Hρόδοτος: πρωτοπόρος και στη Στατιστική
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
Για την κατασκευή της πυραμίδας του Χέοπος ξοδεύτηκαν 1.600 ασημένια τάλαντα |
H αντίσταση του Λεωνίδα στις Θερμοπύλες, η ηρωική μάχη του Μαραθώνα και η
νικηφόρος για τους Έλληνες ναυμαχία της Σαλαμίνος «ταξίδεψαν» στους αιώνες
χάρη στα εννέα βιβλία του. Ο πατέρας της Ιστορίας, Ηρόδοτος (484 – 420 π.X.),
όμως, 26 αιώνες μετά τη συγγραφή των «Ιστοριών» του όπου κατέγραψε την
προαιώνια διαμάχη Ανατολής και Δύσης, διεκδικεί και έναν ακόμη τίτλο. Εκείνον
του πρωτοπόρου στη Στατιστική. Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζει η πρωτότυπη μελέτη
«Herodotus’ Statistics – Quantitative Commentary». (Τα Στατιστικά του Ηροδότου
– Ποσοτικά σχόλια), που υπογράφει ο αναπληρωτής καθηγητής του Οικονομικού
Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών Βασίλης Χομπάς και δημοσιεύτηκε στο έγκριτο
αμερικανικό επιστημονικό περιοδικό «Journal of the History of Economic
Thought».
«Οι “Ιστορίες” του Ηροδότου αποτελούν μια καταπληκτική πηγή των
στατιστικών ιδεών που γεννήθηκαν στον αρχαίο κόσμο», επισημαίνει στα «NEA» ο
Βασίλης Χομπάς. «Με τις περιγραφές του δεν πλουτίζει μόνο τις γεωγραφικές,
οικονομικές και κοινωνιολογικές γνώσεις μας, αλλά καταγράφει περίεργες μορφές
εμπορίου και μας δίνει τεχνικές και στατιστικές όσον αφορά μεταφορικά μέσα και
μετρικές μονάδες. Επινοεί σοφιστικές στρατηγικές, ελέγχους υποθέσεων,
εκτίμησης, καταγράφει δημοσιονομικές παρατηρήσεις και στοιχεία κλιματικών
ερευνών και εποχικότητας, ενώ δεν παραλείπει την παραγοντική ανάλυση».
Το προσδόκιμο της ζωής των αρχαίων Ασιατών, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο,
τοποθετείται στα 80 χρόνια. Δυόμισι χιλιάδες και πλέον χρόνια μετά, η
στατιστική φαίνεται να επιβεβαιώνει τον αρχαίο ιστορικό. «Στην εποχή μας είναι
πλέον δεδομένο ότι ένας άνδρας με σχετικά καλή υγεία μπορεί να ζήσει ακόμη και
85 χρόνια ή και 89 αν είναι γυναίκα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Booklet of
ΤΙΑΑ-CREF, του μεγαλύτερου ασφαλιστικού οργανισμού της Αμερικής», λέει ο κ.
Χομπάς.
Το σημαντικότερο όμως είναι πως ο Ηρόδοτος δίνει για πρώτη φορά τον
λόγο χρυσού – ασημιού: ο χρυσός στην εποχή του ήταν 13 φορές πολυτιμότερος από
το ασήμι. Το 1971 ήταν 15 φορές πιο πολύτιμος και σήμερα 54.
Ο πρόδρομος της παραγοντικής ανάλυσης, μιας μεθόδου που εφαρμόζεται για την
ταξινόμηση κυρίως απόψεων, ακόμη και στις συνεδριάσεις του Οργανισμού Ηνωμένων
Εθνών, συναντάται στο έργου του Ηροδότου. Απόδειξη πως σε συνέλευση του Ξέρξη
και των στρατηγών του καταγράφεται η ακόλουθη θέση. Αρτάβανος θείος: «Βασιλιά
μου, αν δεν λεχθούν όλες οι γνώμες δεν μπορεί κανείς να διαλέξει την καλύτερη,
αλλά πρέπει να δεχθεί την πρώτη. Αν όλες διατυπωθούν, τότε μπορεί. Γιατί
βλέποντάς το μόνο του, δεν ξεχωρίζουμε το καθαρό χρυσάφι. Όταν όμως το
τρίψουμε στην πέτρα και το συγκρίνουμε με άλλο χρυσάφι, τότε καταλαβαίνουμε το
ποιόν του».
Ιστορίες πιθανοτήτων
H πιθανότητα – βασικό στοιχείο της στατιστικής επιστήμης – έχει επίσης τη
θέση της στις «Ιστορίες» του Ηροδότου. «Οι Έλληνες ήταν οικείοι προς τις
έννοιες της τύχης, του δυνατού συμβάντος και του αδυνάτου. Στον Ηρόδοτο
συναντάμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα όταν ο βασιλιάς της Αιγύπτου Άμασις
απευθύνεται στον τύραννο της Σάμου, τον Πολυκράτη: “Είναι χαρά να ακούει
κανείς ότι ένας φίλος είναι ευτυχής, αλλά οι μεγάλες επιτυχίες σου δεν μου
αρέσουν, γιατί ξέρω καλά πόσο φθονερός είναι ο Θεός. Γι’ αυτό και εύχομαι, και
για μένα (και για όσους νοιάζομαι), να έχω επιτυχίες αλλά και αποτυχίες, και
έτσι να ζήσω με τέτοιες εναλλαγές, παρά να έχω πάντα επιτυχίες, γιατί για
κανέναν από όσους είχαν μόνο επιτυχίες δεν άκουσα ότι δεν πέθανε δυστυχισμένος
και κατεστραμμένος”. H θέση του Αμάσιος δεν είναι τίποτα άλλο από εκείνο που
στην Στατιστική είναι γνωστό ως δοκιμές Bernoulli, δηλαδή επιτυχίες και
αποτυχίες με κάποια πιθανότητα», επισημαίνει ο κ. Χομπάς.
Google news
