Ο Γιώργος Παπανδρέου και οι άλλοι

«Με φωνές δεν κάνεις εξωτερική πολιτική…» είναι το δόγμα του Γιώργου
Παπανδρέου για τον χειρισμό των διεθνών σχέσεων της χώρας – και το είχε
διατυπώσει για πρώτη φορά την ώρα που το κέντρο της Αθήνας καιγόταν, λόγω της
επίσκεψης Κλίντον (Νοέμβριος 1999). Αλλά τον ίδιο κανόνα φαίνεται ότι
ακολουθεί και για τα εσωτερικά και τα εσωκομματικά: Όσο κι αν ψάξει κανείς,
δεν θα βρει μια προσωπική επίθεση του υπουργού Εξωτερικών εναντίον άλλων
στελεχών του ΠΑΣΟΚ και, ιδίως, εναντίον των στελεχών «πρώτης γραμμής» που
ενδέχεται να βρει απέναντί του την «ώρα της διαδοχής»…

Αυτό, όμως, ουδόλως σημαίνει ότι οι σχέσεις του με άλλα κορυφαία στελέχη του
Κινήματος είναι ειδυλλιακές. Απεναντίας, χωρίς… φωνές (και ενίοτε μέσα από
απόλυτη σιωπή) οι σχέσεις του με αρκετά από τα πρωτοκλασάτα ονόματα στο
κομματικό στερέωμα περνούν μέσα από χαμηλές θερμοκρασίες. Σε ένα τέτοιο σημείο
είναι φανερό ότι βρίσκεται αυτή την περίοδο η επαφή του με τον υπουργό
Πολιτισμού Ευάγγελο Βενιζέλο, ο οποίος ξιφούλκησε κατά των δηλώσεων του Γ.
Παπανδρέου που έφεραν επιτακτικά στο προσκήνιο τη «διαδοχολογία».

«Οι εξελίξεις δεν εκβιάζονται…» ήταν η σαφής αναφορά του Ευάγγ. Βενιζέλου
στις επίμαχες δηλώσεις του Γ. Παπανδρέου, η οποία συμπληρώθηκε στη συνέχεια
και με την εκτίμηση ότι η αλλαγή ηγεσίας στο ΠΑΣΟΚ «επιχειρείται με
τυχοδιωκτικό τρόπο». Αν και ο κ. Βενιζέλος δεν στράφηκε ευθέως κατά του κ.
Παπανδρέου (αντιθέτως, του αναγνωρίζει το προβάδισμα στην κοινή γνώμη για τη
διαδοχή του Κώστα Σημίτη), στελέχη από το επιτελείο του υπουργού Εξωτερικών
σημειώνουν ότι «δεν μπορεί παρά ο Γ. Παπανδρέου να λαμβάνει αρνητικά μηνύματα
από το περιεχόμενο τέτοιων δηλώσεων». Τα ίδια στελέχη τόνιζαν, ωστόσο, ότι «το
κλίμα μεταξύ των δύο υπουργών είναι καλύτερο από αυτό που υποψιάζεται κανείς
ότι επικρατεί σε μια περίοδο έντασης».

Δεν… σηκώνει το γάντι. Αν θεωρηθεί ότι ο Ευάγγ. Βενιζέλος πέταξε το
γάντι, ο Γ. Παπανδρέου «δεν πρόκειται να το σηκώσει», όπως λένε οι πληροφορίες
από το υπουργείο Εξωτερικών. «Ο Γ. Παπανδρέου δεν κάνει ποτέ προσωπικές
επιθέσεις και δεν προσωποποιεί τα πολιτικά ζητήματα, κι αυτό το κάνει με
μια… αρρωστημένη συνέπεια», ήταν το χαρακτηριστικό σχόλιο στενού συνεργάτη
του. Πολιτικοί της ίδιας γενιάς, αλλά με διαφορετική χρονική αφετηρία (σ.σ.: ο
Γ. Παπανδρέου είναι στη Βουλή από το 1981 και ο Ευάγγ. Βενιζέλος από το 1993),
οι δύο υπουργοί δεν είχαν έτσι κι αλλιώς ποτέ στενές σχέσεις. Ακόμη και η
συνεργασία τους στο πλαίσιο των Ολυμπιακών Αγώνων – καθώς ο ένας προωθεί την
Ολυμπιακή Εκεχειρία και ο άλλος έχει την ευθύνη για την Πολιτιστική Ολυμπιάδα
και την εκτέλεση των έργων που υπάγονται στη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού –
«δεν ξέφυγε από το τυπικό πλαίσιο». Από το επιτελείο του Γ. Παπανδρέου
παρατηρούν επίσης ότι οι δύο υπουργοί «θα μπορούσαν να έχουν μεγαλύτερη
συνεργασία, αλλά δεν την έχουν…».

Γενικότερα τα τελευταία χρόνια, και ιδίως από την περίοδο που βρέθηκε στην
πρωτοκαθεδρία των «υποψηφίων διαδόχων» και μετά, ο Γ. Παπανδρέου δεν έχει
αναπτύξει ιδιαίτερες σχέσεις με κανένα από τα κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ.
Χωρίς, ωστόσο, να βρίσκεται και σε διαμάχη μαζί τους. Με τους περισσότερους οι
επαφές περιορίζονται στο πλαίσιο κυβερνητικών ή κομματικών συσκέψεων, ενώ και
στις κατ’ ιδίαν συναντήσεις του με όσους διατηρούν υπουργικά χαρτοφυλάκια η
συζήτηση δύσκολα ξεφεύγει από την ατζέντα των θεμάτων που εξετάζονται.

Στα «όρια της ρήξης». H μόνη περίπτωση που θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι
άγγιξε τα «όρια της ρήξης» για τον υπουργό Εξωτερικών ήταν η περίπτωση του
(προκατόχου του) Θεόδωρου Πάγκαλου. Με αφορμή την υπόθεση Οτζαλάν, ο Γ.
Παπανδρέου είχε γίνει το «κόκκινο πανί» για τον Θ. Πάγκαλο. Και δέχθηκε
σκληρές προσωπικές επιθέσεις, οι οποίες έμειναν (δημοσίως) αναπάντητες. Οι δυο
τους επί μήνες δεν είχαν ανταλλάξει κουβέντα. Σήμερα ο πάγος έχει σπάσει και,
όπως αναφέρουν στελέχη του υπουργείου Εξωτερικών, η σχέση τους «είναι
αξιοπρεπής». Σε αυτό συνέβαλε και η κίνηση του Γ. Παπανδρέου να ενημερώσει
κατ’ ιδίαν τους πρώην υπουργούς Εξωτερικών, ανάμεσά τους και τον Θ. Πάγκαλο,
για τη συμφωνία του Ελσίνκι. Έκτοτε έχουν συζητήσει κι άλλες φορές για θέματα
εξωτερικής πολιτικής, «σε εξαιρετικά ευχάριστο κλίμα». Αρκετοί στο επιτελείο
του Γ. Παπανδρέου, πάντως, δεν είδαν με καλό μάτι την επιλογή του κ. Πάγκαλου
για τη θέση του συντονιστή της επιτροπής εκλογικού αγώνα του Κινήματος.

Στον κύκλο των κορυφαίων στελεχών που «ακούει με ευχαρίστηση» ο Γ. Παπανδρέου
περιλαμβάνεται σήμερα ο Άκης Τσοχατζόπουλος. H σχέση του με τον υπουργό
Ανάπτυξης πέρασε περίοδο κρίσης το 1996, όταν ο Γ. Παπανδρέου στήριξε
ανεπιφύλακτα στο Συνέδριο του Κινήματος τον K. Σημίτη. Για την απόφασή του
είχε ενημερώσει εγκαίρως τον κ. Τσοχατζόπουλο, ώστε ο τότε διεκδικητής της
προεδρίας του ΠΑΣΟΚ «να μην αιφνιδιαστεί». Ωστόσο, ακολούθησε μια περίοδος που
τη χαρακτήριζε η «έλλειψη εμπιστοσύνης» ανάμεσά τους, ενώ ο κ. Τσοχατζόπουλος
ήταν «ιδιαίτερα επιφυλακτικός» απέναντι στον Γ. Παπανδρέου. H συνεργασία των
δύο υπουργών, η οποία υπήρξε στενή κατά την περίοδο που ο κ. Τσοχατζόπουλος
βρισκόταν στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, βοήθησε να διαλυθούν τα σύννεφα και
σήμερα, όπως διαβεβαιώνουν συνεργάτες και των δύο πλευρών, «οι σχέσεις είναι
εξαιρετικές».

Καλή συνεργασία. Καλές σχέσεις – με δεδομένο ότι έχουν και τακτική
συνεργασία, αφού οι τομείς της άμυνας και της διπλωματίας λειτουργούν ως
συγκοινωνούντα δοχεία – διατηρεί ο κ. Παπανδρέου και με τον νυν υπουργό
Εθνικής Άμυνας Γιάννο Παπαντωνίου, με τον οποίο, ακόμη κι αν δεν συμπίπτουν οι
απόψεις τους σε όλα τα ζητήματα, «δεν εξελίχθηκε ποτέ κάποια διαφοροποίησή του
σε σημείο τριβής», όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά. Οι σχέσεις είναι σχεδόν
ανύπαρκτες, πάντως, με την υπουργό ΠΕΧΩΔΕ Βάσω Παπανδρέου, και από το
υπουργείο Εξωτερικών το κενό αυτό και γενικότερα η μεταξύ τους «έλλειψη
συνεργασίας» αποδίδεται στις αρμοδιότητες των δύο υπουργών που «δεν έχουν
σημεία επαφής». Τυπικές χαρακτηρίζονται, εξάλλου, και οι σχέσεις του με τον
υπουργό Εσωτερικών Κώστα Σκανδαλίδη, οι οποίες περιορίζονται εντός των
κυβερνητικών και κομματικών οργάνων.

«Πληγωμένες» σχέσεις με Χρυσοχοΐδη – Λαλιώτη

«Πληγωμένη» είναι εσχάτως η σχέση του κ. Παπανδρέου και με τον γραμματέα του
Κινήματος Μιχ. Χρυσοχοΐδη, κυρίως λόγω της δήλωσης του υπουργού Εξωτερικών ότι
«το κόμμα έχει καθήσει». Θέση, που από τη Χαριλάου Τρικούπη ερμηνεύτηκε ως
ευθεία βολή κατά του γραμματέα. Συνεργάτες του κ. Παπανδρέου αναφέρουν,
ωστόσο, ότι η επίμαχη δήλωση «έχει παρεξηγηθεί» από την πλευρά του κ.
Χρυσοχοΐδη, ο οποίος «θα μπορούσε να τη δει με θετική προοπτική». «Το ΠΑΣΟΚ
δεν “έκατσε” χθες και ο γραμματέας θα μπορούσε να εκμεταλλευθεί τη δήλωση για
να προωθήσει αλλαγές στο κόμμα…», είναι το δικό τους σχόλιο. Ο Μιχ.
Χρυσοχοΐδης, πάντως, είχε κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον κ. Παπανδρέου στις αρχές
του μήνα, προκειμένου να τον ενημερώσει για τη συγκρότηση των ψηφοδελτίων και
για το γεγονός ότι «δεν πέρασαν» ορισμένες από τις προτάσεις του υπουργού,
όπως η υποψηφιότητα του στενού συνεργάτη του Αλ. Ρόντου, του I. Ποττάκη κ.ά.
Οι σχέσεις τους, εξάλλου, υπήρξαν πολύ στενές κατά την περίοδο της εξάρθρωσης
της 17N και, μάλιστα, όπως σημειώνουν στελέχη του υπουργείου Εξωτερικών, ο κ.
Παπανδρέου «στήριξε πολλαπλώς» την προσπάθεια του κ. Χρυσοχοΐδη να προβάλλει
εκτός συνόρων τη μεγάλη επιτυχία στη μάχη κατά της τρομοκρατίας.

«Ποτέ δεν είχαν ιδιαίτερες επαφές». «Παγωμένες» χαρακτηρίζονται οι
σχέσεις του κ. Παπανδρέου και με τον πρώην γραμματέα Κων. Λαλιώτη, με τον
οποίο πάντως «ποτέ δεν είχε ιδιαίτερες επαφές», έστω κι αν ο κ. Λαλιώτης έχει
καταγραφεί στην ιστορία του Κινήματος ως το «πνευματικό παιδί» του Ανδ.
Παπανδρέου. Οι σχέσεις τους έφθασαν στο χειρότερο δυνατό σημείο τον περασμένο
Ιούλιο, καθώς ο κ. Λαλιώτης αντιμετώπισε περίπου ως «υπονομευτική» τη στάση
του υπουργού Εξωτερικών, θεωρώντας ότι ήταν το μοναδικό κορυφαίο στέλεχος που
γνώρισε εκ των προτέρων τις αποφάσεις του Πρωθυπουργού για την αποπομπή του
από τη θέση του γραμματέα και τις ριζικές αλλαγές στο E.Γ. Αρκετοί βουλευτές,
πάντως, εκτιμούν ότι οι διαγραφόμενες εξελίξεις στο ΠΑΣΟΚ δεν αποκλείεται να
ανοίξουν κι ένα νέο κεφάλαιο στις σχέσεις των δύο πολιτικών, με «ενδιάμεσους
κρίκους» τα παλαιά «παπανδρεϊκά» στελέχη που διατηρούν άριστες σχέσεις τόσο με
τον Γ. Παπανδρέου όσο και με τον Κων. Λαλιώτη.