Tο αμερικανικό όνειρο έγινε εφιάλτης

Ένας γιος Ελλήνων μεταναστών που κυνηγά το «αμερικανικό όνειρο». Μία
εταιρεία που ξεκινά από το τίποτα για να μετατραπεί σε γιγάντια επιχείρηση. H
άνοδος και η πτώση, η πτώχευση, οι κατηγορίες για απάτη, το δικαστήριο. Ένα
οικονομικό σκάνδαλο χαρακτηριστικό της «εποχής Enron». Με μια διαφορά: στον
ρόλο του «κακού» είναι ένας συμπαθητικός άνθρωπος.

Τζον Ρήγας: Κατηγορείται, μαζί με τους δύο γιους του, για απάτη

Τις παλιές, καλές ημέρες στο Κούντερσπορτ, μια πόλη 2.600 κατοίκων στην
Πενσυλβάνια, αν είχες πρόβλημα με τη σύνδεση της καλωδιακής τηλεόρασης,
καλούσες απλώς τον Τζον Ρήγα να τη φτιάξει. Το ίδιο έκανες αν χρειαζόσουν ένα
δάνειο, ή μερικά δολάρια για κάποια φιλανθρωπική εκστρατεία. Κανέναν δεν άφηνε
αβοήθητο. Ίνδαλμά του ήταν ο αυτοδημιούργητος πολυεκατομμυριούχος Σαμ
Γουόλτον. Όπως και ο Γουόλτον, έτσι και ο Ρήγας έχτισε την εταιρεία του, την
Adelphia (Αδέλφια) Communications, εταιρεία παροχής καλωδιακής τηλεόρασης, από
το τίποτα – με κατεύθυνση το μεγαλείο.

Καλωδιακή τηλεόραση. Ο Ρήγας γεννήθηκε το 1925 πάνω από το εστιατόριο
του πατέρα του, στο Γουέλσβιλ, στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης. Αφού υπηρέτησε
στο πεζικό στον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο, σπούδασε στο Πολυτεχνείο Rensselaer.
Κατόπιν, στα 28 του χρόνια, μετακόμισε στο Κούντερσπορτ προκειμένου να
αγοράσει τον τοπικό κινηματογράφο. Ήταν η πρώτη του επιχειρηματική κίνηση. Την
ιδέα της καλωδιακής τηλεόρασης του την έβαλε ένας φίλος του κινηματογραφικός
διανομέας. Βρισκόταν τότε στα σπάργανά της. Έμελλε να αποδειχθεί ένας
ιδιαίτερα κερδοφόρος επιχειρηματικός τομέας.

Αυτού του είδους οι ιστορίες έχουν γίνει τόσο οικείες… Ναι, η εταιρεία του
Ρήγα πτώχευσε και ο ίδιος, μαζί με τους δύο γιους του, κατηγορούνται για «μία
από τις μεγαλύτερες απάτες σε εταιρεία εισηγμένη στο χρηματιστήριο».

Μόνο που ο 79χρονος Ρήγας, αντίθετα με άλλους «κακούς» της επιχειρηματικής
Ιστορίας, δεν μοιάζει να είχε καμία διάθεση να διαπράξει απάτη. Έχει περάσει
τα τελευταία δύο χρόνια σε κατάσταση σοκ. Και όταν αρχίσει η δίκη του, σε
λίγες ημέρες, στο ομοσπονδιακό δικαστήριο του Μανχάταν, οι ένορκοι θα έρθουν
αντιμέτωποι με το απίθανο: έναν πρωταγωνιστή οικονομικού σκανδάλου που είναι
τόσο «συνηθισμένος» άνθρωπος όσο κι αυτοί οι ίδιοι.

Κάποιοι στο Κούντερσπορτ λένε πως φταίνε οι γιοι του, που διηύθυναν την
ξέφρενη ανάπτυξη της εταιρείας στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Άλλοι
επικαλούνται τη συνήθεια της οικογένειας να μπερδεύει τα ιδιωτικά με τα
δημόσια συμφέροντα, κάτι μάλλον εύκολο σε μια τέτοια απομονωμένη πόλη.
Μυστήριο ή όχι, η πτώση του Ρήγα λέει πολλά για το αμερικανικό κύμα
επιχειρηματικών σκανδάλων. Όσο άσχημα και αν συμπεριφέρθηκε η οικογένειά του,
είχαν πολλή «βοήθεια» από δανειστές και τράπεζες επενδύσεων, ελεγκτές,
δικηγόρους, αναλυτές – όλους όσοι θα έπρεπε κανονικά να προστατεύουν το κοινό.
Οι δικλίδες ασφαλείας που ενυπάρχουν θεωρητικά στην αμερικανική επιχειρηματική
κουλτούρα απλώς σταμάτησαν να λειτουργούν.

«Κάναμε λάθη, αλλά όχι και απάτες!»

H κεντρική λεπτομέρεια του συγκεκριμένου σκανδάλου αφήνει άναυδους ακόμα και
τους πιο «μυημένους»: η οικογένεια Ρήγα έπεισε ένα δίκτυο εμπορικών τραπεζών
να της δανείσει περισσότερα από 3 δισεκατομμύρια δολάρια, τα οποία θα
αναλάμβαναν να αποπληρώσουν τόσο η ίδια όσο και η Adelphia, μία εταιρεία
εισηγμένη στο χρηματιστήριο. Ένα μεγάλο μέρος των χρημάτων χρησιμοποιήθηκε για
να αγοραστούν χρεόγραφα της Adelphia, τα οποία στη συνέχεια έχασαν το
μεγαλύτερο μέρος της αξίας τους. Ένα άλλο μεγάλο μέρος χρησιμοποιήθηκε ως ένα
είδος μηχανήματος αυτόματης ανάληψης μετρητών για τις εκκεντρικότητες της
οικογένειας – μικρές και μεγάλες.

Εκκεντρικότητες. Για παράδειγμα, περίπου 150 εκατομμύρια δόθηκαν ως
δάνειο στην επιζήμια ομάδα χόκεϊ του Τζον, τους Buffalo Sabres. Άλλα 3
εκατομμύρια δαπανήθηκαν στο «Songcatcher», μία ταινία που παρήγαγε η κόρη του
Τζον Ρήγα, Έλεν. Άλλα 13 εκατομμύρια στο γήπεδο γκολφ που θέλησε να φτιάξει
αλλά δεν τελείωσε ποτέ ο γιος του Ρήγα, Τιμ. Και ούτω καθεξής. H οικογένεια
Ρήγα ουδέποτε μπήκε στον κόπο να αποκαλύψει ότι τα χρήματα αυτά ήταν δανεικά –
και με εγγυήτρια την Adelphia. Όταν έσκασαν λοιπόν τα νέα, προ διετίας, η
εταιρεία κατέρρευσε. Ο Τζον Ρήγας και οι δύο γιοι του αρνούνται τις κατηγορίες
περί απάτης. Δέχονται πως έκαναν λάθη, αλλά μέχρι εκεί. Τα δάνεια, λένε,
ελέγχονταν από λογιστές, δικηγόρους, εξωτερικούς διευθυντές… Αν οι πρώην
σύμμαχοι της οικογένειας δεν είχαν στραφεί εναντίον της, η Adelphia θα ήταν
ακόμα όρθια.

Παρόλο που ακούγεται λίγο τραβηγμένο, η αλήθεια είναι ότι πολλοί άνθρωποι σε
επίσημες θέσεις ήταν σε θέση να προλάβουν την παράξενη αυτή σύζευξη
οικογενειακής και επιχειρηματικής σύζευξης ή να επιβάλουν την αποκάλυψή της
προτού βγει εκτός ελέγχου. Σήμερα, βέβαια, όλοι δηλώνουν έκπληκτοι: το
σκάνδαλο έχει πυροδοτήσει δεκάδες αγωγές και κανείς δεν θέλει να παραδεχθεί
την οποιαδήποτε ευθύνη. Αυτό είναι το πρόβλημα όταν μια χώρα κυβερνάται από
δικηγόρους. Και τώρα που το χρηματιστήριο έχει επιστρέψει στη «ροζ» εποχή, μια
συλλογική αμνησία έχει εγκατασταθεί πάνω από τη Γουώλ Στρητ, που παρηγορείται
από το γεγονός ότι, κατ’ ουσίαν, το σύστημα «δούλεψε». Το μόνο πρόβλημα είναι
πως δεν δούλεψε.

LINKS:

* www.adelphia.net

* www.nytimes.com

* www.infoplease.com/ipa/Α0905601.html

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κίττυ Ξενάκη