Aνέφικτο το ταξίδι στον χρόνο

Για τους περισσότερους από εμάς, η ιδέα ενός ταξιδιού στον χρόνο θα
φάνταζε, αν μη τι άλλο, ρομαντική. Θα μπορούσαμε να επισκεφθούμε το παρελθόν ή
το μέλλον, να δούμε γεγονότα που διαβάσαμε στα βιβλία της Ιστορίας ή να
ζήσουμε για λίγα λεπτά σε έναν κόσμο που έχουμε δει μονάχα στις ταινίες
επιστημονικής φαντασίας.

Ο χρόνος, έτσι όπως τον καταλαβαίνουμε, δεν κυλά με τον ίδιο ρυθμό σε κάθε σημείο του γαλαξία μας. Αν περιφερόμασταν σε απόσταση ασφαλείας γύρω απο μια μαύρη τρύπα, θα γερνούσαμε πολύ πιο αργά απ’ ό,τι αν βρισκόμασταν στη Γη, σύμφωνα με κάποιους ειδικούς. H μαύρη τρύπα είναι ένα ουράνιο σώμα με τεράστια συμπυκνωμένη μάζα, που ασκεί τόσο μεγάλη βαρύτητα ώστε δεν μπορούν ξεφύγουν απ’ αυτή ούτε τα σωματίδια του φωτός – τα φωτόνια. Εξ ου και το όνομά της «Μελανή οπή»

Για τους επιστήμονες που ασχολούνται με τη Φυσική όμως, ένα ταξίδι στον χρόνο
προκαλεί περισσότερο πονοκέφαλο και λιγότερο ρομαντική διάθεση. Ο χρόνος,
βλέπετε, είναι μια έννοια που… ανάθεμα κι αν την καταλαβαίνει κανείς.
Ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι θεωρητικά ο άνθρωπος θα μπορούσε να
ξεγελάσει τον χρόνο, δηλαδή να επιβραδύνει την επίδραση που ασκεί στον
οργανισμό του. Όχι βέβαια μένοντας στη Γη, αλλά ταξιδεύοντας στο Διάστημα. Για
μηχανή του χρόνου πάντως, μάλλον κανείς σοβαρός επιστήμονας δεν μιλάει ακόμη.

Το ταξίδι… έγινε. Ωστόσο, κάποιοι υποστηρίζουν ότι το «ταξίδι στο
μέλλον» έχει ήδη επιτευχθεί. Ένας απ’ αυτούς είναι ο Paul Davies από το
Αυστραλιανό Κέντρο Αστροβιολογίας. Μιλώντας προς την αγγλική εφημερίδα
«Telegraph», τονίζει ότι διάφορα πειράματα που έχουν γίνει με ατομικά ρολόγια
σε αεροπλάνα και διαστημόπλοια έχουν καταδείξει αυτό που οι επιστήμονες
αποκαλούν φαινομένη σχετική επιβράδυνση του χρόνου, η οποία είναι ένα
επακόλουθο της ειδικής Θεωρίας τής Σχετικότητας, που διετύπωσε ο Αϊνστάιν το
1905.

Με άλλα λόγια, αν κάποιος κινείται σχεδόν με την ταχύτητα του φωτός (300.000
χλμ. /δευτερόλεπτο) ή αν βρίσκεται υπό την επίδραση μιας πολύ ισχυρής
βαρυτικής δύναμης – κοντά σε έναν αστέρα νετρονίου ή μια μελανή οπή – τότε ο
χρόνος έχει διαφορετική επίδραση (είναι σχετικός) ανάμεσα σ’ αυτόν τον άνθρωπο
και σε ένα άλλον που βρίσκεται πολύ πιο μακριά, για παράδειγμα στη Γη.

Το παράδειγμα των διδύμων. H υπόθεση αυτή γίνεται περισσότερη
κατανοητή, αν πάρουμε την κλασική υπόθεση με τους δίδυμους ανθρώπους. Ο ένας
από τους δύο διδύμους βρίσκεται σε ένα διαστημόπλοιο που κινείται σχεδόν με
την ταχύτητα του φωτός. Ο άλλος παραμένει στη Γη. Αν ο δίδυμος-αστροναύτης
επιστρέψει στη Γη ύστερα από διάστημα 20 (γήινων) χρόνων, θα έχει την εντύπωση
ότι παρέμεινε στο διαστημόπλοιο για πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα. Ο αδερφός
του όμως, που δεν θα έχει εγκαταλείψει τον πλανήτη μας, θα αισθάνεται και θα
δείχνει περισσότερο γερασμένος απ’ αυτόν. «Αυτό είναι ταξίδι στο μέλλον για
τον ένα δίδυμο», θα πει ο Davies.

Ο Ροντ Τέιλορ στη «Μηχανή του Χρόνου» μπορούσε και ταξίδευε όπου ήθελε. Στην πραγματικότητα όμως μια τέτοια μηχανή σήμερα φαντάζει αδιανόητη

Και λίφτινγκ… στο Διάστημα. Πάνω στο ίδιο μοτίβο, ο θεωρητικός από το
Πανεπιστήμιο Πρίνστον, Richard Gott, που είναι συγγραφέας του βιβλίου «Ταξίδι
στον Χρόνο, στο Σύμπαν του Αϊνστάιν» έχει υπολογίσει ότι ο κοσμοναύτης Sergei
Avdeyev είναι κατά 0,02 δευτερόλεπτα νεώτερος απ’ ό,τι θα ήταν, αν δεν
περιφερόταν επανειλημμένα σε τροχιά γύρω από τη Γη. H υπόθεση πάλι με την
βαρυτική έλξη οδηγεί στο ίδιο συμπέρασμα. Αν ένας αστροναύτης κατάφερνε να
πιλοτάρει το διαστημόπλοιό του σε απόσταση ασφαλείας από μια ταχύτατα
περιδινιζόμενη μελανή οπή – χωρίς να πέσει μέσα – και παρέμενε εκεί για να
σύντομο – υποκειμενικά – χρονικό διάστημα, θα βρισκόταν αντιμέτωπος με μια
πολύ δυσάρεστη έκπληξη, όταν επέστρεφε σπίτι. Σύμφωνα με τον γνωστό φυσικό
Stephen Hawking, όλοι οι άνθρωποι που γνώριζε θα ήταν πεθαμένοι και
ξεχασμένοι.

Το παράδοξο του παππού. Ο χρόνος λοιπόν, έτσι όπως τον
αντιλαμβανόμαστε, παίζει αρκετά τερτίπια και μάλιστα δίνει τα… ρέστα του
όταν φθάνουμε να εξετάσουμε την ιδέα ενός ταξιδιού στο παρελθόν. Αυτό θα
σήμαινε λοιπόν, ότι επιχειρούμε ένα άλμα πίσω στον χρόνο όπου βρισκόμαστε
αντιμέτωποι με μια σειρά γεγονότων, με αίτια και αποτελέσματα, όπου πράξεις
του μέλλοντος έχουν επιπτώσεις σε συμβάντα του παρελθόντος και πάει λέγοντας.
Εδώ υπάρχει το εξής παράδοξο. Αν μπορούσε κανείς τα ταξιδέψει στο παρελθόν και
να συναντήσει τον παππού του, θα μπορούσε να τον σκοτώσει, με αποτέλεσμα να μη
γεννηθεί ποτέ η μητέρα του και φυσικά ούτε ο ίδιος. Επομένως, τι θα συνέβαινε
σε μια τέτοια περίπτωση;

Ο Βρετανός φυσικός Julian Barbour, συγγραφέας του βιβλίου «Το τέλος του
Χρόνου», επιχειρεί μια διαφορετική, αντισυμβατική προσέγγιση στο ζήτημα,
υποστηρίζοντας ότι ο χρόνος είναι ένα πρωταρχικό συστατικό του Σύμπαντος,
ανάλογο του Διαστήματος. Υποστηρίζει μάλιστα ότι το Σύμπαν είναι άχρονο και
πως ένα ταξίδι στον χρόνο δεν είναι εφικτό, επειδή δεν υπάρχει χρόνος στον
οποίο μπορούμε να ταξιδέψουμε.

Πού είναι οι επισκέπτες από το μέλλον;

Δεν λείπουν οι επιστήμονες που υποστηρίζουν ότι ο χρόνος δεν υπάρχει, ότι ζούμε σε σύμπαν ά-χρονο, επομένως δεν μπορούμε να ταξιδέψουμε μέσα σ’ αυτόν

Για κάποιους επιστήμονες το ταξίδι στο παρελθόν είναι αδύνατο. Αν ποτέ
εφευρεθεί μια… μηχανή του χρόνου ή μια τεχνική που θα επιτρέπει ένα τέτοιο
άλμα, το ταξίδι λένε θα μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο προς το μέλλον.
Άλλωστε, υπάρχει και η εξής απλή ερώτηση: Αν οι απόγονοί μας είχαν καταλάβει
τα μυστικά του χρόνου και μπορούσαν να ταξιδεύουν στο παρελθόν, τότε γιατί δεν
έχει έρθει κανείς απ’ αυτούς να μας συναντήσει;.

H δυνατότητα ενός ταξιδιού στον χρόνο απασχολεί σοβαρά τους επιστήμονες από το
1949, όταν ο περίφημος Kurt Godel, ειδικός στην επιστήμη της Λογικής,
σχημάτισε στο μυαλό του την ιδέα ενός περιστρεφόμενου Σύμπαντος. Ο Godel
βασίστηκε στη γενική Θεωρία της Σχετικότητας (που λέει πώς μπορεί να αλλαχθεί
το σχήμα της συστατικής ουσίας του Διαστήματος και ο χρόνος, δηλαδή ο
χωροχρόνος) και πρότεινε τη δυνατότητα προσωρινών χρονο-αλμάτων, στη βάση ότι
«το ποτάμι του χρόνου μπορεί να περιλαμβάνει ρουφήχτρες και δινο-ρεύματα».

Έκτοτε, διατυπώθηκαν διάφορες θεωρίες, όπως η πιθανότητα ταξιδιών μέσα από
σκουληκότρυπες, η ύπαρξη παράλληλων Συμπάντων, η μετάβαση σε άλλους κόσμους,
όπου ο χρόνος νοείται διαφορετικά απ’ ό,τι στη Γη. Το σίγουρο είναι ότι από τη
στιγμή που το Σύμπαν παραμένει ακατανόητο και πως από τη στιγμή που αρκετοί
μηχανισμοί του λειτουργούν με νόμους που αγνοούμε, η ιδέα για ένα ταξίδι στον
χρόνο, έτσι όπως το καταλαβαίνουμε οι περισσότεροι, παραμένει απραγματοποίητο.
Είναι όμως και αυτός ένας τρόπος για να οδηγηθούμε από άλλον δρόμο στην
κατανόηση του Κόσμου.

Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου