TPITH AΠOΨH e-κλογές

Μία από τις αγαπημένες ενασχολήσεις των ιστορικών της επικοινωνίας είναι ο
εντοπισμός καινοτομιών σε διαφορετικές εκλογικές αναμετρήσεις: η γνωστότερη
περίπτωση είναι η πρώτη τηλεοπτική προεδρική αναμέτρηση στις ΗΠΑ το 1960 (όπου
ο τηλεγενής, μαυρισμένος Κέννεντυ κέρδισε τον χλωμό, αξύριστο Νίξον), ωστόσο
κάθε χώρα έχει τα δικά της παραδείγματα. Στην Ελλάδα του 2004, οι εκλογές της
7ης Μαρτίου μπορεί να είναι οι πολλοστές μεταξύ ενός Καραμανλή και ενός
Παπανδρέου, ωστόσο πιθανόν να είναι – ή έτσι θα ήλπιζε κανείς – οι πρώτες με
(σχετικά) νέους ηγέτες, με σύγχρονο πολιτικό λόγο, με χαμηλούς τόνους, με
επιχειρήματα και όχι συνθήματα. Εάν αυτό συμβεί, οι πλέον αισιόδοξοι θα
δηλώσουν πως και σε αυτόν τον τομέα συγκλίνουμε με τις πιο ανεπτυγμένες
δυτικές χώρες.

Ενδεχομένως να έχουν εν πολλοίς δίκιο, αλλά αυτό σίγουρα δεν θα αφορά μία
συγκεκριμένη πλευρά της αναμέτρησης: τα Μέσα που θα χρησιμοποιηθούν και
ειδικότερα το Ίντερνετ, αφού η διαδικτυακή παρουσία των κομμάτων και των
υποψηφίων αναμένεται πενιχρή και η διαδραστική επικοινωνία με τους πολίτες
περιορισμένη. Πόσο διαφορετικά είναι όμως τα πράγματα στο εξωτερικό, λόγου
χάρη στις ΗΠΑ όπου το πολιτικό τηλεοπτικό σποτ έχει εξελιχθεί σε επιστήμη;
Αρκετά· μπορεί η τηλεόραση να παραμένει η κυρίαρχη επιλογή, ωστόσο το Ίντερνετ
αρχίζει να κάνει τη διαφορά: εκτιμάται ότι το φαβορί για το χρίσμα των
Δημοκρατικών Χάουαρντ Ντιν δημιούργησε το ρεύμα υπέρ του και λόγω της έξυπνης
χρήσης του νέου Μέσου. Το επιτελείο του δεν υποκατέστησε πλήρως κανένα από τα
παραδοσιακά Μέσα, εν τούτοις χρησιμοποίησε συμπληρωματικά το Διαδίκτυο για τις
μοναδικές του ιδιότητες, δηλαδή τη μόνιμη διάθεση εκτενών πληροφοριών για τον
υποψήφιο και το πρόγραμμά του (κάτι που έχουν εκτιμήσει ιδιαίτερα οι
δημοσιογράφοι) και, εξίσου καίρια, τη δημιουργία κοινότητας υποστηρικτών που
οδηγεί σε (σημαντικές, εάν αυτή διευρύνεται διαρκώς) οικονομικές συνεισφορές.
Ίσως όμως η μεγαλύτερη επιβεβαίωση της τακτικής του Ντιν να είναι οι δηλώσεις
του Καρλ Ρόουβ, κορυφαίου συμβούλου επικοινωνίας του προέδρου Μπους, που
πρόσφατα τάχθηκε υπέρ της μετακίνησης κάποιων κονδυλίων από τα παραδοσιακά
Μέσα στο Ίντερνετ με στόχο την αποτελεσματικότερη παρουσία, κυρίως μέσω
πληρέστερων και πιο ενημερωμένων δικτυακών τόπων (web sites).

Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι η σύγκριση της Ελλάδας με άλλες δυτικές
χώρες είναι άστοχη δεδομένης της διαφοράς στα ποσοστά διείσδυσης του Ίντερνετ:
στην Ελλάδα βρισκόμαστε περίπου στο 25%, ενώ η Βόρεια Ευρώπη και η Αμερική
έχουν ξεπεράσει τα 2/3 του πληθυσμού. Μία τέτοια προσέγγιση ωστόσο θα ήταν
κάπως μυωπική, και αυτό διότι δεν έχει τελικά τόση σημασία πόσοι χρησιμοποιούν
ένα μέσο αλλά ποιοι. Και εδώ πιθανόν βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον στοιχείο:
σύμφωνα με όλες τις πρόσφατες έρευνες, οι Έλληνες χρήστες του Διαδικτύου –
πέραν τού ότι έχουν ξεπεράσει το 1,5 εκατομμύριο, δηλαδή δεν συνιστούν
αμελητέα ποσότητα, – τείνουν να είναι σχετικά νέοι, ευκατάστατοι και
μορφωμένοι. Δεν είναι παράλογο να γίνει η υπόθεση πως στην πλειοψηφία τους δεν
ανήκουν στη βάση κάποιου κόμματος, δηλαδή σε αυτούς που οι δύο μεγάλοι
σχηματισμοί επιχειρούν να συσπειρώσουν και συνεπώς πολλοί από αυτούς
εντάσσονται στην κατηγορία που πολύ συχνά κρίνει τις εκλογές: στους
αναποφάσιστους.

Κάποιοι θα ισχυριστούν ότι δεν χρειάζεται κάποια εντατική προσπάθεια
επικοινωνίας στο Ίντερνετ, αφού σίγουρα οι χρήστες του θα λάβουν τα σχετικά
μηνύματα από τα άλλα Μέσα. Ωστόσο, το μεν μορφωτικό επίπεδο σημαίνει πως δεν
βλέπουν συστηματικά τηλεόραση, η δε ηλικία οδηγεί στο ίδιο συμπέρασμα για τις
εφημερίδες – δεν είναι τυχαίο πως όλοι οι διαφημιστές δυσκολεύονται να
εντοπίσουν τις ηλικίες 18 – 34. Υπάρχει χρόνος ώστε κάποιο κόμμα να κινηθεί
πρωτοποριακά; Ή, πολύ περισσότερο, τόλμη;

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ένωσης Εφημερίδων
και αντιπρόεδρος του IAB Europe, πανευρωπαϊκού οργανισμού για τη διαδραστική
επικοινωνία.