Πανηγύρι «τεχνολογικής» δημοκρατίας

Σε πρώτο πλάνο η τεχνολογία σε αυτές τις εκλογές ενισχύει το επικοινωνιακό πινγκ-πονγκ των μεγάλων μονομάχων

H μάχη των εικόνων, εντυπωσιακότερη παρά ποτέ, δίνει την αίσθηση ενός
πανεθνικού παλμού. Το θέαμα πλούσιο, ο διάλογος χάρη στα τεχνολογικά μέσα
επίσης, οι οθόνες γεμάτες κόσμο, δηλώσεις, διαξιφισμοί, πολιτικοί που
παθιασμένα υπερασπίζονται θέσεις και αρχηγοί κομμάτων οι οποίοι μέσα σε
πούλμαν με οθόνες και πλήρη τεχνολογικό εξοπλισμό – όπως είδαμε το πούλμαν του
κ. Καραμανλή – επισκέπτονται διάφορους τόπους της χώρας, συνομιλούν
ταυτοχρόνως με άλλους τόπους, στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, χάρη στις
δορυφορικές συνδέσεις και τα δελτία ειδήσεων μετατρέπονται σε πολυπρόσωπες
υπερπαραγωγές.

Μπορεί να μην είμαστε η χώρα των μεγάλων τεχνολογικών επιτευγμάτων, σε αυτήν
την προεκλογική μάχη όμως αποκτούν καίριο ρόλο για τη σύνθεση του πολιτικού
θεάματος, που και αυτό δίνει τη μάχη με συμβολισμούς. Το αποτέλεσμα είναι ένα
υπερθέαμα σε συνέχειες, με συναρπαστικά επεισόδια, που τα τροφοδοτούν οι
πολιτικές εξελίξεις, οι οποίες επίσης δεν είναι ανεξάρτητες από το θέαμα.

Έτσι, εκεί στις μικρές γυάλινες εικόνες παρακολουθούμε τους εαυτούς μας,
θεατές και συμμετέχοντες ταυτοχρόνως, σε έναν πρωτότυπο συνδυασμό των δύο
ασυμβίβαστων σύμφωνα με τις μιντιακές θεωρίες ανθρώπινων στάσεων μπροστά στην
πολιτική πραγματικότητα. H μία, αυτή του θεατή, που απαιτεί ακινησία και χάζι,
η άλλη, αυτή του πολίτη που απαιτεί κίνηση και υπευθυνότητα.

Πρόκειται για μια παραδοξότητα αυτής της προεκλογικής περιόδου, όπου το
τεχνολογικό πανηγύρι μοιάζει να γίνεται αρωγός της πολιτικής, να την ενισχύει,
να διογκώνει τις εικόνες της, αλλά και να διευκολύνει τον διάλογο μέσω αυτών.

Στον διάλογο που διεξάγει ο Κώστας Καραμανλής με πολίτες στο Βελλίδειο της
Θεσσαλονίκης το πρωί της Κυριακής, οθόνες συνδέουν απευθείας την αίθουσα με
περιοχές της χώρας, απ’ όπου του απευθύνουν ερωτήσεις κάτοικοί τους.

Το ίδιο συμβαίνει και κατά την ομιλία του Γιώργου Παπανδρέου, όπου επίσης μέσω
δορυφορικών συνδέσεων, ακόμη και με την Κύπρο, συνομιλεί με πολίτες.

Την ίδια ώρα συνδέσεις των καναλιών με τα εκλογικά τμήματα που είχε
διαμορφώσει σε πάμπολλους χώρους το ΠΑΣΟΚ μεταφέρουν εικόνες πολιτών που έχουν
σηκωθεί από τον καναπέ για να συμμετάσχουν σε μια διαδικασία, η οποία, παρά
τον επικοινωνιακό χαρακτήρα που της προσδίδουν η κάμερα και το τελετουργικό
της ενημέρωσης, διατηρεί την πολιτική της διάσταση – οποιαδήποτε ερμηνεία και
να της δώσει κανείς, η μαζικότητα της προσέλευσης παραμένει πολιτικό κριτήριο.

Το γεγονός συνέβη, οι κάμερες το κατέγραψαν, τα δελτία ειδήσεων υπογραμμίζουν
τον πανηγυρικό χαρακτήρα, τα τηλεπαράθυρα τον αναλύουν. Όλα αυτά διαμορφώνουν
μια αίσθηση γιορτής του διαλόγου και γιορτής της τεχνολογίας.

Φυσικά, οι όροι της τελευταίας είναι επιβλητικοί, η σκηνοθεσία της
τηλεόρασης δεν επιτρέπει άλλο διάλογο παρά μόνον αυτόν που γίνεται στα χρονικά
πλαίσια της τηλεοπτικής σκηνοθεσίας και με ατζέντα τα θέματα που η ένταση της
τηλεοπτικής εικόνας αναδεικνύει. Δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε το γεγονός ότι
και οι εκπρόσωποι των μικρότερων κομμάτων επιχειρηματολογούν στα πάνελ με βάση
τις κινήσεις των δύο μεγάλων μονομάχων.

Το ξέρουμε πλέον πως στις μάχες αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία και από το
ποιος είναι νικητής, γιατί αυτό αλλάζει σε επόμενη συγκυρία, είναι τα μέσα και
οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται, γιατί αυτά σφραγίζουν περισσότερο και από το
αποτέλεσμα το μέλλον όλων των πλευρών που συμμετέχουν σε αυτές.

Ανάλογα με το θέαμα και οι προσδοκίες

Σε αυτήν την προεκλογική μάχη η χρήση της μιντιακής τεχνολογίας συνδυάζεται με
την πολιτική σκηνοθεσία, συν-διαμορφώνοντας τους όρους του πολιτικού
επιχειρήματος. Το αποτέλεσμα είναι ένα μοναδικό θέαμα σύγχρονης τεχνολογικής
δημοκρατίας με έντονα στοιχεία ωστόσο εγχώριου πάθους και ανθρώπινης
συμμετοχής, τόσο σε παραδοσιακές εκδηλώσεις, όπως είναι οι ομιλίες των
πολιτικών, όσο και σε πρωτότυπες όπως η ψηφοφορία για τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ. Ο
συνδυασμός των δύο κάνει συναρπαστική τη διαμάχη των δύο μεγάλων μονομάχων,
δίνοντας την αίσθηση ενός αγώνα επικοινωνιακού πινγκ-πονγκ, που φυσικά παράγει
πολιτικά αποτελέσματα. Ωστόσο οι εικόνες των δελτίων δεν αποτελούν
επιστημονικό μέσο για τον έλεγχο της πραγματικότητας. Φωτίζουν το μέρος, το
πιο ενδιαφέρον και θεαματικό. H αληθινή πολιτική εξακολουθεί να διαμορφώνεται
πίσω από κλειστές πόρτες, όπως και η πραγματικότητα των πολιτών να οδηγεί τις
πολιτικές τους προτιμήσεις. Αλλά δεν παύει η σύνθεση των εικόνων να εμπεριέχει
τα στοιχεία για ένα μέλλον που απομένει πάντα στην πολιτική να το ερμηνεύσει
και να το εκφράσει. Και όταν οι εικόνες είναι τόσο θεαματικές, η προσμονή και
οι απαιτήσεις είναι ανάλογες.