Πρόσωπα «Aφέλειες»… σοβιετικού τύπου

Ο Γεβγκένι Γεφτουσένκο ζει εδώ και μια δεκαετία στις ΗΠΑ. Σήμερα κάποιες
εξελίξεις εκεί του φέρνουν στον νου τη… Σοβιετική Ένωση.

Γεβγκένι Γεφτουσένκο: «H υπερβολική αυτοπεποίθηση είναι το κόμπλεξ της μεγάλης αυτοκρατορίας»

«H Σοβιετική Ένωση ήθελε να ελέγχει μερικές χώρες χωρίς να κατανοεί την
ιστορία τους, τις παραδόσεις τους, την πολιτική κατάστασή τους», λέει ο Ρώσος
ποιητής, μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας και σκηνοθέτης. «Παρομοίως
μερικοί Αμερικανοί πιστεύουν τώρα, μερικές φορές ειλικρινέστατα, πως όλοι οι
άνθρωποι θα ήταν ευτυχείς μόνον αν ζούσαν όπως οι Αμερικανοί. Αυτό είναι
αφέλεια και, πιστέψτε με, οι δικοί μας ηγέτες δεν ήταν λιγότερο αφελείς». Το
θέμα του είναι βεβαίως το Ιράκ. «Δεν μελετήσατε καλά την κατάσταση εκεί, είναι
σαφές πως κάνατε λάθος υπολογισμούς», τονίζει. «H πρώτη σας αντίδραση ήταν να
πάτε εκεί και να πετάξετε έξω τον Σαντάμ Χουσέιν – μια συμπεριφορά
χαρακτηριστικά σοβιετική. H υπερβολική αυτοπεποίθηση είναι το κόμπλεξ της
μεγάλης αυτοκρατορίας, αλλά οι έξυπνοι άνθρωποι ξέρουν πώς τελειώνουν όλες οι
αυτοκρατορίες».

Εβδομήντα χρόνων σήμερα, ο Γεφτουσένκο ζει εδώ και δέκα χρόνια στην Τάλσα της
Οκλαχόμα. Διδάσκει ποίηση και κινηματογράφο στο εκεί πανεπιστήμιο. «Μοιάζει να
είναι λίγο πιο ζωντανός από οποιονδήποτε άλλον έχω συναντήσει», λέει μια
δευτεροετής φοιτήτριά του. Οι παραδόσεις του είναι συνδυασμός αναμνήσεων και
παρατήρησης. Σε μία απ’ αυτές προειδοποίησε τους φοιτητές για έναν μεγάλο
κίνδυνο που σύντομα μπορεί να αντιμετωπίσουν: «Για πολλούς ανθρώπους, οι
πρώτες πάνες των μωρών τους είναι οι λευκές σημαίες που συμβολίζουν την
παράδοσή τους. Μη γίνετε έτσι. Μπορείτε να αγωνίζεστε για τις αρχές σας και
για τα παιδιά σας επίσης».

Ο Γεφτουσένκο κάνει πολλά ταξίδια για διαλέξεις και αναγνώσεις ποιημάτων του
στη Νέα Υόρκη, το Σικάγο, τη Ρωσία, την Ουκρανία, την Πολωνία. Οι Ρώσοι τον
ξέρουν ως έναν εξαιρετικά δημοφιλή ποιητή που ενσαρκώνει το πνεύμα της χώρας
τους και στη σοβιετική περίοδο συχνά φώναζε αλήθειες που άλλοι φοβούνταν να
ψιθυρίσουν. Ως μέλος του πρώτου ελεύθερα εκλεγμένου σοβιετικού κοινοβουλίου,
από το 1988 ώς το 1991, εργάσθηκε για τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις. Το
1994, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τον πόλεμο στην Τσετσενία, αρνήθηκε να
δεχθεί ένα βραβείο από τον τότε πρόεδρο Μπόρις Γέλτσιν. Σήμερα ελπίζει ότι η
Ρωσία θα βρει μια ισορροπία ανάμεσα στη σλαβική κληρονομιά της και «τα
καλύτερα της Δύσης». Αρνείται όμως να δώσει οποιαδήποτε συνταγή. «Είναι πολύ
εύκολο να δίνεις συμβουλές», λέει στον Στήβεν Κίνζερ των «Νιου Γιορκ Τάιμς».
«Δεν θέλω να δίνω συμβουλές σε άλλους. Έχω επιλέξει τον ρόλο μου. Είμαι
συγγραφέας, επειδή δεν χρειάζομαι εξουσία, μόνο την εξουσία των λέξεων. Είναι
σφάλμα για έναν συγγραφέα να μη σκέφτεται τα πολιτικά ζητήματα, αλλά δεν θέλω
να παραστήσω πως εγώ καταλαβαίνω πράγματα που κανένας άλλος δεν καταλαβαίνει».