Δρόμοι

Καταγγελία…

… Γιατί αυτή η είδηση πέρασε στα ψιλά; Και όμως, επιστήμονες ανακοίνωσαν πως
ανακάλυψαν το αρχαιότερο απολίθωμα εντόμου. H ηλικία του είναι τουλάχιστον 400
εκατομμυρίων ετών. Και αυτό το έντομο λέει πολλά για την εξέλιξη του ανθρώπου.
Ποιο αόρατο χέρι το έθαψε μέσα σε ένα συρτάρι του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας
του Λονδίνου; Το ξετρύπωσαν οι παλαιοεντομολόγοι Ντέιβιντ Γκριμάλντι και Μάικλ
Ένγκελ.

Ο ρυνιόγναθος…

… ήταν κλεισμένος μέσα σε μια ημιδιαφανή πέτρα από κρυστάλλους χαλαζία, που
βρέθηκε στη Ρυνία της Σκωτίας. Για να δουν τι περιείχε η πέτρα, οι επιστήμονες
χρειάστηκε να την κόψουν με διαμαντοπρίονο, να τη γυαλίσουν και ύστερα να τη
βάλουν κάτω από ένα πανίσχυρο μικροσκόπιο. Τι είδαν τότε; Κάτω από το δυνατό
φως και την υψηλή μεγέθυνση, το πρώτο πράγμα που διέκριναν από το αρχέγονο
έντομο ήταν τα σαγόνια του. Τεράστια, πανίσχυρα, θηλύκωναν το ένα μέσα στο
άλλο και αποτελούσαν το μεγαλύτερο μέρος του σώματος του εντόμου. Μια φονική
αρπάγη.

Από τη σιλούριο…

… περίοδο, τουλάχιστον πριν από 400 εκατομμύρια χρόνια, όταν τα πρώτα φυτά
ξεφύτρωναν από το χώμα και ακολουθούσαν κατόπιν τα πρώτα ζώα, τα έντομα ήταν
τα πιο προνοητικά. Ήξεραν ποιο όργανο θα τους χρειαστεί περισσότερο για την
επιβίωσή τους. Σε αυτή την ευφυή κληρονομιά οφείλει ο άνθρωπος τη δική του.
Χρησιμοποίησε τα σαγόνια του με την ψυχή του, έφαγε, ξέσκισε, κατασπάραξε,
μάσησε τόσο πολύ, που αν ποτέ οι μεταγενέστεροι βρουν ένα απολίθωμά του
παγιδευμένο μέσα σε ένα κομμάτι χαλαζία, το πιο φθαρμένο όργανό του θα είναι η
οδοντοστοιχία. Για να αντισταθμίσει αυτή τη φθορά, από τα αρχαία χρόνια ο
άνθρωπος χρησιμοποιούσε τεχνητά δόντια: ελεφαντόδοντο, οστά βοδιού, αλόγου και
κατά προτίμηση ιπποποτάμου. Όμως, έχαναν το χρώμα τους και καταστρέφονταν
γρήγορα. Μόλις το 1776, στο Παρίσι, ο φαρμακοποιός Ντυσατώ κατάφερε να
κατασκευάσει ολόκληρη οδοντοστοιχία και να την παρουσιάσει στη Χειρουργική
Ακαδημία, που όμως την αντιμετώπισε με δυσπιστία. Το 1788, συνεταιρίστηκε με
τον οδοντίατρο Ντυμπουά-Κλεμάν και διέθεσε στο εμπόριο την οδοντοστοιχία του
με επιτυχία. Όμως, στις αρχές του δεκάτου ενάτου αιώνα, οι καλύτερες
οδοντοστοιχίες φτιάχνονταν με πραγματικά ανθρώπινα δόντια, που ήταν πανάκριβα.
Τα δόντια των νεκρών από το πεδίο της μάχης του Βατερλώ γέμισαν πολλές
«κουφάλες» στην Αμερική και την Ευρώπη.

Οι μασέλες…

… δεν είναι πανάκεια. «Δεν μπορούν κι αναστενάζουν, πώς να φάνε τις κοπέλες,
με τις ψεύτικες μασέλες!» τραγουδούν τα Μπουρμπούλια στο Πατρινό Καρναβάλι. Το
πόσο είναι χρήσιμα τα δόντια φαίνεται σε διάφορες παροιμιώδεις εκφράσεις για
τις δραστηριότητες του ανθρώπου: οπλισμένος μέχρι τα δόντια (πόλεμος), οδόντα
αντί οδόντος (αντίποινα), δείχνει τα δόντια του (απειλή χρήσης βίας), σφίγγει
τα δόντια (υπομονή), έχει δόντι (ευνοιοκρατία), τρώει με δέκα μασέλες
(πλεονεξία). Σε πολλούς δεν παύουν να είναι άχρηστα: αράχνιασαν οι μασέλες του
από την πείνα.