H τέχνη της ψυχής

Παράδοξο και εντυπωσιακό, το έργο τής Σεκρετίν από τη Γαλλία εκφράζει τον κόσμο της «Άλλης Όχθης»

«Δεν πρόκειται για μία ακόμη έκθεση σχετικά με τι μπορούν να φτιάξουν οι
ψυχικά ασθενείς, μια έκθεση συμπόνιας. Ούτε μια ευκαιρία για να δείξουμε σε τι
διαφέρει η τέχνη τους», εξηγεί στα «NEA» η καθηγήτρια Ψυχολογίας, Φωτεινή
Τσαλίκογλου, που είχε την αρχική ιδέα, όπως και την επιστημονική διεύθυνση της
διεθνούς έκθεσης «Στην Άλλη Όχθη», που εντάσσεται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής
Ολυμπιάδας. «Εκείνο που θέλουμε να δείξουμε είναι οι απεριόριστες δυνατότητες
δημιουργίας του κάθε ανθρώπου παρά τους προσωπικούς του εγκλεισμούς και
καταναγκασμούς. H τέχνη μάς δείχνει τη δυνατότητα εξόδου από το κελί».

«Για τον σκοπό αυτό συγκεντρώθηκαν πάνω από 400 έργα ζωγραφικής,
γλυπτικής και φωτογραφίας, που υπογράφουν κορυφαία ονόματα της Art Brut, και
ειδικότερα της αμφισβητούμενης ψυχοπαθολογικής τέχνης, από όλη την Ευρώπη
(όπως οι Ελβετοί Βέλφλι και Αλοΐζ και ο Αμερικανός Ντάργκερ), αλλά και έργα
λιγότερο γνωστών και αγνώστων σύγχρονων καλλιτεχνών», λέει η ιστορικός
τέχνης-μουσειολόγος και επιμελήτρια της έκθεσης, Κατερίνα Κοσκινά. «Έχουν
επιλεγεί από μεγάλα εξειδικευμένα μουσεία και συλλογές της Ευρώπης, αλλά και
εργαστήρια ψυχιατρείων, ασύλων και ελεύθερα εργαστήρια στην Ελλάδα και το
εξωτερικό». Έργα που παρουσιάζονται για πρώτη φορά και στην πλειονότητά τους
φιλοτεχνήθηκαν από καλλιτέχνες που αναγνωρίστηκαν μετά τον εγκλεισμό τους σε
ψυχιατρείο. Τρεις είναι οι λέξεις-κλειδιά γύρω από την οποία πλέκεται η
έκθεση: εγκλεισμός, δημιουργία, ψυχική διαταραχή. «Καθεμιά παράδοξα αφορά στον
καθένα μας», επισημαίνει η κ. Τσαλίκογλου. «Ακόμα και η ψυχική διαταραχή δεν
αποτελεί προνόμιο μόνο των ψυχικά αρρώστων, όπως άλλωστε και η ψυχική οδύνη.
Μπορεί να αγκαλιάζει τον καθένα μας και να αποτελέσει κίνητρο δημιουργίας».

Ο λόγος και το βλέμμα ορισμένων δημιουργών δεν θα είναι παρόντα μόνο
μέσω των έργων τους, αλλά και μέσω οπτικοακουστικών εγκαταστάσεων, που
δημιούργησε ο παραγωγός της διοργάνωσης, σκηνοθέτης Γιάννης Κασπίρης.

Πρωταγωνιστές δεν θα είναι έργα τεχνικά άψογα, αλλά δημιουργίες που έχουν
ψυχή. Αναζητήθηκαν δε (όσον αφορά το ελληνικό μέρος) από τις ψυχολόγους Αμαλία
Ατσαλάκη και Μαίρη Λέλα και τις εικαστικούς Γεωργία Δαμοπούλου και Μαρία
Τσιμπουρλά. Θα εκδοθεί κατάλογος 300 σελίδων, στα ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά
από τα Ελληνικά Γράμματα, με επιμέλεια του γραφίστα Δημήτρη Αρβανίτη.

Ένα ιδιόρρυθμο μουσείο σύγχρονης τέχνης, στον θάλαμο βαρέων περιστατικών στο
Δαφνί, που αντίκρυσε σε γυρίσματα για σειρά ντοκιμαντέρ με τον Γιάννη Κασπίρη,
πριν από έξι χρόνια, έδωσε την ιδέα στη Φωτεινή Τσαλίκογλου για την έκθεση.
«Τότε έγινε μια εκπληκτική συνάντηση με τον Νίκο, έναν νέο βαθιά άρρωστο,
σχεδόν άλαλο, που είχε γεννηθεί στο ψυχιατρείο από μητέρα τρόφιμο και έκτοτε
δεν είχε βγει. Όταν μπήκαμε στον θάλαμο ήταν σαν να επισκεπτόμασταν ένα
παράξενο μουσείο. Όλοι οι τοίχοι, χαραγμένοι με μια χαλασμένη σούστα από το
κρεβάτι, απεικόνιζαν μια φανταστική πολιτεία. Ήταν εκπληκτικό πώς ο Νίκος, που
δεν είχε διδαχθεί τίποτα, έφτιαχνε έργα με προοπτική».

INFO

Η διεθνής έκθεση «Στην Άλλη Όχθη» εγκαινιάζεται στις 25 Φεβρουαρίου στη
Δημοτική Πινακοθήκη Αθηνών (Πειραιώς 51, τηλ.: 210-3243.022). Έως τέλος Μαρτίου.