ΘOΔΩPOΣ AΓΓEΛOΠOΥΛOΣ «Έχω διαβρωθεί από το σινεμά»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
7 λεπτά  |
 |
|
«H πρώτη και σπουδαιότερη συνάντηση ζωής ήταν αυτή με τη Φοίβη, τη γυναίκα |
«Είμαι μάχιμος. Δεν φοβάμαι την κόντρα ή τον συναγωνισμό», λέει ο ίδιος. Και
παρά το γεγονός ότι ο διευθυντής του Φεστιβάλ του Βερολίνου ήθελε πάρα πολύ να
έχει στη φετινή ομάδα της 54ης διοργάνωσής του «Το λιβάδι που δακρύζει» έστω
και εκτός συναγωνισμού, αφού η προηγούμενη ταινία του «Μια αιωνιότητα και μία
μέρα» είχε κερδίσει τον Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες, εκείνος αρνήθηκε αυτή την
τιμητική θέση. «Κάτι τέτοιο θα σήμαινε ότι πήρα… σύνταξη». Και κατέβηκε στον
αγωνιστικό χώρο. Ίσος με τους άλλους. «Πολλοί από τους οποίους είναι
δημιουργοί επιπέδου, σαν τον Κεν Λόουτς ή τον Τζον Μπούρμαν», όπως μας είπε ο
Teo, πριν πετάξει για το Βερολίνο.
«Άλιεν, πήγαινε σπίτι σου! Γρήγορα…», λέει με δήθεν αυστηρό ύφος στο σκυλάκι
που παίζει στα πόδια μας στο σαλόνι του σπιτιού του.
Αλήθεια, τα γυρίσματα μιας ταινίας είναι πολύ «βάρβαρη» περίοδος, πολύ
κουραστική. Πώς λες ότι οι καλύτερες στιγμές της ζωής σου είναι όταν γυρίζεις
ταινίες; Αντέχεις ακόμα;
«Ναι. Αντέχω. Και μάλιστα νομίζω ότι αυτή η κούραση των γυρισμάτων με κρατάει
γερό! Αγαπώ τόσο πολύ αυτό που κάνω, που δεν με νοιάζει αν είναι σκληρό και με
ταλαιπωρεί. Οι ταινίες που με ταλαιπώρησαν περισσότερο – “Θίασος”, “Το βλέμμα
του Οδυσσέα” – μου έδωσαν την μεγαλύτερη ικανοποίηση. Αντίθετα, έχω λιγότερα
ίχνη στην ψυχή από τις ήσυχες ταινίες μου. H ζωή μου είναι οι ταινίες μου. Δεν
μπορώ να φανταστώ τον εαυτό μου χωρίς να κάνω σινεμά. Και σκέφτομαι με τρόμο
τη στιγμή που θα πρέπει να πω “γεια”. Βέβαια, αυτή τη στιγμή την βάζω όσο
μπορώ πιο μακριά… Ίσως να μην είναι τυχαίο ότι τα μέρη που αγάπησα
περισσότερο στη ζωή μου είναι τα εργαστήρια της Σινεμάτζικ, στην παλιά Φίνος
Φιλμ!»
Ποιες ταινίες σου θυμάσαι με μεγαλύτερη συγκίνηση;
«Τον “Θίασο”, ίσως γιατί ήταν η συγκυρία της δικτατορίας, “Το βλέμμα του
Οδυσσέα”… Αλλά συναισθηματικά, “Το τοπίο στην ομίχλη” είναι αυτό που αγαπώ
περισσότερο. Ίσως, γιατί είναι η ταινία που αγαπούσαν και τα παιδιά μου, όταν
ήταν μικρά».
«Είναι τελείως διαφορετική η σημερινή πραγματικότητα από εκείνη που ζούσα εγώ,
όταν ήμουν στα 18 μου», συνεχίζει ο Θόδωρος Αγγελόπουλος. «Δεν μπορώ να κρίνω
την τωρινή, αλλά αισθάνομαι πως όταν ήμουν 18 χρόνων, είχα περισσότερο ανοιχτό
ορίζοντα απ’ ό,τι έχουν σήμερα τα παιδιά μου. Με ανησυχούσαν πιο πολλά
πράγματα, αλλά και μπορούσα να βρω περισσότερα. Τότε, ανακαλύπτονταν οι
άνθρωποι μεταξύ τους. Στα 18 μου, για παράδειγμα, διάβασα το “Ζητείται ελπίς”
του Αντώνη Σαμαράκη, του έγραψα, και μέσα απ’ αυτόν γνώρισα τον Λευτέρη
Παπαδόπουλο, τον Χρήστο Γιανναρά… Κάτι που γινόταν και με άλλες παρέες.
Υπήρχαν πολλοί τέτοιοι κύκλοι φίλων και “χαμένων ποιητών”… Κάτι που δεν ξέρω
αν μπορεί να γίνει σήμερα…»
Και στα 25 χρόνια του, το 1960, χωρίς φράγκο στην τσέπη, παίρνει το τρένο για
Παρίσι, με τη μάνα του στον σταθμό να προσπαθεί να του αλλάξει γνώμη…
Τολμηρός από μικρός και με «άνεση», ζητάει δουλειά στα ξένα χωρίς να νιώθει
ψευτοντροπές και κόμπλεξ.
«Δεν ήταν θέμα τόλμης αυτό, απλώς ήταν πιο απλό τότε να απευθυνθείς σε
ανθρώπους. Σήμερα, η κοινωνία είναι πιο συντηρητική – αν και σε θέματα
σεξουαλικά δεν έχει τα ταμπού τα παλιά ή σε εργασιακά ζητήματα έχει
καλυτερέψει. Το μέγα πρόβλημα σήμερα είναι ότι βρισκόμαστε σε μία κοινωνία
συναλλαγής. Όλο το παιχνίδι γίνεται για το χρήμα. Δίνω, για να δίνεις! Τότε,
δεν ήταν τόσο διαβρωμένο το σώμα της κοινωνίας. Ελπίζω σε μία έκρηξη που θα
αλλάξει το τίποτα της σημερινής κοινωνίας που δεν αντέχεται άλλο, γιατί δεν
έχει όνειρο, χαρά. Δεν ζούμε, απλώς για να συντηρούμαστε. Άλλο ζωή, άλλο
επιβίωση».
H μετανάστευση, η απώλεια, το ξερίζωμα, είναι από τα κύρια στοιχεία στο
«Λιβάδι που δακρύζει». Και η Ελλάδα, από χώρα μεταναστών, φιλοξενεί σήμερα
εκατομμύρια μετανάστες…
«Στις άλλες χώρες της Ευρώπης η ξενοφοβία είναι ακόμα μεγαλύτερη, γι’ αυτό και
ο Λεπέν έχει φτάσει με τις τελευταίες στατιστικές να πιάνει 20%! Είναι ένα
σύνθετο πρόβλημα και πρέπει να βρούμε αυτό που μας ενώνει με αυτούς τους
ξένους ανθρώπους και όχι τι μας χωρίζει, γιατί έτσι η κατάσταση θα γίνει άγρια
για όλους».
Τι περιθώριο έχει ο σημερινός Έλληνας να είναι πολιτικό ον, όταν τα πάντα
γύρω του έχουν μεταλλαχθεί;
«Εδώ, νομίζω, ότι στάθηκε καταλυτική η παρουσία της Αριστεράς έναν ολόκληρο
αιώνα. Μπορεί να μην έγινε ποτέ εξουσία, αλλά οι ιδέες της έχουν υιοθετηθεί
από όλες τις πολιτικές δυνάμεις, ακόμα και από τη Δεξιά. Το γεγονός ότι οι
ιδέες της έγιναν συνείδηση του κόσμου, παγκόσμια, είναι η μεγάλη προσφορά τής
Αριστεράς στην ανθρώπινη πορεία και αυτό που δεν μας αφήνει να
αποχαλινωθούμε…»
«Ο Σεφέρης μιλάει τη γλώσσα μου»
Τη σωτηρία της ψυχής μέσα από το διάβασμα την ανακάλυψε από τα 15 χρόνια του ο
Θόδωρος Αγγελόπουλος… Αλλά με την ποίηση έχει το μεγαλύτερο «κόλλημα»…
Γράφει δε ποίηση και ο ίδιος εδώ και πολλά χρόνια και στίχοι του έχουν
ακουστεί σε ταινίες του («Το βλέμμα του Οδυσσέα», «Το λιβάδι που δακρύζει»)!
Ο Σεφέρης είναι ο αγαπημένος μου ποιητής. Νιώθω να έχει μιλήσει τη γλώσσα μου
πριν από εμένα. Αν έγραφα συστηματικά ποιήματα, θα ήθελα να γράφω σαν τα δικά
του. Έχει ευαισθησίες που με συγκινούν. Όπως και το μεγαλύτερο κομμάτι του
Καβάφη. Ανάμεσα σ’ αυτούς τους δύο βρίσκω ό,τι μεγαλύτερο έχει παράγει η
ελληνική ποίηση. Δεν είμαι με τη μεριά του Ελύτη, παρ’ όλο, φυσικά, που είναι
μεγάλος ποιητής. A, ναι, στην προηγούμενη ταινία μου “ανακάλυψα” και τον
Σολωμό, μακριά πια από τον σχολικό καταναγκασμό».
Γιατί δεν εκδίδεις τα ποιήματά σου;
«Μου τα έχουν ζητήσει αρκετοί, αλλά δεν ξέρω, θέλω να τα ξαναδώ… Τα ποιήματα
είναι μια ιστορία κρυφή. Πιο πολύ από τις ταινίες. Τα ποιήματα μπορεί και να
μην έχουν ανάγκη από αναγνώστες για να υπάρξουν. Γράφεις για σένα. Σαν
ημερολόγιο αισθημάτων».
Συναντήσεις ζωής
Ποιες είναι οι συναντήσεις που σε σημάδεψαν;
«Πρώτα πρώτα αυτή με τη Φοίβη (τη σύντροφό του εδώ και 30 χρόνια που έχουν
μαζί τρεις κόρες, σωστές δεσποινίδες πια…). Κρατάω, επίσης, μέσα μου ένα
συναίσθημα γλυκιάς ικανοποίησης από τις επαφές που είχα με τους σκηνοθέτες
Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, Ακίρα Κουροσάβα, Μικελάντζελο Αντονιόνι, με τους οποίους
δεν είχα απλώς μια τυπική γνωριμία. Ανεξίτηλη παραμένει από το ’81 και η
συνάντησή μου με τον Τονίνο Γκουέρα, που έχουμε δουλέψει μαζί τα σενάρια επτά
ταινιών μου. Και, φυσικά, η συνάντησή μου και η φιλία μου με τον Βασίλη
Ραφαηλίδη. Τον καλύτερό μου φίλο, που η φιλία μας κράτησε μέσα στον χρόνο και
η απουσία του είναι πολύ μεγάλη για μένα», θυμάται και δακρύζει…
«Από συνεργάτες, άνθρωποι που αποτελούν κομμάτι της ζωής μου είναι ο
διευθυντής φωτογραφίας Γιώργος Αρβανίτης, που μαζί έχουμε κάνει τις
περισσότερες ταινίες μου. Ο σκηνογράφος-ενδυματολόγος Μικές Καραπιπέρης που
έχει «φύγει» από τη ζωή. Ο μακινίστας Γρηγόρης Σαμιώτης και ο βοηθός
ντεκορατέρ Νίκος Τριανταφυλλόπουλος, που έχω κάνει μαζί τους όλες τις ταινίες
μου. Τελικά, εκτός από τη Φοίβη και τις κόρες μου, η άλλη οικογένειά μου είναι
οι άνθρωποι με τους οποίους δουλεύω μαζί σε όλη μου τη ζωή».
INFO
«To λιβάδι που δακρύζει» διαγωνίζεται την Πέμπτη στο Φεστιβάλ του Βερολίνου.
Την ίδια ημέρα θα προβληθεί στον «Απόλλωνα» της Αθήνας και στο «Ολύμπιον» της
Θεσσαλονίκης, με χαιρετισμό του σκηνοθέτη από το Βερολίνο για τους Έλληνες
θεατές. Από Παρασκευή στις αίθουσες.
Google news
