Σε ποιους θα δώσει, από ποιους θα πάρει το 2004

Αυξήσεις μισθών και συντάξεων πιο γενναιόδωρες από τις προηγούμενες χρονιές,
αλλά και ακρίβεια, ενδεχομένως εκρηκτική λόγω Ολυμπιακών Αγώνων, φέρνει το
2004 για τους Έλληνες εργαζομένους.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις για την πορεία της διεθνούς και της ελληνικής
οικονομίας, το 2004 θα είναι μια χρονιά που θα επιτρέψει στους δανειολήπτες να
εξοφλήσουν άνετα τις υποχρεώσεις τους, αλλά θα πιέσει το εισόδημα των
καταθετών. Οι φορολογούμενοι θα χαρούν, πιθανότατα, όταν θα πάρουν τα
εκκαθαριστικά τους, ενώ οι επιχειρήσεις μπορούν να προσβλέπουν σε βελτίωση των
εξαγωγικών τους επιδόσεων. Για τον τουρισμό, κανονικά, θα είναι η «χρυσή
χρονιά».

Οι μισθοί και οι συντάξεις

Για τους μισθωτούς και συνταξιούχους, οι πρώτοι μήνες του χρόνου θα είναι και
οι καλύτεροι, αφού τότε θα δοθούν οι αυξήσεις, αλλά και τα αναδρομικά που
πολλοί δικαιούνται. Αυτό, βεβαίως, αφορά κυρίως τον δημόσιο τομέα.

Για τους εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα, η μάχη τώρα ξεκινά, με τις
διαπραγματεύσεις για τη νέα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, στο πλαίσιο της
οποίας, όπως είναι γνωστό, η ΓΣΕΕ διεκδικεί αυξήσεις 8%.

Σε ό,τι αφορά τους εργαζομένους στον δημόσιο τομέα, προβλέπονται τα εξής:

* Δημόσιοι υπάλληλοι: Οι μισθοί του νέου μισθολογίου θα είναι αυξημένοι
– σε ετήσια βάση – κατά 6,1%, κατά μέσον όρο. Οι δημόσιοι υπάλληλοι, μάλιστα,
θα πάρουν το 2004 για πρώτη φορά τις αυξήσεις τους εγκαίρως. Συγκεκριμένα,
σύμφωνα με εγκύκλιο που έχει ήδη ετοιμάσει το υπουργείο Οικονομικών και
αναμένεται να αποσταλεί τη Δευτέρα – Τρίτη στις αρμόδιες υπηρεσίες, οι νέοι
αυξημένοι μισθοί θα καταβληθούν το τελευταίο πενθήμερο του Ιανουαρίου του
2004, για όσους παίρνουν τους μισθούς τους από τις Τράπεζες, μέσω του
συστήματος ΔΙΑΣ. Θα αφορούν, δηλαδή, τους μισθούς Φεβρουαρίου. Για όσους
παίρνουν τον μισθό τους στο χέρι, ο πρώτος αυξημένος μισθός θα είναι επίσης
του Φεβρουαρίου και θα δοθεί στις 31 Ιανουαρίου. Ταυτόχρονα με τον αυξημένο
μισθό Φεβρουαρίου, οι δημόσιοι υπάλληλοι θα πάρουν αναδρομικά και την αύξηση
του Ιανουαρίου.

Αδιευκρίνιστο παραμένει, προς το παρόν, το πότε θα πάρουν οι δημόσιοι
υπάλληλοι τα αναδρομικά του οικογενειακού επιδόματος. Σύμφωνα με τον κ.
Χριστοδουλάκη, αυτό θα γίνει την άνοιξη του 2004.

* Συνταξιούχοι του Δημοσίου: Οι συνταξιούχοι θα πάρουν αυξήσεις 5,7%
κατά μέσον όρο, αλλά και αναδρομικά τις αυξήσεις της εισοδηματικής πολιτικής
του 2003, που δεν τις είχαν πάρει τότε, καθώς είχε τεθεί το πλαφόν του 4%, που
κρίθηκε εκ των υστέρων αντισυνταγματικό. Οι πρώτες αυξημένες συντάξεις θα
είναι του Μαρτίου.

Συγκεκριμένα, οι 366.000 συνταξιούχοι θα πάρουν στις 25 Φεβρουαρίου την πρώτη
τους αυξημένη σύνταξη (του Μαρτίου), καθώς και τα αναδρομικά των δύο πρώτων
μηνών του 2004.

Τα αναδρομικά του 2003, που δικαιούται ένας μεγάλος αριθμός συνταξιούχων, θα
καταβληθούν από τον Ιανουάριο. Συγκεκριμένα, στις 24 Ιανουαρίου (μαζί με τη
σύνταξη του Φεβρουαρίου) θα δοθούν στους συνταξιούχους περίπου 80 εκατ. ευρώ.
Κατά μέσον όρο αντιστοιχούν 220 ευρώ ανά άτομο, αλλά θα υπάρχουν μεγάλες
διαφοροποιήσεις μεταξύ των δικαιούχων. Οπωσδήποτε αρκετοί θα πάρουν έναν
διόλου ευκαταφρόνητο μποναμά τον Ιανουάριο.

* Χαμηλοσυνταξιούχοι, δικαιούχοι ΕΚΑΣ: Το Επίδομα Κοινωνικής
Αλληλεγγύης Συνταξιούχων θα αυξηθεί από 1ης Ιανουαρίου κατά 30 ευρώ. Ήδη έχουν
εκδοθεί οι υπουργικές αποφάσεις, με τις οποίες καθορίζονται οι διαδικασίες για
τη χορήγηση των αυξήσεων αυτών.

Πιο τυχεροί οι δικαιούχοι ΕΚΑΣ του Δημοσίου, οι οποίοι θα πάρουν την αύξηση
κατά πάσα πιθανότητα στις 24 Ιανουαρίου, με το επίδομα του Φεβρουαρίου.
Παράλληλα, θα πάρουν αναδρομικά και την αύξηση του επιδόματος του Ιανουαρίου.

Οι δικαιούχοι των άλλων Ταμείων υπολογίζεται ότι θα πάρουν τις αυξήσεις τους
στις 24 Φεβρουαρίου, μαζί με το επίδομα του Μαρτίου. Παράλληλα, θα πάρουν
αναδρομικά και την αύξηση των δύο πρώτων μηνών.

* Συνταξιούχοι του ΟΓΑ: Οι αυξήσεις στις συντάξεις του ΟΓΑ, κατά 30
ευρώ τον μήνα, θα δοθούν αργότερα, κατά πάσα πιθανότητα από 1 έως 10 Μαρτίου,
όταν πληρώνονται οι συντάξεις του Μαρτίου. H σχετική ρύθμιση έχει ενταχθεί στο
φορολογικό νομοσχέδιο, το οποίο προβλέπεται πλέον να ψηφιστεί τον Ιανουάριο,
ώστε να δοθεί η δυνατότητα στον ΟΓΑ να προχωρήσει στην προετοιμασία για τη
χορήγηση της αύξησης, όχι όμως πριν από τον Μάρτιο.

Δικαιούχοι επιδομάτων

H αύξηση των επιδομάτων ανεργίας κατά 10%, που ανακοινώθηκε στο πλαίσιο του
κοινωνικού πακέτου, θα δοθεί από 1/1/2004. Ήδη, η σχετική υπουργική απόφαση
έχει δημοσιευθεί. Για την αύξηση αυτή ο προϋπολογισμός του 2004 θα επιβαρυνθεί
με 60 εκατ. ευρώ.

Όσον αφορά την αύξηση των επιδομάτων των ατόμων με ειδικές ανάγκες, αυτή δεν
χρειάζεται ειδική νομοθετική ρύθμιση. Το νέο πλαίσιο ενίσχυσης των ατόμων με
ειδικές ανάγκες εφαρμόζεται ήδη από 1/1/2003 και αυτό θα συνεχιστεί και τον
επόμενο χρόνο. Τα επιδόματα αυτά καταβάλλονται ανά δίμηνο ή τρίμηνο.

Τέλος, η ενίσχυση των φοιτητών που σπουδάζουν σε άλλη πόλη της Ελλάδας
αναμένεται να δοθεί τον Φεβρουάριο.

* ΚΑΤΑΘΕΤΕΣ – ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΕΣ

Εύκολη η αποπληρωμή δανείων αλλά και χαμηλές αποδόσεις

Οι εξελίξεις στη διεθνή οικονομία διέψευσαν όσους είχαν προβλέψει μια άνοδο
των επιτοκίων του ευρώ ήδη από το 2003. Αντίθετα, η αναμενόμενη πολύ βραδεία
και εύθραυστη ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας έχει επιβάλει στην Ευρωπαϊκή
Κεντρική Τράπεζα να διατηρήσει τα επιτόκια σε πολύ χαμηλά επίπεδα, στο 2%.

Οι εκτιμήσεις των διεθνών αναλυτών αναφέρουν τώρα ότι η τάση αυτή όχι μόνο δεν
πρόκειται να διακοπεί, αλλά και δεν αποκλείεται να υπάρξει και νέα μικρή
μείωση των επιτοκίων, της τάξης του 0,25%, το προσεχές διάστημα, έτσι ώστε να
υποστηριχθεί και να επιταχυνθεί η διαφαινόμενη τάση ανάκαμψης της ευρωπαϊκής
οικονομίας.

Οπωσδήποτε, οι περισσότεροι αναλυτές αποκλείουν το ενδεχόμενο αύξησης των
επιτοκίων το πρώτο εξάμηνο του 2004. Μια αύξηση το δεύτερο εξάμηνο δεν μπορεί
φυσικά να αποκλεισθεί, αλλά δεν αναμένεται να είναι δραματική.

Καθώς οι πρωτοβουλίες της EKT μεταφέρονται αυτόματα πλέον στην ελληνική
οικονομία, οι Έλληνες δανειολήπτες αναμένεται να απολαύσουν μία ακόμη περίοδο
χάριτος με χαμηλά επιτόκια. Αυτό θα ανακουφίσει χιλιάδες νοικοκυριά που έχουν
φορτωθεί με δάνεια τα τελευταία χρόνια.

Από την άλλη πλευρά, οι καταθέτες έχουν πλέον χάσει οριστικά το παιχνίδι, αφού
καταθέτοντας τα χρήματά τους στις τράπεζες «χάνουν» κυριολεκτικά το 2,5% της
αξίας τους κάθε χρόνο.

Το ευρώ συνεχίζει την ανηφόρα

Από την άλλη πλευρά, το ακριβό ευρώ ρίχνει βαριά τη σκιά του πλέον στην
ευρωπαϊκή οικονομία και αυτό δεν αφήνει ανεπηρέαστη και την ελληνική
οικονομία. H πρωτοφανής ισοτιμία του ευρώ στο 1,24 δολάριο έχει επιφέρει βαρύ
πλήγμα στις ευρωπαϊκές – και μαζί τους και στις ελληνικές – εξαγωγές σε τρίτες
χώρες. Το τίμημα πληρώνει και ο τουρισμός μας, που γίνεται όλο και ακριβότερος
για τους τουρίστες από τρίτες χώρες.

Για την Ελλάδα το ευρώ έχει, πάντως, και τις ευεργετικές του συνέπειες, καθώς
το πετρέλαιο τιμολογείται στο φθηνό δολάριο. Με την άνοδο της τιμής του αργού
πετρελαίου, που κυμαίνεται τους τελευταίους μήνες σταθερά στα 30 δολάρια το
βαρέλι, η τιμή των καυσίμων θα ήταν φέτος απαγορευτική για τους Έλληνες, αν
δεν αντισταθμιζόταν από το φθηνό δολάριο.

Το 2004 τα πράγματα δεν προβλέπεται να βελτιωθούν, σε ό,τι αφορά την ισοτιμία
του ευρώ. Αντίθετα, οι αναλυτές προβλέπουν ότι η ισοτιμία του δεν αποκλείεται
να φτάσει και στο 1,4 ή ακόμη και στο 1,5 δολάριο, κυρίως λόγω του μεγάλου
ελλείμματος στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών των ΗΠΑ. Κάτι τέτοιο, σύμφωνα με
τις εκτιμήσεις διεθνών οικονομικών αναλυτών, θα ροκανίζει κατά μισή μονάδα τον
ρυθμό ανάπτυξης στην ευρωζώνη το 2004, γεγονός που θα επηρεάσει αρνητικά και
την Ελλάδα.

Οπωσδήποτε μια τέτοια άνοδος αναμένεται να προκαλέσει μια αντίδραση εκ μέρους
της EKT. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η EKT θα παρέμβει ρίχνοντας τα επιτόκια,
εφόσον το ευρώ σπάσει το φράγμα του 1,35 δολαρίου. Θα πρέπει όμως να σημειωθεί
ότι η παραμονή σε υψηλά επίπεδα του ευρώ σε σχέση με το δολάριο δεν είναι ό,τι
το καλύτερο για τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια – και το ελληνικό – που γίνονται
ακριβότερα για τους ξένους επενδυτές. Ακριβότερα θα γίνουν και τα ευρωπαϊκά
ομόλογα, με αποτέλεσμα να πέσουν οι αποδόσεις τους. Από την άλλη, σε μια
τέτοια περίπτωση κερδισμένοι θα βγουν όσοι έχουν τοποθετήσεις σε προϊόντα
εγγυημένου κεφαλαίου που επενδύουν σε ευρώ, αλλά και όσοι έχουν επενδύσεις σε
χρυσό καθώς, όπως αποδείχθηκε και στη διάρκεια του 2003, η πτώση του δολαρίου
οδηγεί σε άνοδο της τιμής του χρυσού.

* ΦΟΡΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΙ

Θα αισθανθούν τις ελαφρύνσεις το 2004

Οι φορολογούμενοι θα δουν το 2004 να εφαρμόζεται στην πράξη το τελευταίο
στάδιο της φορολογικής μεταρρύθμισης. Κι αυτό, επειδή στις δηλώσεις που θα
υποβάλουν για τα εισοδήματα του 2003 θα επωφεληθούν από τις φορολογικές
ελαφρύνσεις αυτής της μεταρρύθμισης.

Συγκεκριμένα, στα εισοδήματα του 2003 το όριο του αφορολογήτου είχε αυξηθεί
από τα 8.400 στα 10.000 ευρώ για τον μισθωτό χωρίς παιδιά, στα 11.000 ευρώ για
τον μισθωτό με ένα παιδί, στα 12.000 ευρώ για όσους έχουν δύο παιδιά και στα
20.000 ευρώ για όσους έχουν περισσότερα παιδιά. Αντίστοιχα είχαν αυξηθεί τα
όρια αφορολογήτου και για τους μη μισθωτούς. Παράλληλα, βεβαίως, καταργούνται
οι εκπτώσεις εισοδήματος για οικογενειακές δαπάνες 3.000 ευρώ και για άλλες
δαπάνες. Εξάλλου, όσοι πήραν στεγαστικό δάνειο φέτος, δεν θα δικαιούνται πλέον
τις ιδιαιτέρως ευνοϊκές ρυθμίσεις που ίσχυαν πριν από την 1/1/2003 και θα
απαλλάσσονται μόνο για τους τόκους δανείων μέχρι 200.000 ευρώ και με
συντελεστή 15%. Για όσους είχαν πάρει παλαιότερα δάνειο, εξακολουθούν οι
ενισχυμένες φοροαπαλλαγές.

Επίσης, οι φορολογούμενοι δεν θα απασχοληθούν φέτος με το θέμα του τεκμηρίου
για τα αυτοκίνητά τους, αφού αυτό έχει καταργηθεί για όλα τα IX, αν η αξία
τους δεν υπερβαίνει τα 50.000 ευρώ.

Πάντως, συνολικά το φορολογικό πακέτο οδηγεί σε ελαφρύνσεις και αυτές θα τις
αισθανθούν και το 2004 οι φορολογούμενοι, με το εκκαθαριστικό της δήλωσης
εισοδήματος 2003. Εξάλλου, ένας σημαντικός αριθμός φορολογουμένων με εισόδημα
κάτω από 6.000 ευρώ δεν θα χρειαστεί να υποβάλουν φορολογική δήλωση. Αυτή η
κατηγορία, που υπολογίζεται σε ένα εκατομμύριο, θα δηλώσει το εισόδημά της
συμπληρώνοντας ένα απλό έντυπο.

* AKPIBEIA

Ποδαρικό με ανατιμήσεις

Αναμφίβολα, το πιο μελανό σημείο του 2004 για την οικονομία αναμένεται να
είναι η ακρίβεια. Οι προθέσεις κάποιων επιχειρηματιών, στον κλάδο του
τουρισμού, εν όψει της κορυφαίας αυτής διοργάνωσης, έχουν ήδη διαφανεί με τις
υπερβολικά υψηλές τιμές στις οποίες ζητούν να κάνουν κρατήσεις δωματίων.

Το υπουργείο Οικονομίας εκτιμά ότι ο πληθωρισμός θα περιοριστεί στο 3%, αλλά
αυτό είναι μάλλον απίθανο σε μια χρονιά εκλογών – δηλαδή παροχών – και
Ολυμπιακών Αγώνων, δηλαδή αυξημένου διαθέσιμου εισοδήματος. Αντίθετα, θα είναι
επιτυχία αν οι τιμές συγκρατηθούν στα φετινά επίπεδα του 3,5%. Άλλωστε, οι
ανατιμήσεις σε δεκάδες βασικά καταναλωτικά αγαθά, που αναμένονται από τις
αρχές του νέου έτους, δεν είναι ό,τι το καλύτερο για τους καταναλωτές.