Όνειρα παιδικά ζωντανεύουν στη σκηνή

Θέατρο για παιδιά: η χαρά – μία από τις χαρές… – του παιδιού! Χρώματα,
μουσικές, παραμύθια, χοροί, κοστούμια φανταχτερά, πιτσιρικάδα, γέλια… Αλλά ο
κόσμος έχει γεμίσει πια από «Παιδικές Σκηνές». Γύρω στις πενήντα – μόνιμες –
φιλοξενεί η Αθήνα. H Θεσσαλονίκη, κατ’ αναλογίαν, δεν πάει πίσω, με
περισσότερες από δεκαπέντε. Πληθωρισμός απολύτως ανάλογος με τον γενικό
θεατρικό πληθωρισμό. Τι να διαλέξει κι ο γονιός… Θα προσπαθήσω να σας
«ξεναγήσω» στον – όχι πάντα – θαυμαστό κόσμο του θεάτρου για παιδιά, όπως
εκφράζεται στην ελληνική σκηνή.

Μεγάλη «Μικρή Πόρτα»

Ξένια Καλογεροπούλου

H Ξένια Καλογεροπούλου συνεχίζει, τριάντα και κάτι χρόνια, αφότου πρώτη στην
Ελλάδα προσέδωσε κύρος και επαγγελματικό επίπεδο στο θέατρο για παιδιά, να
είναι με τη «Μικρή Πόρτα» της, αλλά και με τη συγγραφική δραστηριότητά της, το
A και το Ω στον χώρο. Ευτυχώς ή δυστυχώς. Ευτυχώς, με την έννοια ότι ανέπτυξε
τα μέσα της, δημιούργησε προσωπικό ύφος και γλώσσα, δεν παύει να ψάχνεται και
να ψάχνει νέους ανθρώπους για συνεργασία και να έχει φρέσκες, ανανεωτικές
ιδέες – δεν έπεσε, εν ολίγοις, στο τέλμα της επανάληψης. Δυστυχώς, με την
έννοια ότι πολλοί την ακολούθησαν, πολλοί έδωσαν καλά δείγματα, αλλά κανείς
δεν κατάφερε έως τώρα να φτάσει το επίπεδο των παραστάσεών της.

Ο «Ελαφοβασιλιάς» είναι το νέο έργο της Ξένιας Καλογεροπούλου που παρουσιάζεται από τη «Μικρή Πόρτα»

Φέτος η «Μικρή Πόρτα» παρουσιάζει τον «Ελαφοβασιλιά», το βασισμένο στον Κάρλο
Γκότσι καινούργιο έργο της Ξένιας Καλογεροπούλου, που το συνυπογράφει με τον
Θωμά Μοσχόπουλο, ο οποίος έχει σκηνοθετήσει την παράσταση («Πόρτα»).

Και σε όλη την Ελλάδα παίζονται όμως τα προηγούμενα έργα της. Στη Θεσσαλονίκη,
η Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης» επαναλαμβάνει για δεύτερη σεζόν την
«Οικογένεια Νώε» (σκηνοθεσία Έρση Βασιλικιώτη – «Αμαλία») και στο θέατρο
«Σοφούλη» έχουν ανεβάσει το «H πεντάμορφη και το τέρας» (σκηνοθ. Ελένη Πήτα) –
και τα δύο συνυπογράφει ο Θωμάς Μοσχόπουλος -, η «Ελίζα» της παίζεται από τα
ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων (σκηνοθ. Γιάννης Αναστασάκης) και Καβάλας (σκηνοθ. Πάνος
Παπαϊωάννου), ενώ «Το σκλαβί» της παρουσιάζουν τα ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας (σκηνοθ. Θέμης
Μουμουλίδης) και Ρόδου (σκηνοθ. Μιχάλης Παπαμιχάλης).

Ο Γιαννάκης στο «Εθνικό»

Το «Παιδικό Στέκι», που έχει δημιουργήσει το «Εθνικό Θέατρο» στη «Σκηνή
Παξινού» και που στερέωσε και ανέπτυξε η Κάρμεν Ρουγγέρη, πέρασε φέτος από τη
Μαριάννα Τόλη στα χέρια του Γιάννη Καλατζόπουλου (φωτογραφία, κάτω). Του
παλαιότερου εν Ελλάδι ανθρώπου του θεάτρου που σχετίζεται με το θέατρο για
παιδιά, μια και παιδάκι ακόμα, ως Γιαννάκης Καλατζόπουλος, έπαιζε στους τότε
θιάσους για παιδιά, ενώ αργότερα ανασύστησε την «Παιδική Αυλαία», με την οποία
ήταν έως πέρυσι με αφοσίωση δραστηριοποιημένος. Στο «Παξινού» ο Γιάννης
Καλατζόπουλος παρουσιάζει φέτος την παλαιότερη διασκευή του στους «Όρνιθες»
του Αριστοφάνη, με τον τίτλο «H χώρα των πουλιών».

Κάρμεν η τρομερή

Κάρμεν Ρουγγέρη

«Αντίπαλον δέος» στον χώρο του θεάτρου για παιδιά η θυελλώδης Κάρμεν Ρουγγέρη
που, με ορμητήριο το «Παιδικό Στέκι» του «Εθνικού», μέσα από μια πιο «εύκολη»
αισθητική και ρίχνοντας μεγάλο βάρος στη δημοσιότητα και στο «άνοιγμα» του
θεάματος για παιδιά στο μεγάλο κοινό, ξεχύθηκε και έχει κατακυριεύσει πολλές
σκηνές.

Σκηνή από το έργο «Ηρακλής, ο ιδρυτής των Ολυμπιακών Αγώνων» της Κάρμεν Ρουγγέρη, που παίζεται στο Θέατρο «Κιβωτός»

Φέτος παρουσιάζονται, από την «Παιδική Σκηνή» της Εθνικής Λυρικής Σκηνής,
μόνιμο «στέκι» της Κάρμεν Ρουγγέρη, που πρώτη προσπάθησε να εισαγάγει στο
ερμητικά κλειστό είδος «όπερα» το παιδικό κοινό, «Ο κουρέας της Σεβίλλης» του
Ροσίνι σε διασκευή κειμένου και σκηνοθεσία της («Ακροπόλ»), στο «Κιβωτός», σε
σκηνοθεσία της το «δραττόμενο της επικαιρότητος» έργο της «Ηρακλής, ο ιδρυτής
των Ολυμπιακών Αγώνων», στο «Πειραιώς 131», για δεύτερη χρονιά, το «Αίσωπος:
κάτι θέλει να μας πει», που επίσης έχει γράψει και σκηνοθετήσει, στο «Άλφα»,
από τις «Αθηναϊκές Μαριονέτες», «H λίμνη των κύκνων» σε κείμενο και σκηνοθεσία
της, ενώ στη Θεσσαλονίκη («Εγνατία») παίζεται σε σκηνοθεσία της το έργο της «H
Χιονάτη και οι εφτά ψηλοί νάνοι», που είχε παρουσιαστεί τις δύο προηγούμενες
χρονιές στην Αθήνα.

Κλασικά… διασκευασμένα

Ένας… «Βαρόνος Μινχάουζεν» στο «Νέο Ριάλτο»

Οι διασκευές – όχι πάντα επιτυχημένες… – των κλασικών για παιδιά εδώ και
χρόνια είναι για τις ελληνικές «Παιδικές Σκηνές» μια λύση σίγουρη. Και
οικονομική… Μια και διασκευαστές είναι οι ίδιοι οι θιασάρχες, συνήθως και
πρωταγωνιστές των παραστάσεών τους. (Σε ελάχιστους θιάσους θα συναντήσετε πια
συγγραφείς που να μην είναι οι επικεφαλής τους…).

Φέτος τα βλαστάρια σας μπορούν να δουν, διασκευασμένους, από Σαίξπηρ
(«Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας» – διασκευή και σκηνοθεσία Μάνος Βενιέρης,
«Μινώα»), Γκολντόνι («Υπηρέτης δύο αφεντάδων» – διασκ.-σκηνοθ. Τούλα
Ζαχαριουδάκη, «Δανδουλάκη») και Γκότσι («Τουραντότ» – διασκ.-σκηνοθ. Βασίλης
Αναστασίου, «Διάνα») μέχρι Ντίκενς («Όλιβερ Τουίστ» – διασκ.-σκηνοθ. Γιώργος
Μεσσάλας, «Αλκυονίς»), Ροστάν («Σιρανό ντε Μπερζεράκ» – διασκ. Μάνος Βενιέρης
– σκηνοθ. Νίκος Δαφνής, «Κάτω απ’ τη Γέφυρα») έως τις «Περιπέτειες του βαρόνου
Μινχάουζεν» (διασκ. Νανά Νικολάου – σκηνοθ. Χρήστος Κελαντώνης, «Νέο Ριάλτο»).

Όσο για το «Νέο Θέατρο Θεσσαλονίκης» παρουσιάζει για τα παιδιά αυτούσια τη
«Νεράιδα» του Ζιροντού (σκηνοθ. Γιάννης Ρήγας, «Αριστοτέλειον»).

«Αρχαιούληδες» και Ολυμπιακοί

Από την παράσταση «Ο αθλητής κι ο τζίτζικας» του ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης

Οι αρχαίοι μύθοι εμπνέουν συχνά πια τους συγγραφείς έργων για παιδιά. H
συγκυρία της επικαιρότητας των Ολυμπιακών Αγώνων έχει αυξήσει το «ποσοστό»…

Πλην, λοιπόν, των δύο έργων της Κάρμεν Ρουγγέρη, έχουμε το «Στεφάνι ελιάς για
τον νικητή» που έγραψε, σκηνοθέτησε και παρουσιάζει για δεύτερη φορά με το
«Αερόπλοιό» του ο Νίκος Καμτσής («Τόπος Αλλού»), το «Ή του ύψους ή του μήκους»
του Γιάννη Προεστάκη (σκηνοθ. Υρώ Μανέ, «Αθηνών»), το «Ο Αριστόξενος και οι
Ολυμπιακοί Αγώνες» της Στέλλας Αρκέντη (σκηνοθεσία της συγγραφέα – «Πες το και
θα γίνει»), την «Ιλιάδα» της Κέλλυς Σταμουλάκη (σκηνοθ. Βασίλης
Μυριανθόπουλος, «Ορφέας») και το αντλημένο από τον Παυσανία «Ο αθλητής κι ο
τζίτζικας» του Παναγιώτη Μέντη (σκηνοθ. Πάνος Σκουρολιάκος, ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης),
ενώ δύο από τα έργα αφετηρία έχουν τον Μέγα Αλέξανδρο: «Αλέξανδρος ο Μέγας»
του Μάνου – και πάλι – Βενιέρη (σκηνοθ. Βασίλης Πλατάκης, «Μπροντγουαίη») και
«Ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος;» του Αλέξανδρου Βαλσάμη, που συνδυάζεται με
μαριονέτες και θέατρο σκιών και που παίζεται για δεύτερο χειμώνα (σκηνοθεσία
του συγγραφέα, «Μέλι»).

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ

Άντερσεν, Γκριμ, Κολόντι, Τριβιζάς

«Ο αυτοκράτορας και το αηδόνι» του Άντερσεν παρουσιάζεται στο «Ανοιχτό Θέατρο» σε σκηνοθεσία Γιώργου Μιχαηλίδη

Τα παραμύθια ήταν η πρώτη και βασική πηγή από την οποία άντλησε το θέατρο για
παιδιά. Έστω κι αν έχουν «υποχωρήσει», παραμένουν από τους κύριους άξονές του.

«Ο αυτοκράτορας και το αηδόνι» του Άντερσεν, σε διασκευή Δόνης Μιχαηλίδη,
παρουσιάζεται σε σκηνοθεσία Γιώργου Μιχαηλίδη («Ανοιχτό»), «Το κόκκινο σκουφί»
της Μαριάννας Κάλμπαρη αντλεί από την «Κοκκινοσκουφίτσα» του Περό (σκηνοθ.
Δέσποινα Σιδηροπούλου, «Αργώ») και από ένα ρώσικο παραμύθι το «Μια φορά κι
ένα… λεπτό» που υπογράφει η ίδια (τελευταία σκηνοθεσία του Μίμη Κουγιουμτζή,
που επαναλαμβάνεται στο «Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν» της Φρυνίχου), ο
«Πινόκιο» του Τάκη Γεωργέλη από το παραμύθι του Κολόντι (σκηνοθ. Τάκης Κτενάς
– επανάληψη, «Ακάδημος»), Όσκαρ Ουάιλντ («Ο ευτυχισμένος πρίγκιπας») έχει
διασκευάσει και σκηνοθετήσει ο Γιάννης Κόκκινος («Αποθήκη») και Σεντ Εξιπερί,
τον κλασικό πια «Μικρό πρίγκιπα» ο Τάσος Ράτζος (ΚΘΒΕ/Μονή Λαζαριστών, «Σκηνή
Καραντινός»), ο πολυπράγμων Μάνος Βενιέρης υπογράφει διασκευή και σκηνοθεσία
στο «Λυχνάρι του Αλαντίν» από τις «Χίλιες και μία νύχτες» («Γκλόρια») όπως και
η Δάφνη Βασιλειάδου στον «Πίτερ Παν» του Τζέιμς Μπάρι («Ήλιου»), αλλά και η
Έλλη Βοζικιάδου στον «Βασιλιά βάτραχο» των αδελφών Γκριμ («Θυμέλη»).

Παραδοσιακά

Ο Γιώργος Ντούσης και η Φωτεινή Μπάνου στο «Κόκκινο σκουφί» (Θέατρο «Αργώ»)

Σε ελληνικό παραδοσιακό παραμύθι που έχει καταγράψει η Ζωή Βαλάση βασίζεται «Ο
Ζαχαράκης» (διασκ.-σκηνοθ. Βαλεντίνα Παπαδημητράκη, «Φούρνος») και σε ελληνικά
λαϊκά παραμύθια επίσης «H Ανεράιδα» (διασκ.-σκηνοθ. Τάσος Ράτζος, ΔΗΠΕΘΕ
Αγρινίου), ενώ τι άλλο παρά σύγχρονα παραμύθια δεν είναι τα έργα τόσο του
πολυπαιγμένου Ευγένιου Τριβιζά, δεινού παίκτη στα γλωσσικά παιχνίδια – δύο
παίζονται φέτος, «Τα γουρουνάκια κουμπαράδες» (σκηνοθ. Γιάννης Βούρος,
«Λαμπέτη») και «Τζιμ το τζιτζίκι» (σκηνοθ. Παναγιώτης Σερεφίδης, «Βασιλάκου»)
– όσο και του Δημήτρη Σεϊτάνη («Ματίλντα», διασκευή από το έργο του Νταλ –
σκηνοθεσία Δημήτρη Σεϊτάνη, για δεύτερη σεζόν στο Δημοτικό Καλλιθέας), του
Γιώργου Φρατζεσκάκη («H γοργόνα και το θαλασσάκι» – σκηνοθεσία του συγγραφέα,
«Ιλίσια – Ντενίση»), του Δημήτρη Αδάμη («Ο μεγάλος μικρός Σίτος Σιταράκις» –
σκηνοθεσία του συγγραφέα, «Αθηναΐς»/Θέατρο για Παιδιά), της Μαρίας Κυριάκη
(«Έτσι… κι αλλιώς» – σκηνοθ. Τζένη Φωτίου, για δεύτερη σεζόν στο «Ελυζέ»),
του Χρήστου Κόκκινου («Οι μάγοι του χρήματος» – σκηνοθεσία του συγγραφέα,
«Αθηνά»), του Λάκη Κουρετζή («Ο χρόνος είναι ένα παιδί που παίζει» –
σκηνοθεσία του συγγραφέα σε μια παράσταση που συνδυάζεται με το θεατρικό
παιχνίδι και που παίζεται για δεύτερη χρονιά, «Θέατρο της Ημέρας»), των
Ρεγγίνας Καπετανάκη και Βασίλη Ρίσβα («Τέσσερις αχτίδες συν μία Ή Το μεγάλο
μπλουμ του Μπρίλη» – σκηνοθ. Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, παρουσιάζεται δωρεάν από
το «Θέατρο του Νέου Κόσμου» σε παιδιά που νοσηλεύονται σε νοσοκομεία και
ιδρύματα), της Καρίνας Ιωαννίδου («Πετάει, πετάει ο… γλάρος», θέατρο
«Φλέμιγκ»/Θεσσαλονίκη) ή το βασισμένο στο ομώνυμο έργο του Γκαμπριέλ Γκαρσία
Μάρκες θέαμα «Το φως είναι σαν το νερό» (διασκ.-σκηνοθ. Αποστολία Πάστρα,
ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου);

Και… λουκουμάδες

Στον ευρύτερο χώρο των σύγχρονων παραμυθιών θα μπορούσαμε να κατατάξουμε και
το βασισμένο στη συλλογή «Ποιήματα με ζωγραφιές σε μικρά παιδιά» του Γιώργου
Σεφέρη «θέαμα τραγουδιών» της Ομάδας Σπείρα – Σπείρα με τον τίτλο «Συνωμοσία
των λουκουμάδων», ιδέα και διδασκαλία του Σταμάτη Κραουνάκη, που υπογράφει με
τον Χρήστο Κανελλόπουλο και τα κείμενα («Αθηναΐς»/Μουσική Θεατρική Σκηνή).

Κούκλες και Σκιές

«Τα φτερά του δράκου» ανεβάζει η Εμμανουέλα Καποκάκη στο «Εμπορικόν»

Το κουκλοθέατρο εκπροσωπούν η Εμμανουέλα Καποκάκη, που διασκεύασε το έργο
της Άρνικα Εστέρλ «Τα φτερά του δράκου» το οποίο και έχει σκηνοθετήσει
(«Εμπορικόν»), η Ομάδα «Κιβωτός» που έχει διασκευάσει τη «Μάγισσα Φουφήχτρα»
του Ευγένιου – και πάλι! – Τριβιζά («Παραμυθοχώρα»), ο Βασίλης Βασιλάκης με το
έργο «Αχ, Τερηδόνα» που υπογράφει η ομάδα του και έχει ο ίδιος σκηνοθετήσει
(«Θησείον»), το Θέατρο Μαριονέτας «Baruti» το οποίο παρουσιάζει για δεύτερη
χρονιά «Το μυστήριο της Ανατολής» που έχουν γράψει, σκηνοθετήσει και παίζουν ο
Φραντσίσκο Μπρίτο και η Βούλα Κούρου («Επί Κολωνώ»), το Κουκλοθέατρο «Το Γκρι
Κουτί», που παίζει επίσης για δεύτερη χρονιά το «Ήταν ένα μικρό χαρτάκι» της
Αντιγόνης Παρούση σε σκηνοθεσία της («Φιγούρες και Κούκλες»), οι Νίκος και
Θανάσης Γκότσης («Πινόκιο» του Θανάση Γκότση από το έργο του Κολόντι) και στη
Θεσσαλονίκη το Κουκλοθέατρο «Βαλίτσα», που παρουσιάζει μια διασκευή από το
έργο του Κάρελ Τσάπεκ «Το μεγάλο ιατρικό παραμύθι» σε σκηνοθεσία Έβης
Δημητροπούλου («Μικρό Θέατρο»).

Δεν λείπουν και δυο παραστάσεις με την άρτι ανακαλυφθείσα και εν Ελλάδι
τεχνική του «μαύρου θεάτρου»: στην Αθήνα «Ο βιολιστής της θάλασσας» των Στέφαν
Τσάνεφ – Γιούρι Στούπελ, βασισμένο στην όπερα «Σάτκο» του Ρίμσκι – Κόρσακοφ
και σε γνωστό λαϊκό παραμύθι («Κνωσός» – σκηνοθ. Ισίδωρος Σιδέρης) και στη
Θεσσαλονίκη «Το μαγικό μαργαριτάρι» του Βαλέρι Πετρόφ από το «Νέο Θέατρο
Θεσσαλονίκης» (σκηνοθ. Κυριάκος Αργυρόπουλος, «Αλέξανδρος»).

Κι αν νομίζετε ότι το παραδοσιακό Θέατρο Σκιών – ο Καραγκιόζης – έχει
πεθάνει, μέγα λάθος κάνετε! Ενώ το πάσης φύσεως κουκλοθέατρο δείχνει ισχυρά
σημάδια εξέλιξης τελευταία.

Καραγκιόζη παραδοσιακό αλλά και ανανεωμένο παίζουν σε μόνιμα στέκια της
Αθήνας ο Θανάσης και ο Κώστας Σπυρόπουλος (στη Λαμπρινή Γαλατσίου και στην
Ανάκασα Αγίων Αναργύρων), ο Πάνος Καπετανίδης στο Village Park (!) του Ρέντη,
ο Γιάννης και ο Αργύρης Αθανασίου στον Άγιο Δημήτριο, ο Κώστας Αθανασίου στον
Άγιο Ιωάννη Ρέντη («Όνειρο») και ο Τάσος Κώνστας στην Πλάκα («Φιγούρες και
Κούκλες» – μεταξύ άλλων παρουσιάζει και την «Καραγκιοζιάδα 2004»…) και στη
Θεσσαλονίκη ο Μιχάλης Χατζάκης (ΧΑΝΘ/«Μικρή Αυλαία»).