Roche: Bρήκε το φάρμακο για να σταθεί στα πόδια της

Ένα νέο, πετυχημένο φάρμακο για την ηπατίτιδα, με την ονομασία Pegasus, οδήγησε την Roche σε ανάκαμψη και έδωσε στον πρόεδρό της, Franz Humer, περισσότερο χώρο να αναπνεύσει.

H Roche Holding αντιμετώπισε αρκετά προβλήματα για κάποιο διάστημα. H
πανίσχυρη ελβετική φαρμακοβιομηχανία, που κάποτε ήταν η μεγαλύτερη στον κόσμο
– εν μέρει χάρη στις πωλήσεις του φαρμάκου Βάλιουμ – είδε επτά σκευάσματά της
να αποτυγχάνουν στις τελικές δοκιμές. Το 1998 η Roche ανακάλεσε ένα φάρμακο
για την υπέρταση, πριν περάσει ένας χρόνος από την ημέρα που ξεκίνησαν οι
πωλήσεις του. Το φάρμακο αυτό αναμενόταν να πετύχει πολύ υψηλές πωλήσεις, αλλά
τελικά αποκαλύφθηκε ότι προκαλεί σοβαρές παρενέργειες. Την ίδια χρονιά, το
καινούργιο φάρμακο της εταιρείας για την αντιμετώπιση του Πάρκινσον συνδέθηκε
με τρεις περιπτώσεις θανάτων. Το 2001 καθυστέρησε η ανάπτυξη άλλων δύο
φαρμάκων, ενός κατά της παχυσαρκίας και ενός που προοριζόταν για την
καταπολέμηση της γρίπης. H Roche περίμενε πολλά από αυτά τα φάρμακα. Εκείνη τη
χρονιά η εταιρεία ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει σε 3.000 απολύσεις.

H Roche δέχτηκε ένα ακόμη πλήγμα από σκάνδαλο που αφορούσε μεθοδεύσεις
διαμόρφωσης τιμής μετοχών θυγατρικής της εταιρείας που δραστηριοποιείτο στην
αγορά βιταμινών (η εταιρεία αυτή έχει πουληθεί πλέον). H περιπέτεια αυτή
κόστισε στη Roche 4 δισ. δολάρια σε πρόστιμα και άλλα έξοδα, από το 1999 έως
το 2002. Το 2002 η εταιρεία ανακοίνωσε απώλειες 2,95 δισ. δολαρίων.

«Επίθεση» της Novartis

Τον περασμένο Ιανουάριο, η μεγάλη αντίπαλος, η Novartis, αύξησε το μερίδιό της
στη Roche ακριβώς στα όρια πάνω από τα οποία ο ελβετικός νόμος θα εξανάγκαζε
την πρώτη εταιρεία να κάνει προσφορά και για τις υπόλοιπες μετοχές της
δεύτερης. H Novartis ήλπιζε (κι ακόμα ελπίζει) να παρακινήσει τη Roche, ώστε
οι δύο εταιρείες να συγχωνευθούν και να δημιουργήσουν τη δεύτερη μεγαλύτερη
φαρμακοβιομηχανία στον κόσμο.

H Roche βρίσκεται πλέον σε πολύ καλύτερη κατάσταση και κατά ένα μέρος αυτό το
οφείλει σε ένα νέο, πετυχημένο φάρμακο για την ηπατίτιδα, με την ονομασία
Pegasus, το οποίο οδήγησε την εταιρεία σε ανάκαμψη και έδωσε στον πρόεδρό της,
Franz Humer, περισσότερο χώρο να αναπνεύσει. Οι πωλήσεις της «ναυαρχίδας» των
φαρμάκων της Roche είναι αυξημένες 13% φέτος, καθώς το Pegasus έχει
προσελκύσει και χρήστες του ανταγωνιστικού φαρμάκου Peg-Intron, της
Schering-Plough.

20% πάνω η μετοχή

Σήμερα, 27 νέα φάρμακα της Roche βρίσκονται στο τελικό στάδιο των δοκιμών,
πέντε περισσότερα απ’ όσα το 2000. Σε αυτά περιλαμβάνονται πολλά υποσχόμενα
φάρμακα για το άσθμα, την αρθρίτιδα, την αναιμία, την ακράτεια, τον διαβήτη
και την κατάθλιψη. Το μερίδιο που έχει η Roche στην Genetech έχει δώσει ώθηση
στις μετοχές της, καθώς η ελβετική φαρμακοβιομηχανία έχει τα δικαιώματα
μάρκετινγκ για το φάρμακο κατά του καρκίνου του εντέρου της Genetech, με την
ονομασία Avastin, το οποίο αναμένεται ότι θα έχει επιτυχία. Οι μετοχές της
Roche, που υποχώρησαν κατά 47% από το 1999 έως το 2002, έχουν ανέβει 20%
φέτος. Οι μετοχές της αντιπάλου, Novartis, η οποία εδρεύει μόλις λίγα μίλια
μακρύτερα, στη Βασιλεία, έχουν ενισχυθεί κατά 8%.

«Θα προχωρήσουμε μόνοι»

Ο Humer πιστεύει ότι η Roche μπορεί να επιστρέψει στη δόξα χωρίς συγχωνεύσεις.
«Αποκλείω οποιαδήποτε μεγάλη συμφωνία», λέει. «H καινοτομία είναι η κινητήρια
δύναμη σε αυτόν τον κλάδο. Το μέγεθος αυτό καθαυτό δεν είναι σημαντικό.
Είμαστε αρκετά μεγάλοι, ώστε να προχωρήσουμε μόνοι μας». Οι απόγονοι των
ιδρυτών της Roche, του Fritz Hoffmann και του Adele La Roche, οι οποίοι
ελέγχουν 50,01% των μετοχών με δικαίωμα ψήφου της εταιρείας, τον στηρίζουν
σταθερά, δηλώνοντας επανειλημμένα ότι δεν ενδιαφέρονται για κάποια συμφωνία.

Ποιος θα τα πουλήσει;

Ωστόσο, όσο κι αν φαίνεται παράδοξο, η Roche μπορεί να αντιμετωπίσει πρόβλημα
αν όλα τα φάρμακα που δοκιμάσει πάνε καλά. Ποιος θα πουλήσει τόσα φάρμακα; H
εταιρεία έχει 2.000 πωλητές στις ΗΠΑ, αριθμός πολύ μικρός αν συγκριθεί με το
αντίστοιχο προσωπικό της Pfizer, που φτάνει τις 11.000. Ο Humer λέει ότι είναι
εύκολο να προσλάβει κι άλλο προσωπικό ή να συνεργαστεί με κάποια άλλη εταιρεία
που έχει μεγάλο δίκτυο στις ΗΠΑ. Από την πλευρά της, η Novartis πιστεύει ότι
με τη συγχώνευση με τη Roche θα μπορέσει να αξιοποιήσει πλήρως και το δικό της
προσωπικό (6.000 άτομα) στην Αμερική, ώστε να μπορεί να διακινεί όλη τη γκάμα
φαρμάκων της τελευταίας.

Συγχώνευση για… εθνικούς λόγους

Υπάρχει ένας ακόμη λόγος που η Novartis θέλει τη συγχώνευση με τη Roche: η
εθνική περηφάνια. Κάποτε, η Ελβετία κυριαρχούσε στην αγορά φαρμάκων, αλλά το
άστρο της έδυσε. H Novartis πλησιάζει σήμερα την πέμπτη θέση στην κατάταξη με
τις μεγαλύτερες φαρμακοβιομηχανίες, ενώ η Roche βρίσκεται στην ένατη θέση. Μια
συγχώνευση θα έφερνε τη νέα, κοινή εταιρεία πολύ κοντά στην κορυφή της λίστας.

Μπορεί ο Humer να αντιτίθεται στο ενδεχόμενο μιας τέτοιας συμφωνίας, αλλά ο
διευθύνων σύμβουλος της Novartis, Daniel Vasella, είναι ένας υπομονετικός
άνθρωπος. Αν η Roche αντιμετωπίσει ξανά προβλήματα, θα επιτεθεί.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γιώργος Κανελλόπουλος