Διαστάσεις Eβδομήντα απαγχονισμοί σε μια νύχτα

Δικαιολογείται η κήρυξη ενός πολέμου για την ανατροπή ενός αιμοσταγούς
δικτάτορα; Όχι, λέει η οργάνωση Human Rights Watch. Ναι, λένε τα θύματα του
δικτάτορα. Το κακό είναι ότι το ερώτημα αυτό τίθεται κατόπιν εορτής. Ή μάλλον
κατόπιν σφαγής.

Όπλα μηδέν (σκίτσο από τον «Εκόνομιστ»)

Στις 6 Φεβρουαρίου του 2003, μία ημέρα μετά την ομιλία του Κόλιν Πάουελ στο
Συμβούλιο των Ηνωμένων Εθνών για τα όπλα μαζικής καταστροφής του Ιράκ, η στήλη
είχε απευθύνει μια «ανοιχτή επιστολή» στον αρχηγό του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, όπου
τον κατηγορούσε ότι συμμετέχει σε ένα στημένο παιχνίδι. Είχαμε διαβάσει τότε
την έκθεση της οργάνωσης Human Rights Watch με πρόλογο του Γάλλου ιστορικού
Πιερ Βιντάλ-Νακέ, όπου τεκμηριωνόταν ο θάνατος 50.000 έως 100.000 ανθρώπων το
1988 στο Βόρειο Ιράκ από τους χημικούς βομβαρδισμούς του Σαντάμ. Είχαμε
εκφράσει τη λύπη μας που ο Πάουελ δεν είχε αναφερθεί σε αυτά τα στοιχεία,
προτιμώντας να δώσει έμφαση σε άλλες εκθέσεις, σκοτεινές και αμφισβητήσιμες.
Όχι επειδή εκείνες οι «πράξεις γενοκτονίας» (κατά τη διατύπωση του
Βιντάλ-Νακέ) δικαιολογούσαν τον πόλεμο. Αλλά επειδή ξυπνούσαν συνειδήσεις. Και
οι ξύπνιες συνειδήσεις αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για μια σωστή κρίση.

Έναν χρόνο μετά, ο επικεφαλής των Αμερικανών επιθεωρητών στο Ιράκ παραιτείται
επειδή βαρέθηκε να κυνηγά φαντάσματα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών
ανακαλύπτει αναπάντητα ερωτήματα, ο Βρετανός συνάδελφός του εκφράζει την
απογοήτευσή του που τα περίφημα όπλα δεν βρέθηκαν ποτέ και ένας πεισματάρης
δημοσιογράφος αναλαμβάνει να ταρακουνήσει και πάλι συνειδήσεις. Σε άρθρο του,
που δημοσιεύθηκε την περασμένη Παρασκευή στην Ιντιπέντεντ, ο Ρόμπερτ
Φισκ παρουσιάζει αποσπάσματα από μια ανατριχιαστική έκθεση 550 σελίδων που
συνέταξε το νέο «Κέντρο Τεκμηρίωσης για τις Γυναίκες Μάρτυρες του Ισλαμικού
Κινήματος», στη Βαγδάτη. Για πρώτη φορά δίνονται στη δημοσιότητα ονόματα
θυμάτων και θυτών. Ονόματα γυναικών που εξαναγκάστηκαν να δουν τους συζύγους
τους να απαγχονίζονται προτού εκτελεστούν κι αυτές στην ηλεκτρική καρέκλα, που
κακοποιήθηκαν σεξουαλικά, που δέθηκαν γυμνές σε ανεμιστήρες οροφής, που
δηλητηριάστηκαν για να μετρηθεί σε πόσες ημέρες θα πεθάνουν, που
χρησιμοποιήθηκαν ως πειραματόζωα για χημικές ουσίες, που θανατώθηκαν επειδή
ήταν αδελφές ή σύζυγοι καταζητουμένων. Ονόματα ανδρών που βασάνιζαν μεθυσμένοι
μέχρι θανάτου, που έσπαγαν τα πλευρά των θυμάτων τους, που κακοποιούσαν
γυναίκες μπροστά στους συζύγους τους, που σκότωναν μωρά πετώντας τα στον τοίχο
για να αναγκάσουν τις μητέρες τους να μιλήσουν. Ένας άνδρας, ο Αμπού Ουιντάντ,
κομπάζει ότι απαγχόνισε 70 γυναίκες σε μια νύχτα. Μία έγκυος, η Αουατίφ Νουρ
αλ-Χαμαντανί, υποχρεώθηκε να παρακολουθήσει τον απαγχονισμό 150 ανδρών –
μεταξύ των οποίων και του συζύγου της, που την είχε καταδώσει κάτω από φρικτά
βασανιστήρια – προτού θανατωθεί και η ίδια.

Οι μαρτυρίες αυτές δικαιολογούν τον πόλεμο; Όχι, απαντά ο Φισκ. Πάντως όχι
αυτόν τον πόλεμο. Οι χημικές ουσίες με τις οποίες βασανίστηκαν αυτές οι
γυναίκες, άλλωστε, από δυτικές χώρες αγοράστηκαν. Για αφύπνιση συνειδήσεων
μιλούσαμε. Για έντιμη άσκηση δημοσιογραφίας, χωρίς παρωπίδες.