Θυσίες, γεύματα και μουσική για έναν «Ύψιστο»

Ο ένθρονος ακέφαλος Δίας, όπως βρέθηκε στο κέντρο του ιερού στο Δίον της Πιερίας, στις ανασκαφές υπό τον καθηγητή Δημήτρη Παντερμαλή. Δίπλα του ένας από τους 14 αναθηματικούς αετούς

Τα «Θρήσκεια» στη Μακεδονία των ελληνιστικών χρόνων ήταν η λατρεία του Διός
Υψίστου. H συνύπαρξη μάλιστα των αετών – πτηνό που εθεωρείτο απόλυτα
συνδεδεμένο με τη δυναστεία των Μακεδόνων – με το εντυπωσιακό του άγαλμα που
κοσμεί το κέντρο του ιερού στο Δίον της Πιερίας ενισχύει καθοριστικά την άποψη
ότι οι Μακεδόνες ήταν οι πρώτοι Έλληνες που «ασπάστηκαν» τον μονοθεϊσμό με τη
μορφή του Διός.

Τα «Θρήσκεια» – οι λατρευτικές τελετές -, σύμφωνα με τις πληροφορίες που
δίνουν οι επιγραφές, πραγματοποιούνταν κάθε μήνα (πιθανότατα κάθε πρώτη του
μηνός, σύμφωνα με το μακεδονικό ημερολόγιο που εντοπίστηκε στον χώρο) από τον
«ιερό σύλλογο» και περιελάμβαναν θυσίες, κοινά γεύματα αλλά και μουσική. Για
τη διοργάνωσή τους κληρωνόταν ένας πιστός κάθε μήνα, ο οποίος ήταν
υποχρεωμένος (επί ποινή φόρου μάλιστα) να την αναλάβει.

Στις τελετές φέρεται πως μετείχαν όλα τα κοινωνικά στρώματα, χωρίς να
αποκλείονται (όπως στις υπόλοιπες θρησκευτικές τελετές, πλην των «μυστηρίων»
της Σαμοθράκης) οι δούλοι.

«Το ιερό του Διός Υψίστου στο Δίον επιβεβαιώνει τη σημασία αυτής της
ιδιαίτερης λατρείας του Δία ως υπέρτατου θεού κατά την ελληνιστική μάλιστα
περίοδο στη Μακεδονία, ενώ για τους λίγους Ρωμαίους αποίκους του Δίου ήταν ο
δικός τους Ύψιστος, ο Δίας του Καπιτωλίου», τονίζει μεταξύ άλλων στην εισήγηση
με τίτλο «ΘΡΗΣΚΕΙΑ Διός του Υψίστου», στο 17ο Συμπόσιο για το αρχαιολογικό
έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη το 2003, ο καθηγητής κ. Δημήτρης Παντερμαλής.

Στον ίδιο ναό, που εντοπίστηκε στο Δίον και αποτελεί πλήρες σύνολο ιερού,
εντοπίστηκε ψηφιδωτό δάπεδο στο οποίο αναπαριστάται λευκό βόδι με πέλεκυ
(λευκά βόδια θυσίαζαν στη Ρώμη όταν εγκαθιστούσαν τις νέες πολιτικές αρχές)
και δύο μαύρα περιστέρια, τα οποία φαίνεται πως είχαν προφητικές ικανότητες
και χρησιμοποιούνταν για τη λατρεία του βροχοποιού Διός στη Δωδώνη.

Οι αετοί, τέλος, που κοσμούν με τη μορφή αναθημάτων το άγαλμα του Διός
και είναι γνωστοί από τη δυναστεία των Μακεδόνων, καθώς κοσμούν
δαφνοστεφανωμένοι ακόμα και νομίσματα της εποχής του Περσέα, θεωρούνται
σύμφωνα με τον κ. Παντερμαλή ως οι «άγγελοι θεού υψίστου» και σηματοδοτούν το
ξεκίνημα μιας νέας λατρευτικής άποψης – αυτής του μονοθεϊσμού.

Λίφτινγκ στη Βεργίνα

Νέο πρόσωπο θα αποκτήσει ο αρχαιολογικός χώρος του ανακτόρου των Μακεδόνων
βασιλέων, στις Αιγές (Βεργίνα), που υποδέχεται 200.000 επισκέπτες ετησίως. Νέα
είσοδος, ένα μικρό κτίριο που θα στεγάζει κυλικείο και χώρους υγιεινής, τρεις
μεταλλικές εξέδρες γύρω από το αρχαίο ανάκτορο (που καταλαμβάνει έκταση 12
στρεμ.) ώστε να έχουν οι επισκέπτες καλύτερη εικόνα των καταλοίπων που
σώζονται σε μικρό ύψος, δύο στέγαστρα για την προστασία των ψηφιδωτών δαπέδων
και μία μεταλλική γέφυρα για την είσοδο στο ανάκτορο είναι μερικές από τις
παρεμβάσεις. Προβλέπεται ακόμη ηλεκτροφωτισμός και πυρασφάλεια, όπως και
εργασίες καθαρισμού και συντήρησης.