Άνοιξε κι άλλο η ψαλίδα των επιτοκίων σε δάνεια, καταθέσεις

Κερδισμένες από τη μείωση των επιτοκίων του ευρώ βγήκαν οι ελληνικές εμπορικές
τράπεζες. Μείωσαν τα επιτόκια στα δάνεια λιγότερο απ’ ό,τι μειώθηκαν τα
επιτόκια του ευρώ, με αποτέλεσμα να καρπωθούν τη διαφορά. Από τα τέλη του 2001
μέχρι σήμερα το επιτόκιο του ευρώ έχει μειωθεί από το 3,25% στο 2% (μείωση
1,25 της μονάδας). Σε αυτό το διάστημα οι τράπεζες όχι μόνο δεν μετέφεραν
στους δανειολήπτες ολόκληρη τη μείωση των επιτοκίων που αποφάσισε η Ευρωπαϊκή
Κεντρική Τράπεζα – μέρος της οποίας έβαλαν στα ταμεία τους – αλλά και άνοιξαν
ακόμη περισσότερο την ψαλίδα μεταξύ επιτοκίων καταθέσεων και επιτοκίων
χορηγήσεων, με αποτέλεσμα να βγουν διπλά κερδισμένες, με χαμένους τους
δανειολήπτες και τους αποταμιευτές.

Ενώ, λοιπόν, τα επιτόκια του ευρώ μειώθηκαν κατά 1,25 της μονάδας την
τελευταία διετία, τα επιτόκια των δανείων των τραπεζών (στεγαστικά,
καταναλωτικά) μειώθηκαν κατά πολύ λιγότερο. Συγκεκριμένα, 1,04 της μονάδας στα
καταναλωτικά δάνεια και 0,59 της μονάδας στα στεγαστικά δάνεια. Την ίδια
περίοδο, το επιτόκιο των καταθέσεων ταμιευτηρίου μειώθηκε κατά 1,55 της
μονάδας (από 2,4% σε 0,85%).

Με δύο τρόπους

Μάλιστα, εντός του 2003 υπήρξαν και αυξήσεις στα επιτόκια των δανείων, όταν το
επιτόκιο του ευρώ μειώθηκε κατά μισή μονάδα. Σύμφωνα με στοιχεία της Τραπέζης
της Ελλάδος, το μέσο επιτόκιο των στεγαστικών δανείων αυξήθηκε πέρυσι κατά 0,4
της μονάδας (από 4,91% σε 5,31%) και των καταναλωτικών κατά 0,06 της μονάδας
(από 11,64% σε 11,70%). Το επιτόκιο καταθέσεων μειώθηκε 0,66 της μονάδας (από
1,51% σε 0,85%), δηλαδή περισσότερο ακόμη και από τη μείωση των επιτοκίων του
ευρώ. Με τις κινήσεις αυτές οι τράπεζες κέρδισαν με δύο τρόπους εις βάρος των
δανειοληπτών και των αποταμιευτών: Πρώτον, μείωσαν τα επιτόκια καταθέσεων
περισσότερο από τα επιτόκια των δανείων, αυξάνοντας την ψαλίδα μεταξύ τους και
– κατά συνέπεια – το περιθώριο κέρδους. Δεύτερον, μείωσαν τα επιτόκια των
δανείων πολύ λιγότερο απ’ ό,τι μειώθηκε το επιτόκιο του ευρώ.

Χαμένοι οι μικροκαταθέτες

Χαμένοι από την πολιτική αυτή βγήκαν κυρίως οι μικροκαταθέτες, που είδαν τις
αποδόσεις των καταθέσεών τους να συρρικνώνονται ακόμη περισσότερο. Σήμερα,
μετά τις μειώσεις αυτές, τα ονομαστικά επιτόκια καταθέσεων των τραπεζών
κυμαίνονται γύρω στο 0,85%. Αυτό έχει αποτέλεσμα, μετά την αφαίρεση του φόρου
και του πληθωρισμού, που τρέχει με 3,5%, οι καταθέσεις να έχουν πραγματική
απώλεια έως 2,65%. Παράλληλα, όμως, και οι δανειολήπτες δεν εισέπραξαν όλο το
όφελος από τη μείωση των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Αξιοσημείωτο είναι και το εξής: παρά το γεγονός ότι και σε άλλες ευρωπαϊκές
χώρες οι τράπεζες δεν πέρασαν όλη τη μείωση των επιτοκίων του ευρώ στους
δανειολήπτες, εντούτοις, μέσω των αναπροσαρμογών των επιτοκίων τους στο
διάστημα αυτό, διατήρησαν σταθερό ή και μείωσαν το άνοιγμα μεταξύ των
επιτοκίων χορηγήσεων και καταθέσεων.