Tο θερμόμετρο δεν λέει αλήθεια
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
Πριν από τον 16ο αιώνα, κανείς δεν ήξερε πόσο κρύο έκανε. Επί δεκάδες χιλιάδες
χρόνια, οι άνθρωποι γνώριζαν τι σημαίνει πάγος, χιόνι και θάνατος από το κρύο,
αλλά κανείς δεν είχε θερμόμετρο. Περιέγραφαν απλά το κρύο με παρομοιώσεις και μεταφορές.
 |
|
Το κολύμπι μες στο καταχείμωνο, στα παγωμένα νερά λιμνών και ποταμών, είναι |
Πριν από περίπου 500 χρόνια, εφευρέθηκε το θερμόμετρο και τα πράγματα άρχισαν
να αποκτούν τη σημασία τους. Αλλά μόλις τον 18ο αιώνα ο Φαρενάιτ και ο Κέλσιος
δημιούργησαν τις κλίμακες που πήραν το όνομά τους, προσθέτοντας ένα καινούργιο
σημαντικό και χρήσιμο σε πολλές κοινωνικές περιστάσεις θέμα συζήτησης: τον
καιρό.
Τον 20ό αιώνα, οι μετεωρολόγοι, ψάχνοντας μία πρόσθετη κλίμακα μέτρησης, καθώς
η απλή αναφορά της θερμοκρασίας δεν τους ικανοποιούσε, δημιούργησαν τον
«παράγοντα ψύχους του ανέμου». Αυτό που κατάφεραν σίγουρα ήταν να περιπλέξουν
την κατάσταση. Αλλά υπάρχει και συνέχεια. H αρχή του 21ου αιώνα έχει κάνει την
υπόθεση «θερμοκρασία» ακόμα πιο πολύπλοκη, καθώς ακαδημαϊκοί ερευνητές,
κυβερνητικές υπηρεσίες και ιδιωτικές εταιρείες προσπαθούν να βρουν την
ακριβέστερη μέθοδο για να περιγράψουν πόσο κρύο ή πόση ζέστη κάνει τελικά.
Παρ’ όλη την προσπάθεια, κανείς δεν γνωρίζει την απάντηση. Το θερμόμετρο στο
μπαλκόνι μπορεί να γράφει 0 βαθμούς Κελσίου, αλλά ο μετεωρολόγος στην
τηλεόραση μας πληροφορεί ότι λόγω του ανέμου, της υγρασίας και ενός ψυχρού
μετώπου που πλησιάζει ταχύτατα αισθανόμαστε τη θερμοκρασία σαν να είναι -10
βαθμοί.
Ψύχος ανέμου. Κι εμείς τι να πιστέψουμε; Το θερμόμετρο ή τον
επιστήμονα; Και γιατί όταν δύο άνθρωποι βρίσκονται στις ίδιες καιρικές
συνθήκες και φορούν παρόμοια ρούχα, ο ένας κρυώνει κι ο άλλος ζεσταίνεται;
Χωρίς ένα αντικειμενικό κριτήριο μέτρησης, ευρέως αποδεκτό, η εγκυρότητα της
επιστήμης αμφισβητείται.
Γι’ αυτό και οι μετεωρολόγοι ψάχνουν απεγνωσμένα μία λύση. Οι Ηνωμένες
Πολιτείες και ο Καναδάς χρησιμοποιούν ευρέως τον παράγοντα ψύχους του ανέμου,
με τον οποίο η θερμοκρασία υπολογίζεται λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις του
ανέμου και της εξωτερικής θερμοκρασίας στο ανθρώπινο σώμα. Ο παράγοντας αυτός
δηλώνει τη μέση απώλεια της θερμότητας του σώματος και περιγράφει πώς
αισθάνεται το σώμα τη θερμοκρασία του αέρα. Γι’ αυτό διαφέρει από τη
θερμοκρασία που δείχνει το θερμόμετρο.
Οι εθελοντές τού Τορόντο. Αμερικανοί και Καναδοί αναθεώρησαν, το 2001,
τον παράγοντα ψύχους του ανέμου, καθώς πολλοί θεώρησαν ξεπερασμένη τη μέθοδο
υπολογισμού του πριν από 60 χρόνια στην Ανταρκτική. Νέες έρευνες
χρησιμοποίησαν ως πειραματόζωα 12 εθελοντές στο Τορόντο, που περπατούσαν σε
διάδρομο ενός κρύου εργαστηρίου με τον άνεμο να φυσά στα πρόσωπά τους.
Υπεύθυνοι για το πείραμα ήταν οι Δρες Μόρις Μπλούσταϊν, καθηγητής Φυσικής στο
Πανεπιστήμιο Περντιού στην Ινδιανάπολη των ΗΠΑ, και Ράνταλ Οζέφσκι,
περιβαλλοντολόγος φυσικός στο Τορόντο.
Οι επιστήμονες μέτρησαν την απώλεια της θερμότητας από το πρόσωπο των
εθελοντών λόγω του ψύχους και του ανέμου. Στη συνέχεια, διαμόρφωσαν έναν
πίνακα με το πόση είναι η απώλεια για τον μέσο άνθρωπο. Το πρόβλημα όμως είναι
ότι δεν υπάρχει «μέσος» όρος στο πώς κάποιος αισθάνεται το κρύο ή τη ζέστη.
«Πρέπει να αποφασίσουμε ποιον τύπο ανθρώπου θα εκπροσωπεί ο πίνακας. Εμείς
διαλέξαμε να υπολογίσουμε τη θερμοκρασία βάσει του ατόμου που δυσκολεύεται
περισσότερο να κρατήσει το δέρμα του ζεστό όταν φυσά κρύος αέρας», εξηγεί ο κ.
Οζέφσκι.
Αλλά δεν μένουν όλοι ικανοποιημένοι με αυτή την κλίμακα και οι προσπάθειες για
κάτι καινούργιο συνεχίζονται. Σημαντικό μειονέκτημά της είναι ότι δεν
υπολογίζει καθόλου τον ήλιο. Κάτι, έτσι κι αλλιώς, πολύ δύσκολο, καθώς το πόσο
επηρεάζει ο ήλιος τη θερμοκρασία εξαρτάται από την ώρα της ημέρας, την εποχή
και τις γεωγραφικές συντεταγμένες.
Οκτώ διαφορετικοί παράγοντες
Ένας Αυστραλός επιστήμονας, ο Ρόμπερτ Στέντμαν έχει σκεφτεί εξαιρετικά
περίπλοκες πράξεις για να μετρήσει τη φαινομενική θερμοκρασία. Ένας μεγάλος
ιδιωτικός μετεωρολογικός οργανισμός στην Αμερική, η εταιρεία AccuWeather, έχει
βρει μία άλλη φόρμουλα για να μετρά τη θερμοκρασία έτσι όπως την αισθάνεται το
σώμα, βασιζόμενη σε οκτώ διαφορετικούς παράγοντες (ατμοσφαιρική θερμοκρασία,
άνεμος, βροχόπτωση, νεφοκάλυψη, πυκνότητα αέρα κ.λπ.), την οποία περιμένει να
κατοχυρώσει διεθνώς.
Και ο ΟΗΕ όμως συμμετέχει στη μάχη για τη θερμοκρασία. H Διεθνής Εταιρεία
Βιομετεωρολογίας, μία επιστημονική ομάδα υπό τα Ηνωμένα Έθνη, αναζητά μία
μονάδα μέτρησης της θερμοκρασίας που θα δείχνει με όσο γίνεται μεγαλύτερη
ακρίβεια πώς αισθανόμαστε τη θερμοκρασία χειμώνα-καλοκαίρι.
Κρυώνουν περισσότερο όσοι έχουν λίπος…
 |
|
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι το σώμα προσαρμόζεται στο κρύο. Άλλοι πάλι |
Ένα από τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επιστήμονες στην
προσπάθειά τους να περιγράψουν τη θερμοκρασία είναι η ανθρώπινη φυσιολογία.
Όσοι έχουν καλή κυκλοφορία αίματος πιο κοντά στο δέρμα τους, είναι πιο ζεστοί
στην επιφάνεια, αλλά έχουν μεγαλύτερη απώλεια θερμότητας από αυτούς που δεν
έχουν καλή κυκλοφορία. H θερμοκρασία του δέρματος είναι αυτή που καθορίζει
πόσο κρύο αισθάνεται ο καθένας.
H Κάθριν Ο’Μπράιαν, βιολόγος στο Αμερικανικό Στρατιωτικό Κέντρο Ερευνών
Περιβαλλοντικής Ιατρικής, ειδικεύεται στο ψύχος. Εξηγεί ότι παρά την παραδοχή
της κοινής λογικής, όσοι έχουν καλύτερη μόνωση, δηλαδή περισσότερο λίπος,
αισθάνονται περισσότερο κρύο από τους πιο αδύνατους ανθρώπους που έχουν
μικρότερη προστασία. Κι αυτό γιατί η μόνωση διατηρεί ζεστό τον πυρήνα, το
εσωτερικό του σώματος μακριά από το δέρμα. Το δέρμα όμως κρυώνει και μαζί
κρυώνει κι ο άνθρωπος. Σε γενικές γραμμές, οι γυναίκες κρυώνουν πιο εύκολα από
τους άντρες γιατί έχουν περισσότερο λίπος.
Υπάρχουν κι άλλοι παράγοντες που καθορίζουν την αίσθηση του κρύου. Μία έρευνα
στον Καναδά το 1960 έδειξε ότι οι ψαράδες που είχαν τα χέρια τους όλη την ώρα
στο παγωμένο νερό είχαν πιο ζεστά χέρια από όσους δεν ήταν συνηθισμένοι σε
χαμηλές θερμοκρασίες. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι το σώμα προσαρμόζεται στο κρύο.
Άλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι δεν είναι τόσο θέμα φυσιολογίας όσο
προσωπικότητας, εθίμων και συνηθειών.
Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης – Εύη Ελευθεριάδου
Google news
