόν να συνεχίζει να αμφισβητείται στη χώρα μας μια θεραπεία που
έχει βοηθήσει εκατομμύρια ανθρώπων παγκοσμίως και που στην Ευρώπη καλύπτει τα
3/4 των εξαρτημένων;

Πώς είναι δυνατόν να απορρίπτουμε μια θεραπεία που έχει αποδείξει ότι βοηθάει
στην ομαλοποίηση της ζωής των ανθρώπων αυτών και στην αποφυγή της περαιτέρω
περιθωριοποίησής τους;

Πώς είναι δυνατόν να απορρίπτουμε μια θεραπεία που έχει συμβάλει σημαντικά στο
να μειωθεί κατά το 1/3 τουλάχιστον μέσα στα δύο τελευταία χρόνια η καλπάζουσα
στη χώρα μας αύξηση των θανάτων από ναρκωτικά;

Μήπως θα πρέπει να διερωτηθούμε αν με αυτές τις αντιλήψεις δεν κάνουμε άλλο
από το να εξασφαλίζουμε πελάτες στους διακινητές των ναρκωτικών και να
ενισχύουμε τη δραστηριότητά τους;

Υπάρχουν όμως και άλλα διλήμματα (ή ψευτοδιλήμματα;) που προβάλλονται σχετικά
με το θέμα της χρήσης ουσιών.

Και το γεγονός ότι δεν υπήρξε έως σήμερα κάποιος θεαματικός περιορισμός του
προβλήματος είναι αναμενόμενο να γεννά ερωτήματα για το εάν ακολουθούμε την
ενδεδειγμένη πολιτική ή η πολιτική μας κινείται σε λάθος δρόμο.

Οι οξύτερες αμφισβητήσεις ως προς την ενδεδειγμένη πολιτική εστιάζονται –
εκτός από τη θεραπεία με υποκατάστατα – σε θέματα όπως αυτά του διαχωρισμού
των «σκληρών» από τα «μαλακά» ναρκωτικά, της αποποινικοποίησης της χρήσης.

Αμφισβητήσεις που πηγάζουν από αντιλήψεις και θέσεις οι οποίες σε ευρωπαϊκό
επίπεδο θα χαρακτηρίζονταν, άλλες λιγότερο και άλλες περισσότερο,
αναχρονιστικές.

Αποποινικοποίηση. Δεν αμφισβητείται σήμερα το ότι το εξαρτημένο από
ναρκωτικά άτομο είναι ασθενής. Ότι η αντιμετώπιση του νέου που αρχίζει να
παίρνει ναρκωτικά δεν μπορεί να είναι η ποινή φυλάκισης. Ότι η φυλάκιση οδηγεί
σε επιβάρυνση του προβλήματος. Ότι για τον νέο χρήστη απαιτείται έγκαιρη
παρέμβαση για την πρόληψη του κινδύνου επανάληψης της χρήσης και της εισόδου
του στην εξάρτηση, ενώ για τον εξαρτημένο χρήστη απαιτείται άμεση εξασφάλιση
μιας θέσης θεραπείας.

Πολύ αποτελεσματικότερη της απειλής φυλάκισης θα ήταν η δέσμευση από τον νεαρό
χρήστη να δεχθεί συμβουλευτικές υπηρεσίες από δομές που έχουν συσταθεί και
λειτουργούν για τον σκοπό αυτό σήμερα, όπως οι Μονάδες Εφήβων ή τα Κέντρα
Πρόληψης. Για τους ενήλικους χρήστες, οι ποινές διοικητικού τύπου (αφαίρεση
άδειας οδήγησης, πρόστιμο κ.λπ.) θα μπορούσαν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά.

Αποποινικοποίηση όμως δεν σημαίνει νομιμοποίηση των ναρκωτικών, δηλαδή
παρόμοια διάθεσή τους με αυτή που ισχύει για το αλκοόλ και τον καπνό. Πρόσφατα
επιστημονικά δεδομένα αποδεικνύουν ότι η κάνναβη δεν είναι ακίνδυνη, ιδιαίτερα
όταν η χρήση της γίνεται από τα άτομα νεαρής ηλικίας.

Μαλακά – σκληρά. Αναμφισβήτητα υπάρχουν παράνομες ουσίες που είναι
λιγότερο επικίνδυνες και βλαβερές από άλλες και αυτό, από φαρμακολογικής
πλευράς, δικαιολογεί τον διαχωρισμό τους. Όμως η πολιτεία οφείλει να ασκήσει
όλα τα προληπτικά μέτρα – όχι ποινές φυλάκισης – για όλους τους χρήστες,
ανεξαρτήτως ουσίας.

H Άννα Κοκκέβη είναι πρόεδρος του Οργανισμού Κατά των Ναρκωτικών
(ΟΚΑΝΑ).